ସୁମନ୍ତ୍ର ରାମଙ୍କ ଅତି ଶୋଭାମୟ ରାଜପ୍ରସାଦକୁ ଦୃଷ୍ଟିପାତ କଲେ, ଯାହା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସୁଦୂର୍ବିକ୍ଷତ ମହାଳ ସମାନ ଦୀପ୍ତିମାନ୍, ମୃଗ ଓ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କର ନିବାସ ଥିବା ସୁମଧୁର ପରିବେଶରେ ଅବସ୍ଥିତ ଥିଲା। ସେହି ରାଜପ୍ରସାଦ ମେରୁ ପର୍ବତର ଶିଖର ସଦୃଶ ଉଚ୍ଚ ଓ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ପ୍ରବେଶଦ୍ୱାର ନିକଟରେ ଗ୍ରାମବାସୀମାନେ ଉପହାର ନେଇ ଶ୍ରଦ୍ଧାପୂର୍ବକ ନମସ୍କାର କରୁଥିଲେ, ଅନେକ ଯାନବାହନ ରଖାଯାଇଥିବାରୁ ସେଠି ବହୁତ ଭିଡ଼ ଓ କୋଳାହଳ ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ସେଠାରେ ସେ ଏକ ମହାବଳଶାଳୀ ହାତୀକୁ ଦେଖିଲେ—ଏକ ମେଘାଚ୍ଛନ୍ନ ପର୍ବତ ସମାନ ଦେଖାଯାଉଥିବା, ଯାହାକୁ କୃଷ୍ଣ ଦମନ କରିବା ଅତି କଠିନ୍। ଏହି ହାତୀର ନାମ ଥିଲା ଶତୃଞ୍ଜୟ, ଯାହା ରାମଙ୍କ ପାଇଁ ଅତିଉତ୍ତମ ଓ ଭୟଭୀତି ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ଏହାପରେ ସେ ଦେଖିଲେ—ରାମଙ୍କ ପ୍ରିୟ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ, ଶୋଭାମୟ ଅଳଙ୍କାରରେ ଶୁଭିତ, ଘୋଡ଼ା, ରଥ ଓ ହାତୀମାନଙ୍କ ସହିତ ଉପସ୍ଥିତ। ସୁମନ୍ତ୍ର ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଚାଲି ଅନ୍ତଃପୁରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଏହିପରି, ସେ ଏକ ପର୍ବତ ଶିଖର ସଦୃଶ ଏବଂ ବିଶାଳ ସମ୍ପଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ମହାଳକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ—ଏକ ମକର ମାଛ ଯେପରି ଶମୁଦ୍ରକୁ ପ୍ରବେଶ କରେ, ସେପରି ସୁମନ୍ତ୍ର ଏହି ଅନ୍ତଃପୁରକୁ ଗଲେ। ଏଠାରେ ଚଉଦଉଠି ଅଧ୍ୟାୟ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବା ପରେ ଷୋଳଉଠି ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ। ସୁମନ୍ତ୍ର ଭିଡ଼ଭାଡ଼ ଦ୍ୱାର ଦଳି ଏକ ନିରାବ ଓ ପାରମ୍ପରିକ ଆଚାର ଅନୁସୃତ କକ୍ଷକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ। ସେଠି ଯୁବକମାନେ ତଳୱାର ଓ ଧନୁଷ୍ଧାରଣ କରି, ଚମକୁଥିବା କଣଫୁଲ ପିନ୍ଧି, ଚେତନ୍ନ ଏବଂ ନିଷ୍ଠାପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ରାମଙ୍କ ସେବାରେ ନିଯୁକ୍ତ ଥିଲେ। ଏଠାରେ ପିତୃବୟସ୍କ, ଗେରୁଆ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିବା ଲୋକମାନେ, ହାତରେ ଦଣ୍ଡ ଧରି, ଦ୍ୱାରରେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ; ଏହିଁ ସହ ମହିଳା ଦରୋଗାମାନେ ମଧ୍ୟ ଚେତନ୍ନ ଓ ଶାନ୍ତ ଭାବରେ ଦଢ଼ ଥିଲେ। ସୁମନ୍ତ୍ରଙ୍କୁ ଆସୁଥିବା ଦେଖି, ସମସ୍ତେ ରାମଙ୍କୁ ଖୁସି କରିବା ଆଶାରେ ତୁରନ୍ତ ଉଠି ନମସ୍କାର କଲେ। ସୁମନ୍ତ୍ର ନମ୍ର ହୃଦୟରେ ସେମାନଙ୍କୁ ପରିକ୍ରମା କରି କହିଲେ: "ତୁରନ୍ତ ରାମଙ୍କୁ କହ, ସୁମନ୍ତ୍ର ବାହାରେ ଅପେକ୍ଷା କରୁଛନ୍ତି।" ସେମାନେ ମାଲିକଙ୍କୁ ଖୁସି କରିବାକୁ ଚାହିଁ, ତୁରନ୍ତ ରାମ ଓ ସୀତାଙ୍କୁ ସୁମନ୍ତ୍ରଙ୍କ ଆଗମନ ବିଷୟରେ ସୂଚନା ଦେଲେ। ଏହି ସୂଚନା ଶୁଣି, ରାଘବ—ଖୁସି ଓ ଆଦର ସହିତ—ସୁମନ୍ତ୍ରଙ୍କୁ ପିତାଙ୍କ ଅନ୍ତଃପୁରକୁ ଡାକିଲେ। ସୁମନ୍ତ୍ର ଏଠାରେ ଦେଖିଲେ ଯେ, ରାମ କୁବେରଙ୍କ ସମାନ ଏକ ସୁରଣ ଶଯ୍ୟାରେ ରଜତ ଛତ୍ର ତଳେ ଶୋଭା ପାଉଥିଲେ। ଶତ୍ରୁମାନେ ଯାହାଙ୍କୁ ଭୟ କରନ୍ତି, ସେଇ ରାମ ଚନ୍ଦନ ଲେପିତ ଶରୀରରେ, ରକ୍ତମୃଗ ରଙ୍ଗ ସମାନ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ଅତି ମୂଲ୍ୟବାନ ଓ ସୁଗନ୍ଧିତ। ତାଙ୍କ ପାଖରେ ସୀତା ଏକ ଚାମରୀ ହାତରେ ଧରି, ଅଳଙ୍କୃତ ଓ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଥିଲେ, ମାନୋ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଏକ ଶୋଭାମୟ ତାରା ସହ ଦେଖାଯାଏ। ସୁମନ୍ତ୍ର ନମ୍ରତା ଓ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ରାମଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ, ଯିଏ ସ୍ୱୟଂ ଦୀପ୍ତିରେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍, ଦାତା ଓ ଦୟାଳୁ। ସୁମନ୍ତ୍ର, ରାଜାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ, ହସ୍ତ ଜୋଡି ଏହିପରି ମୁଁହେଁ କହିଲେ: "ହେ କୌଶଲ୍ୟାନନ୍ଦନ ରାମ, ଆପଣଙ୍କ ପିତା ଆପଣଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି। ଦେରି କରିବେ ନାହିଁ, ରାଣୀ କୈକେୟୀଙ୍କ ସହିତ ଯାଆନ୍ତୁ।" ଏପରି ଶୁଣି, ପୁରୁଷଶାର୍ଥୀ ରାମ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଓ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ପ୍ରଥମେ ସୀତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରି, ଏହିପରି କହିଲେ: "ଦେବୀ, ମୋ ଅନୁପସ୍ଥିତିରେ ରାଜା ଓ ରାଣୀ ଏହି ଅଭିଷେକ ସମ୍ପର୍କରେ କିଛି ଆଲୋଚନା କରୁଛନ୍ତି।" "ମୋ ପ୍ରେମମୟ ଓ ମଙ୍ଗଳକାମିନୀ ମା—କେକୟ ରାଜାଙ୍କ କନ୍ୟା—ମଧ୍ୟ ମୋର ଭଲ ଚାହାଁନ୍ତି।" "ସୌଭାଗ୍ୟବଶତଃ, ମହାରାଜ ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟ ରାଣୀ ସହିତ, ମୋର ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିବାକୁ ଦୂତ ଭାବେ ସୁମନ୍ତ୍ରଙ୍କୁ ପଠାଇଛନ୍ତି।" "ଯେପରି ମଣ୍ଡଳୀ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେପରି ଏହି ଦୂତ ମଧ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ନିଶ୍ଚିତ ଏହି ଦିନେ ରାଜା ମୋତେ ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ କରିବେ।" "ଏବେ ମୁଁ ତୁରନ୍ତ ଯାଏଁ ରାଜାଙ୍କୁ ଦେଖିବି। ତୁମେ ଏଠି ତୁମ ସଖୀମାନଙ୍କ ସହ ଖୁସିରେ ରୁହ।" ପତିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ସୀତା, ଶ୍ୟାମଳ ଚକ୍ଷୁ ଓ ମଙ୍ଗଳମୟ ବାଣୀ କହି, ଦ୍ୱାର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରାମଙ୍କ ସହ ଚଲିଲେ। ସୀତା କହିଲେ: "ଯିଏ ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ କରିବାଯୋଗ୍ୟ, ସେହି ରାଜା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଦ୍ୱାରା ବିବୃତ ହୋଇ, ତୁମକୁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଭଳି ଅଭିଷେକ କରିବେ।" "ତୁମକୁ ଅଭିଷିକ୍ତ, ନିୟମ ଅନୁସରଣ କରୁଥିବା, ଶୁଭ୍ର ମୃଗଚର୍ମ ପିନ୍ଧିଥିବା ଓ ମୃଗଶୂଙ୍ଖ ଧରିଥିବା ଦେଖି, ମୁଁ ଆନନ୍ଦିତ।" "ପୂର୍ବରେ ଇନ୍ଦ୍ର, ଦକ୍ଷିଣରେ ଯମ, ପଶ୍ଚିମରେ ବରୁଣ, ଉତ୍ତରରେ କୁବେର ତୁମକୁ ରକ୍ଷା କରୁନ୍ତୁ।" ଏହିପରି ମଙ୍ଗଳ କାମନା କରି, ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପନ୍ନ କରିଥିବା ସୀତାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି, ରାମ ସୁମନ୍ତ୍ରଙ୍କ ସହ ଗୃହଠାରୁ ବାହାରିଲେ। ସେ ପର୍ବତ ଗୁହାରୁ ବାହାରୁଥିବା ସିଂହ ସମାନ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ବାହାରେ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଜୋଡ଼ ହାତେ ଦଢ଼ ହୋଇ ଦଉଁ ଦେଉଥିଲେ। ମଧ୍ୟମ କକ୍ଷକୁ ଯିବାବେଳେ, ସେ ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କ ଭିତରେ ଅନେକ ଅର୍ଜିକାରୀଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ସେମାନଙ୍କୁ ଆଦର ଓ ଅଭିନନ୍ଦନ କଲେ। ପରେ, ରାଜାଙ୍କ ଆନନ୍ଦ ସ୍ୱରୂପ ଏହି ପୁରୁଷଶାର୍ଥୀ ରାମ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଗ୍ନି ସମାନ ଏକ ଶୋଭାମୟ ରଥରେ ଆରୋହଣ କଲେ। ଏହି ରଥ ମେଘର ଗର୍ଜନ ସମାନ ଶବ୍ଦ କରୁଥିଲା, ମଣି ଓ ସୁବର୍ଣ୍ଣରେ ଅଳଙ୍କୃତ, ମେରୁ ପର୍ବତ ସମାନ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ। ଉତ୍ତମ ଘୋଡ଼ାମାନେ, ଯୁବ ହାତୀ ସମାନ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ପବନ ସମ ଦ୍ରୁତ, ହରିତ ରଙ୍ଗରେ ଯୁକ୍ତ, ଏହି ରଥକୁ ଟାଣୁଥିଲେ—ଏହା ମାନୋ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ରଥ ସମାନ। ରାଘବ ଦୀପ୍ତି ଭରା ଶରୀରରେ ତୁରନ୍ତ ଉଠି ଯାତ୍ରା କଲେ, ମେଘର ଗର୍ଜନ ଭଳି ଶବ୍ଦ କରୁଥିଲେ। ଏଭଳି ମହାନ୍ୟାୟକ ରାମ ତାଙ୍କ ଗୃହରୁ ବାହାରିଲେ—ମାନୋ ଘନ ମେଘ ମଧ୍ୟରୁ ଚନ୍ଦ୍ରମା ଉଦୟ ହୁଏ—ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଶୋଭାମୟ ଚାମରୀ ଧରି ସହଯାତ୍ରୀ ହେଲେ। ଲକ୍ଷ୍ମଣ ରଥର ପଛଭାଗରେ ଚଢ଼ି, ଭାଇଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷା ଦେଉଥିଲେ। ଏହାପରେ ବଡ଼ ଧ୍ୱନି ଉପସ୍ଥିତ ହେଲା। ରାମଙ୍କ ଯାତ୍ରା ସମୟରେ, ଚାରିପାଖରେ ଭିଡ଼ ଲୋକ ଜମା ହୋଇଥିଲେ; ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଘୋଡ଼ା ଓ ପର୍ବତ ସମାନ ହାତୀମାନେ ତାଙ୍କ ପଛେ ପଛେ ଚାଲିଥିଲେ।