କୌଶଳ୍ୟାନନ୍ଦନ ଶ୍ରୀରାମଙ୍କୁ ସୁମନ୍ତ ଦୂତିଆ ପ୍ରସ୍ତାବ ଦେଲେ—"ହେ ରାମ, ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ଚଳିଯାଅ, ରାଜା ତୁମକୁ ଦେଖିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି । ରାଜମାତା କୈକେୟୀଙ୍କ ସହିତ ଯାଅ ।" ଏହି ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ପୁରୁଷଶିଖାମଣି ରାମ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ । ସେ ସୀତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରି କହିଲେ—"ଦେବୀ, ରାଜା ଓ ରାଜମାତା ନିଶ୍ଚୟ ମୋ ଅନୁପସ୍ଥିତିରେ କିଛି ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା ଆଲୋଚନା କରୁଛନ୍ତି, ନିଶ୍ଚୟ ଏହା ମୋର ଅଭିଷେକ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ।" "ମୋର ମାତା, କୈକୟ ରାଜଙ୍କ କନ୍ୟା, ସେ ମଧ୍ୟ ମୋର ମଙ୍ଗଳ ଚାହାଁନ୍ତି । ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ମହାରାଜ ଏବଂ ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟ ରାନୀ ସୁମନ୍ତଙ୍କୁ ଦୂତିଆ ଭାବେ ପଠାଇଛନ୍ତି, ମୋର ଇଛା ପୂରଣ କରିବାକୁ ଉତ୍ସୁକ । ଯେପରି ରାଜସଭା ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେପରି ଏହି ଦୂତିଆ ମଧ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ । ନିଶ୍ଚୟ ଆଜି ରାଜା ମୋତେ ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ କରିବେ ।" "ତେଣୁ, ମୁଁ ଶୀଘ୍ର ରାଜାଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଯାଉଛି । ତୁମେ ତୁମ ପରିଚାରିକାମାନେ ସହିତ ଏଠାରେ ଖୁସିରେ ରୁହ ।" ପତିଙ୍କ ଆଦର ପାଇ ସୀତା, କଳାନେତ୍ରୀ, ଶୁଭବାଣୀ କହି ଦ୍ୱାର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅନୁସରଣ କଲେ । ସେ କହିଲେ, "ରାଜା, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଓ ରାଜମାତାଙ୍କ ସଂଘରେ ଅଭିଷେକ କରିବାକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣଯୋଗ୍ୟ । ଯେପରି ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଅଭିଷିକ୍ତ କରିଥିଲେ, ସେପରି ରାଜା ତୁମକୁ ଅଭିଷିକ୍ତ କରିବେ ।" "ତୁମେ ଦୀକ୍ଷାବ୍ରତ ଧାରଣ କରି, ଶୁଭ ମୃଗଚର୍ମ ପିନ୍ଧି, ମୃଗଶୃଙ୍ଗ ଧରି ଶୁଭ୍ର ଦେହରେ ଅଭିଷିକ୍ତ ହେଉଥିବା ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ମୁଁ ଆନନ୍ଦିତ ହେଉଛି । ଇନ୍ଦ୍ର ପୂର୍ବଦିଗକୁ, ୟମ ଦକ୍ଷିଣକୁ, ବରୁଣ ପଶ୍ଚିମକୁ, କୁବେର ଉତ୍ତରକୁ ତୁମକୁ ସୁରକ୍ଷିତ କରୁନ୍ତୁ ।" ସୀତାଙ୍କୁ ଶୁଭ କାମନା ଦେଇ, ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିଥିବା ସୀତାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି, ରାମ ସୁମନ୍ତଙ୍କ ସହିତ ଗୃହରୁ ବାହାରିଲେ । ପର୍ବତ ଗୁହାରୁ ସିଂହ ବାହାରିବା ପରି, ଦ୍ୱାରେ ଦଣ୍ଡବତ୍ ହୋଇ ଦଢ଼ିଆ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ । ମଧ୍ୟମ ଭବନ ଭିତରେ ଯାଇ, ବନ୍ଧୁମାନେ ଘେରିଥିବା ମଧ୍ୟରେ ସମସ୍ତ ଅଞ୍ଜଳିବନ୍ଧନ ପ୍ରାର୍ଥୀମାନେଙ୍କୁ ଆଦର କଲେ । ପରେ, ରାଜପୁତ୍ର ରାମ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଗ୍ନିପରି ଚମକୁଥିବା ଚମତ୍କାର ରଥରେ ଆରୋହଣ କଲେ । ସେଇ ରଥ ମେଘ ଗର୍ଜନା ପରି ଧ୍ୱନି କରୁଥିଲା, ମଣିମୁକୁତା ଓ ସୁନାରେ ଶୋଭିତ, ମେରୁ ପର୍ବତ ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ୍ । ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହରିଣ ଚର୍ମରେ ଯୋକ୍ତ, ହରିତ ରଙ୍ଗର ଅଶ୍ୱମାନେ ବାୟୁପରି ଦ୍ରୁତ ଚାଲିଥିଲେ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ରଥ ପରି ଶୋଭା ପାଉଥିଲା । ରାମ ଦ୍ୱିପ୍ରଭାରେ ଅନ୍ତର୍ଧ୍ୟାନ ହେଲେ, ଆକାଶରେ ମେଘ ଗର୍ଜନା ପରି ଧ୍ୱନି କରି ଚାଲିଗଲେ । ଚନ୍ଦ୍ରମା ମେଘ ମଧ୍ୟରୁ ବାହାରିବା ପରି, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଶୂଭ ଚାମର ଧରି ରାମଙ୍କ ପଛରେ ରଥରେ ଚଢ଼ି ସାଥି ହେଲେ । ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଭାଇଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷା କରିବାକୁ ପଛରେ ବସିଥିଲେ, ତେବେ ଭୀଷଣ ଧ୍ୱନି ଉଠିଲା । ଏହିପରି ରାମଙ୍କ ପଛରେ ଲକ୍ଷ୍ୟାଧିକ ଲୋକ ଏବଂ ଅନେକ ହସ୍ତୀ, ଅଶ୍ୱ, ରଥ ଏବଂ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ସନ୍ଧାନ ହେଲେ । ସମ୍ମୁଖରେ ଚନ୍ଦନ ଓ ଅଗରୁ ଲେପିଥିବା ବୀରମାନେ ଚାଲିଥିଲେ । ତଳୱାର ଧାରଣ କରି ବନ୍ଦ ଧନୁର୍ଧାରୀ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ଆଶାପୂର୍ଣ୍ଣ ହୃଦୟରେ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଥିଲେ; ତାପରେ ମଙ୍ଗଳ ଧ୍ୱନି, ଭାଟମାନେ ଗୀତ ଗାଉଥିଲେ । ରାଜପଥରେ ନାରୀମାନେ ଜନାଳାରୁ ଦେଖି, ନିର୍ଭୟ ଭାବେ ବୀରମାନେ ସିଂହ ଦର୍ଜନା କରୁଥିଲେ । ଶତାଧିକ ନାରୀମାନେ ଫୁଲ ବର୍ଷା କରୁଥିଲେ, ନିର୍ମଳ ଅଙ୍ଗ ଧାରୀ ରାମ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଉଥିଲେ । ପ୍ରାସାଦ ଓ ଭୂମିରେ ଥିବା ଲୋକେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କଥା କହି ରାମଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ—"ନିଶ୍ଚୟ କୌଶଳ୍ୟା ମାତା ଆଜି ଅତିଆନନ୍ଦିତ । ତୁମେ ଏହି ରାଜ୍ୟ ଓ ବଂଶର ସମ୍ପଦ ଲାଭ କରିବାକୁ ଯାଉଛ । ଏବଂ ସୀତା, ସମସ୍ତ ମହିଳାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ।" ସେମାନେ ସୀତାଙ୍କୁ ରାମଙ୍କ ହୃଦୟର ଅତିପ୍ରିୟା ଭାବେ ଦେଖି, ତାଙ୍କୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠା ମନେ କଲେ; ନିଶ୍ଚୟ ରାନୀ ପୂର୍ବଜନ୍ମରେ ମହାତପସ୍ୟା କରିଥିବେ । ସୀତା ରାମଙ୍କୁ ଯେପରି ରୋହିଣୀ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଲାଭିଥିଲେ, ସେପରି ଲାଭିଛନ୍ତି । ରାମ ଏହି ମନୋହର ଶବ୍ଦ ଶୁଣି ରାଜପଥରେ ଅଗ୍ରସର ହେଲେ । ସମସ୍ତ ନାଗରିକ ଆପଣାପଣା କଥା କହୁଥିଲେ—"ଆଜି ରାମ ସମ୍ପଦ ଲାଭ କରିବେ, ଆମେ ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତ ଇଛା ପୂରଣ କରିପାରିବା, କାରଣ ସେ ଆମର ରାଜା ହେବେ । ଏହି ରାଜ୍ୟରେ ରାମ ଦୀର୍ଘକାଳ ଶାସନ କରିବେ, ତାଙ୍କ ଶାସନରେ କେହି ଦୁଃଖ କିମ୍ବା ଅପ୍ରିୟ ଦେଖିବେ ନାହିଁ ।" ଘୋଡ଼ା, ହସ୍ତୀ ଏବଂ ମଙ୍ଗଳ ଗାୟକ, ଭାଟ ଓ ବେଶ୍ୟମାନେ ଆଗକୁ ଚାଲିଥିଲେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସଙ୍ଗୀତ ଧ୍ୱନି ଉଠୁଥିଲା, ଯେପରି ବୈଶ୍ରବଣଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ମିଳେ । ରାମ ଦେଖିଲେ ମହାନ ରାଜପଥ, ହସ୍ତୀ, ରଥ, ଅଶ୍ୱ, ଲୋକମାନେ ଭିଡ଼ିଥିଲେ, ଚତୁର୍ମୁଖ ପଥ ମଣିମୁକୁତା ଓ ବିଭିନ୍ନ ଦ୍ରବ୍ୟରେ ଭରିଥିଲା, ଶୁଭ୍ର ଓ ଶୁଭ । ଏଠାରେ ସପ୍ତଦଶ ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି । ରାମ ମଙ୍ଗଳ ଧ୍ୱଜ, ପତାକା ଓ ମୂଲ୍ୟବାନ ଧୂପରେ ଶୋଭିତ ରଥରେ, ପ୍ରମୋଦ ପରିବାରମାନେ ଘେରି ଚଢ଼ିଲେ । ସେ ମହାନଗରୀକୁ ଦେଖିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଘର ମେଘପରି ଧୂସର ଚମକ ଦେଉଥିଲା । ରାଜପଥ ମଧ୍ୟଭାଗ ଧୂପର ଗନ୍ଧରେ ଭରିଥିଲା, ଚନ୍ଦନ ଓ ଅଗରୁ ରାଶି ଲାଗିଥିଲା । ସେଠାରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗନ୍ଧ, ମୂଲ୍ୟବାନ କପାସ ଓ ମୂଗ ଶୂତ, ଅଭେଦିତ ମୁକୁତା, ଚମତ୍କାର କ୍ରିଷ୍ଟାଲ୍ ଦେଖିଲେ । ସେଠାରେ ମହାନ ଓ ଅବିରୋଧିତ ରାଜପଥ ଫୁଲ ଓ ଭୋଜ୍ୟଦ୍ରବ୍ୟରେ ଢାକାଯାଇଥିଲା, ଉଚ୍ଚ-ନିଚ୍ଚ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ଦେଖିଲେ । ଏପରି ଶୁଭ ଆନନ୍ଦ ଓ ମଙ୍ଗଳ ମହୋତ୍ସବ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରୀରାମ ରାଜପଥରେ ଅଗ୍ରସର ହେଉଥିଲେ ।