ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଇନ୍ଦ୍ର, ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ଯମ, ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ବରୁଣ ଏବଂ ଉତ୍ତର ଦିଗରେ କୁବେର ତୁମକୁ ସୁରକ୍ଷା କରୁନ୍—ଏହି ପବିତ୍ର ଆଶୀର୍ବାଦ ସହିତ ରାମ ଜଣେ ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିବା ସୀତାଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଲେ ଏବଂ ସୁମନ୍ତଙ୍କ ସହ ଗୃହ ଛାଡ଼ିଦେଲେ। ପାହାଡ଼ ଗୁହାରୁ ବାହାରୁଥିବା ସିଂହ ପରି ରାମ ବାହାରି ଦ୍ୱାରରେ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ସେ ହାତ ଜୋଡି ଦଣ୍ଡବତ୍ କରୁଥିଲେ। ପରେ ମଧ୍ୟକକ୍ଷରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ବନ୍ଧୁମାନେ ଘେରିଥିବା ରାମ ସମସ୍ତ ପ୍ରାର୍ଥୀଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ଅଭିବାଦନ ଓ ସ୍ନେହ ଦେଲେ। ରାଜାଙ୍କ ଆନନ୍ଦ ରାମ, ପୁରୁଷସିଂହ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ରଥ ଉପରେ ଆରୋହଣ କଲେ—ଏହି ରଥ ଅଗ୍ନି ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ୍, ମେଘ ଗର୍ଜନା ପରି ଧ୍ୱନି କରୁଥିଲା, ରତ୍ନ ଓ ସୁନାରେ ଶୋଭିତ, ମେରୁ ପର୍ବତ ପରି ଚମକୁଥିଲା। ଏହି ରଥ ଅତି ଉତ୍ତମ ଘୋଡ଼ାମାନେ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି, ଯୁବ ହାତୀ ପରି ପ୍ରଭଳ, ବାୟୁ ଗତିରେ ଦୌଡ଼ୁଥିଲେ, ହରିତ ଘୋଡ଼ା ଯୁଗଳ, ଏହି ରଥ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ରଥ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ରାଘବ ଶୀଘ୍ର ରଥ ଚଢ଼ି ଗମନ କଲେ, ମେଘ ଗର୍ଜନା ପରି ଧ୍ୱନି ହେଉଥିଲା। ରାମ ତାଙ୍କ ଗୃହ ଛାଡ଼ିଦେଲେ, ମହାମେଘ ମାଝିରୁ ଚନ୍ଦ୍ରମା ପ୍ରକାଶିତ ହେବା ପରି, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଚାମର ହାତରେ ତାଙ୍କ ପଛରେ ଥିଲେ। ଲକ୍ଷ୍ମଣ ରଥ ଚଢ଼ି ଭାଇଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ, ଏହି ସମୟରେ ଭୟଙ୍କର ଧ୍ୱନି ଉଠିଲା। ଏହି ଯାତ୍ରାରେ ଚାରିପାଖରେ ଲୋକମାନେ ଭିଡ଼ ହେଲେ, ଅତି ଉତ୍ତମ ଘୋଡ଼ା ଏବଂ ପାହାଡ଼ ପରି ବଡ଼ ହାତୀମାନେ ରାମଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କଲେ। ଶତାଧିକ ହଜାରେ ଲୋକ ରାମଙ୍କ ପଛେ ପଛେ ଚଲିଲେ, ସାନ୍ଦଳ ଓ ଅଗରୁ ଲେପିଥିବା ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ସାମ୍ନାରେ ଚଲିଥିଲେ। ତାଲୱାର ଓ ଧନୁଷ ଧାରଣ କରିଥିବା ବୀରମାନେ ଆଶା ଭରି ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ, ବାଦ୍ୟଯନ୍ତ୍ର ଧ୍ୱନି ଓ ବର୍ଣ୍ଣନା କରୁଥିବା ଗାୟକମାନେ ତାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ। ରାସ୍ତା ଧାରେ ରାଣୀମାନେ ଦ୍ୱାରରୁ ଦେଖୁଥିଲେ, ତାଙ୍କର ଅଳଙ୍କୃତ ମହିଳାମାନେ ବୀରମାନଙ୍କ ସିଂହ ଦହାଡ଼ ଧ୍ୱନି ଶୁଣିଲେ। ଶତୃ ସଂହାରୀ ରାମ ମହିଳାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୁଷ୍ପ ବୃଷ୍ଟିରେ ଭିଜି ଯିବା ସମୟରେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଲେ, ତାଙ୍କର ଅଙ୍ଗ ନିର୍ମଳ ଓ ଦୋଷରହିତ। ରାଜପ୍ରାସାଦ ଓ ଭୂମିରେ ଥିବା ଲୋକମାନେ ଉତ୍ତମ କଥାରେ ରାମଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ—‘ତୁମେ ମାତା କୌଶଲ୍ୟାଙ୍କ ଗର୍ବ ଗୌରବ, ରାଜ୍ୟ ଓ ଯାତ୍ରାରେ ସଫଳ ହେଉଛ, ସୀତା ସମସ୍ତ ମହିଳାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତାଙ୍କ ଭାଗ୍ୟ ଅଦ୍ଭୁତ।’ ସେମାନେ ସୀତାଙ୍କୁ ରାମଙ୍କ ହୃଦୟର ଆତ୍ମା ବୋଲି ମନେ କଲେ, ରାଜମାତା ପୂର୍ବଜନ୍ମରେ ନିଶ୍ଚୟ ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ ଆଉ ତେଣୁ ସୀତା ରୋହିଣୀ ପରି ଚନ୍ଦ୍ର ରାମ ସହ ଏକତ୍ୱ ପାଇଛନ୍ତି। ଏହିପରି ମହିଳାମାନେ ରାଜପଥ ଧାରେ ମହଲ୍ଲାରୁ ମଧୁର କଥା କହୁଥିଲେ, ରାମ ଏହି ମୃଦୁ ଶବ୍ଦ ଶୁଣିଲେ। ଏଠି ରାଘବ ଜନସମୂହର କଥା ଶୁଣିଲେ—ସମସ୍ତ ନାଗରିକ ଆନନ୍ଦ ଭରି ମନ ଭାବନା କହୁଥିଲେ, ‘ଆଜି ରାଘବ ରାଜ୍ୟ ଲାଭ କରୁଛନ୍ତି, ଆମେ ସମସ୍ତଙ୍କ ଆଶା ପୂରଣ ହେବ, ସେ ଆମେ ରାଜା ହେବେ।’ ‘ଏହି ମହାପୁରୁଷ ଦୀର୍ଘଦିନ ରାଜ୍ୟ କରିବେ, ତାଙ୍କ ଶାସନରେ କେହି ଦୁଃଖ ନାହିଁ ଦେଖିବେ, କିମ୍ବା ଅପ୍ରିୟ କିଛି ଅନୁଭବିବେ ନାହିଁ।’ ଘୋଡ଼ାମାନେ ଗ୍ରାମ ପରି ହେଇ ନାଦ କରୁଥିଲେ, ହାତୀମାନେ ଏବଂ ଶୁଭ ଗାୟକ ଓ ବାଦ୍ୟକରମାନେ ସହ ରାମ ଭାଇଶ୍ରବଣଙ୍କ ପରି ପ୍ରଶଂସିତ ହେଉଥିଲେ। ରାମ ମହାନ ରାଜପଥ ଦେଖିଲେ—ଏଠାରେ ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା, ରଥ ଏବଂ ଅନେକ ଲୋକ ଭିଡ଼ ହୋଇଥିଲେ, ଚତୁର୍ମୁଖୀ ରାସ୍ତା ମୂଲ୍ୟବାନ ମଣି ଓ ବ୍ୟବସାୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା, ଶୁଭ୍ର ଏବଂ ଚମକୁଥିଲା। ଏଠାରେ ଏକ ନୂତନ ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ରାମ ରଥ ଚଢ଼ି, ଖୁସିରେ ଥିବା ବନ୍ଧୁମାନେ ଘେରିଥିବା, ପତାକା ଓ ଧ୍ୱଜା ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ଏବଂ ମୂଲ୍ୟବାନ ଧୂପ ଗନ୍ଧରେ ଭରିଥିବା ଅବସ୍ଥାରେ ଆଗେ ବଢ଼ିଲେ। ରାମ ଏହି ଜନସମୂହରେ ପୂରୀକୁ ଦେଖିଲେ, ଘରମାନେ ମେଘ ପରି ଧୂସର ଚମକୁଥିଲେ। ତିନିଏ ରାଜପଥରେ ଗନ୍ଧ ଛିଟିଯାଇଥିଲା, ସାନ୍ଦଳ ଓ ଅଗରୁ ର ଗନ୍ଧ ଏବଂ ଅନେକ ଫୁଲ ଏବଂ ଖାଦ୍ୟରେ ଭରିଥିଲା, ଉତ୍ତମ ମସ୍ରିଣ ବସ୍ତ୍ର, ମୁକ୍ତା ଓ କ୍ରିଷ୍ଟାଲ ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ରାମ ଏହି ଶୋଭାମୟ ଓ ଅନିରୋଧିତ ରାଜପଥ ଦେଖିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଉଚ୍ଚ-ନିମ୍ନ ଫୁଲ ଏବଂ ଖାଦ୍ୟ ଛିଟିଯାଇଥିଲା। ଦେବତାମାନେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଯେପରି ଦେଖନ୍ତି, ସେପରି ରାମ ଦ curd, ଚାଉଳ, ଯବ ଓ ଧୂପ ଦ୍ୱାରା ଅଲଙ୍କୃତ ରାଜପଥ ଦେଖିଲେ। ଚତୁର୍ମୁଖୀ ରାସ୍ତା ସବୁବେଳେ ବିଭିନ୍ନ ମାଳା ଓ ଗନ୍ଧରେ ପୂଜିତ ହୋଇଥିଲା, ରାମ ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କ ମୁଖରୁ ଶୁଭ ଆଶୀର୍ବାଦ ଶୁଣିଲେ। ସେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ସମ୍ମାନ କଲେ, ପୂର୍ବଜମାନେ ଯେପରି ଚାଲିଥିଲେ ସେପରି ଏହି ରାସ୍ତାରେ ଆଗେ ବଢ଼ିଲେ। ଲୋକମାନେ କହିଲେ—‘ଆଜି ତୁମେ ଅଭିଷେକ ପରେ ଏହି ପଥକୁ ରକ୍ଷା କର, ଯେପରି ଆମେ ତୁମର ପିତା ଓ ପୂର୍ବଜମାନେ ଦ୍ୱାରା ପୋଷିତ ହୋଇଥିଲୁ; ରାମ ରାଜା ହେଲେ ଆମେ ସବୁଠୁ ଖୁସିରେ ରହିବୁ।’ ‘ଏବେ ଆମେ ଖାଦ୍ୟ କିମ୍ବା ଧନ ଚାହିଁ ନାହିଁ, ରାମ ରାଜ୍ୟରେ ବସିବା ଦେଖିଲେ ଏହା ଆମ ପାଇଁ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ।’ ‘ରାମଙ୍କ ଅଭିଷେକ ଆମ ପାଇଁ ସବୁଠୁ ପ୍ରିୟ, ତାଙ୍କର ତେଜ ଅପାର।’ ଏହି ଶୁଭ ଶବ୍ଦ ଓ ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କ ଭଲ କଥା ଶୁଣି ରାମ ମହାନ ରାଜପଥରେ ଆଗେ ବଢ଼ିଲେ। କେହି ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିବାରୁ ଦୃଷ୍ଟି ବା ମନ ଫେରାଇପାରୁନାହାନ୍ତି। ଯେଉଁଠାରେ ରାମ ନାହାନ୍ତି କିମ୍ବା ଯେଉଁଠାରେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିଲେନାହିଁ, ସେଠାରେ ଲୋକମାନେ ତାଙ୍କୁ ଅବହେଳା କରନ୍ତି, ସେ ନିଜେ ମଧ୍ୟ ଅସନ୍ତୁଷ୍ଟ ରହନ୍ତି। ସେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାମ ସମସ୍ତ ବର୍ଗ ଓ ସମସ୍ତ ବୟସର ଲୋକଙ୍କୁ ସମ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଖାନ୍ତି, ଏହିପରି ତାଙ୍କ ପଛେ ସମସ୍ତେ ଚଲିଥିଲେ।