ରାମ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଗୃହ ଦ୍ୱାରରେ ସେ ଦେଖିଲେ—ଅନେକ ବୃଦ୍ଧ, ଗେରୁଆ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିବା, ଦଣ୍ଡ ଧାରଣ କରିଥିବା, ମୁକୁଟ ଏବଂ ଅଲଙ୍କାରରେ ଶୋଭିତ ବୃଦ୍ଧମାନେ ଉପସ୍ଥିତ। ସେଠି ଥିଲେ ମହିଳାମାନଙ୍କ ଦେଖାଶୁଣା କରୁଥିବା ଅନ୍ୟ ଅନେକ ମହିଳାମାନେ, ସତର୍କ ଓ ଶାନ୍ତ ମନେ। ସୁମନ୍ତ୍ରଙ୍କୁ ଆସୁଥିବା ଦେଖି ସେମାନେ ସବୁଠୁ କ୍ଷିପ୍ର ଓ ଆଦର ସହିତ ଉଠିପଡିଲେ, ରାମଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ପାଇଁ ଉତ୍ସୁକ ଥିଲେ। ତାଙ୍କର ହୃଦୟ ନମ୍ର ଥିଲା; ସୁମନ୍ତ୍ର ସବୁଙ୍କୁ ପରିକ୍ରମା କରି କହିଲେ, "ଦୟାକରି ଶୀଘ୍ର ରାମଙ୍କୁ କହ, ସୁମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରେ ଅପେକ୍ଷା କରୁଛନ୍ତି।" ସେମାନେ ମାଲିକଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବାକୁ ଚାହିଁ, ତୁରନ୍ତ ରାମ ଓ ସୀତାଙ୍କୁ ସୁମନ୍ତ୍ରଙ୍କ ଆଗମନ ବିଷୟରେ ସୂଚନା ଦେଲେ। ଏହି ସୂଚନା ଶୁଣି ରାଘବ, ସବୁଦିନ ପ୍ରସନ୍ନ ରହିବାକୁ ଚାହିଁ, ସୁମନ୍ତ୍ରଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ଅନ୍ତଃପୁରକୁ ଡାକିଲେ। ସୁମନ୍ତ୍ର ଦେଖିଲେ—ସୁନ୍ଦର ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଶୟନରେ, ଚମକୁଥିବା ଛତାର ତଳେ, କୁବେରଙ୍କ ପରି ଶୋଭା ପାଉଥିବା ରାମ ବସିଛନ୍ତି। ଶତ୍ରୁଦଳକୁ ଦାହ କରୁଥିବା ତିନି, ଚନ୍ଦନ ଲେପି, ଶୁଭ୍ର ଓ ସୁଗନ୍ଧିତ, ବନ୍ୟଶୁକ୍ର ରଙ୍ଗରେ ଏବଂ ଅତ୍ୟନ୍ତ ମୂଲ୍ୟବାନ୍। ସେଠାରେ ସୀତା, ହାତରେ ଚାମର ଧରି, ଅଲଙ୍କାରରେ ଶୋଭିତ, ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାଖରେ ତାରା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ଗାୟକ, ଯିଏ ଅତ୍ୟନ୍ତ ନମ୍ର ଓ ଭକ୍ତିଶୀଳ, ରାମଙ୍କ ନିଜ ତେଜରେ ଚମକୁଥିବା ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଦେଖି, ତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ। ସୁମନ୍ତ୍ର, ରାଜାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ, ହାତ ଯୋଡି ଆସନରେ ବସିଥିବା ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ, "ହେ କୌଶଲ୍ୟାନନ୍ଦନ, ତୁମର ପିତା ତୁମକୁ ଦେଖିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି। ତୁମେ ଏହି କ୍ଷଣରେ ରାନୀ କୈକେୟୀ ସହିତ ତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଅ।" ଏପରି ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ପୁରୁଷସିଂହ ରାମ ଖୁସି ଓ ତେଜସ୍ବୀ ହୋଇ, ପ୍ରଥମେ ସୀତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରି କହିଲେ, "ଦେବୀ, ରାଜା ଓ ରାନୀ ନିଶ୍ଚୟ ମୋ ଅନୁପସ୍ଥିତିରେ ଅଭିଷେକ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ କଥା ଆଲୋଚନା କରୁଛନ୍ତି। ମୋର ମାଆ, ରାଜା କେକୟଙ୍କ କନ୍ୟା, ସେ ମଧ୍ୟ ମୋର ମଙ୍ଗଳ ଚାହୁଁଛନ୍ତି। ଭାଗ୍ୟବଶତଃ, ମହାରାଜା ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟ ରାନୀ ସହିତ ମୋର ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ପାଇଁ ସୁମନ୍ତ୍ରଙ୍କୁ ଦୂତି ସ୍ୱରୂପ ପଠାଇଛନ୍ତି। ଯେପରି ଏହି ସଭା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ, ସେପରି ଦୂତି ମଧ୍ୟ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ। ନିଶ୍ଚୟ, ଆଜି ରାଜା ମୋତେ ଯୁବରାଜ ଭାବେ ଅଭିଷେକ କରିବେ।" "ତେବେ, ମୁଁ ଏବେ ଶୀଘ୍ର ରାଜାଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଯାଉଛି। ତୁମେ ଏଠି ଆପଣଙ୍କ ଦାସୀମାନଙ୍କ ସହିତ ଖୁସିରେ ରୁହ।" ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ସୀତା, ନୀଳ ନୟନ ଧାରିଣୀ, ଶୁଭ କଥା କହି ତାଙ୍କୁ ଦ୍ୱାର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅନୁସରଣ କଲେ। ସେ କହିଲେ, "ଯେପରି ରାଜା, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଦ୍ୱାରା ଘିରିଥିବା, ଅଭିଷେକ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ, ସେପରି ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଅଭିଷେକ କରିଥିଲେ। ତୁମେ ଅଭିଷିକ୍ତ, ବ୍ରତୀ, ଶୁଭ୍ର, ମୃଗଚର୍ମ ପିନ୍ଧି, ମୃଗଶୃଙ୍ଗ ଧରିଥିବା ଦେଖି, ମୁଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଖୁସି ହୁଏ। ଇନ୍ଦ୍ର ପୂର୍ବଦିଗରେ, ଯମ ଦକ୍ଷିଣରେ, ବରୁଣ ପଶ୍ଚିମରେ, କୁବେର ଉତ୍ତରେ ତୁମକୁ ରକ୍ଷା କରୁନ୍ତୁ।" ସୀତାଙ୍କ ଶୁଭ କାମନା ଶୁଣି, ରାମ ସୁମନ୍ତ୍ର ସହିତ ଗୃହ ଛାଡ଼ିଦେଲେ। ପାହାଡ଼ ଗୁହାରୁ ସିଂହ ବାହାରିବା ପରି, ସେ ବାହାରିଲେ ଓ ଦ୍ୱାରେ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଯିଏ ହାତ ଯୋଡି ଭକ୍ତି ସହିତ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ। ମଧ୍ୟଭାଗରେ ଯାଉଥିବା ବେଳେ, ବନ୍ଧୁମାନେ ଘିରିଥିଲେ, ରାମ ସମସ୍ତ ଦାର୍ଶନିକ ଓ ଅଭିଲାଷୀମାନେଙ୍କୁ ଦେଖି, ସମ୍ମାନ ଦେଲେ। ତାପରେ ରାଜାଙ୍କ ଆନନ୍ଦ ଅପରିମିତ କରିଥିବା ପୁରୁଷସିଂହ ରାମ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଚମତ୍କାର ରଥରେ ଆସିନ ହେଲେ, ଯାହା ଅଗ୍ନି ପରି ତେଜସ୍ବୀ। ରଥ ମେଘର ଗର୍ଜନା ପରି ଧ୍ୱନି କରୁଥିଲା, ମଣି ଓ ସୁନାରେ ଅଲଙ୍କୃତ, ମେରୁ ପର୍ବତ ପରି ଚମକୁଥିଲା। ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହସ୍ତୀ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା, ବାୟୁପରି ତୀବ୍ର ହରିତ ଘୋଡ଼ାମାନେ ଏହି ରଥକୁ ଟାଣୁଥିଲେ, ଏହା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ରଥ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ତେଜସ୍ବୀ ରାଘବ ଶୀଘ୍ର ରଥ ଚଢ଼ି ଯାତ୍ରା କଲେ, ମେଘର ଗର୍ଜନା ପରି ଧ୍ୱନି ହେଲା। ଏହିପରି, ରାମ ତାଙ୍କ ଗୃହ ଛାଡ଼ିଲେ, ମହାମେଘରୁ ଚନ୍ଦ୍ର ବାହାରିବା ପରି, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଚାମର ଧରି ତାଙ୍କ ସହିତ ଚାଲିଥିଲେ। ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ରଥର ପଛରେ ବସି, ଭାଇଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷିତ କରୁଥିଲେ, ଏବଂ ଏହା ଦେଖି ବଡ଼ ଧ୍ୱନି ଉଠିଲା। ସେଠାରେ, ଲୋକମାନେ ଚାରିପାଖରେ ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ; ଏହାପରେ ଅନେକ ହସ୍ତୀ ଓ ଘୋଡ଼ା, ପର୍ବତ ପରି ଭାରୀ, ରାମଙ୍କ ପଛରେ ଚାଲିଲେ। ଶତାଧିକ, ସହସ୍ରାଧିକ ଲୋକ ରାମଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରିଲେ; ସମ୍ମୁଖରେ ଚନ୍ଦନ ଓ ଅଗରୁ ଲେପିଥିବା ବୀରମାନେ ଯାଉଥିଲେ। ତଳୱାର ଓ ଧନୁ ଧାରଣ କରିଥିବା ଶୂରମାନେ ଆଗକୁ ଯାଉଥିଲେ, ଆଶାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ; ଏହାପରେ ବାଦ୍ୟୟନ୍ତ୍ର ଓ ଗାୟକମାନଙ୍କର ଶବ୍ଦ ଉଠିଲା। ନାରୀମାନେ ରାଜପ୍ରାସାଦର ଜନାଳାରୁ ଅଲଙ୍କୃତ ଅବସ୍ଥାରେ ଦେଖି, ଶୂରମାନଙ୍କ ସିଂହ ଦହାଡ଼ ଶବ୍ଦ ଶୁଣିଲେ। ଶତ୍ରୁନାଶକ ରାମ ଉପରେ ମହିଳାମାନେ ପୁଷ୍ପବର୍ଷା କରୁଥିଲେ; ସର୍ବାଙ୍ଗ ସୁନ୍ଦର ରାମ ସେମାନେଙ୍କୁ ଖୁସି କରୁଥିଲେ। ଯେଉଁମାନେ ପ୍ରାସାଦରେ ଓ ଭୂମିରେ ଥିଲେ, ସେମାନେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ କଥା ଦେଇ ରାମଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରୁଥିଲେ: "ନିଶ୍ଚୟ, କୌଶଳ୍ୟା ମାତା ଖୁସି ହେଉଛନ୍ତି, ମାତାମାନଙ୍କର ଆନନ୍ଦ ତୁମେ।" "ତୁମେ ଏହି ଯାତ୍ରା ସଫଳ କରି, ବଂଶୀୟ ରାଜ୍ୟ ଲାଭ କରିବାକୁ ଯାଉଛ; ସୀତା, ଉତ୍ତମ ଶ୍ରୀମତୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଥମ।" ସେମାନେ ସୀତାଙ୍କୁ, ଯିଏ ରାମଙ୍କ ହୃଦୟର ପ୍ରିୟ, ସମସ୍ତ ଶ୍ରୀମତୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭାବେ ମନେ କରିଥିଲେ; ନିଶ୍ଚୟ ରାନୀ ଗଭୀର ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ। ସୀତା ରାମ ସଙ୍ଗ ପାଇଥିଲେ, ଯେପରି ରୋହିଣୀ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସହିତ; ଏପରି ରାମ ରାଜପଥରେ ଚାଲିବା ବେଳେ, ପ୍ରାସାଦ ଚୂଡ଼ାରୁ ମହିଳାମାନେ ମଧୁର କଥା କହୁଥିଲେ, ତାଙ୍କ କାନରେ ପଡ଼ୁଥିଲା। ଏପରି, ରାଘବ ସେଠାରେ ସହରର ଆନନ୍ଦିତ ନାଗରିକମାନେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ କହୁଥିବା ନିଜ ମନର ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ କଥା ଶୁଣିଲେ।