ସୁମନ୍ତ୍ର ରଥଚାଳକ ରାମଙ୍କ ଗୃହକୁ ଦୃଷ୍ଟିପାତ କଲେ, ଯାହା ମେରୁ ପର୍ବତର ଶିଖର ପରି ଉଚ୍ଚ ଏବଂ ଆଲୋକମୟ ଥିଲା। ସେଠାରେ ବହୁତ ଲୋକ ଏକଠି ହୋଇ, ହାତ ଜୋଡି ଦଣ୍ଡବତ୍ ପ୍ରଣାମ କରୁଥିଲେ। ଏହି ଗୃହଟି ଗ୍ରାମବାସୀମାନେ ଭରିଦେଇଥିଲେ, ସମସ୍ତଙ୍କ ମୁହଁରେ ଆନନ୍ଦ ଓ ଆଶାର ଚାହାଣି ଦେଖାଯାଉଥିଲା, କାରଣ ସେମାନେ ରାମଙ୍କ ଅଭିଷେକ ପାଇଁ ଏଠାରେ ଆସିଥିଲେ। ଏହି ମହାନ ଗୃହଟି ବଡ଼ ମେଘ ପରି ଭାରି ଏବଂ ଅନେକ ରତ୍ନରେ ଅଳଙ୍କୃତ ଥିଲା, ଏଉଁଠି ଅପରିଚିତ ବାମନମାନେ ମଧ୍ୟ ଚାରିପାଖରେ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ଘୋଡ଼ା ଜୋଡ଼ା ରଥରେ ବସିଥିବା ସୁମନ୍ତ୍ର ରଥଚାଳକ ଯେତେବେଳେ ରାଜପାଳିସ ଉପରେ ଯାଉଥିଲେ, ସମସ୍ତଙ୍କ ମନ ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଉଥିଲା। ସେ ଭବନ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କରିବା ସମୟରେ ତାଙ୍କର ଦେହର ଲୋମ ଆନନ୍ଦରେ ଉଠିଯାଇଥିଲା। ଏହି ଭବନଟି ମୃଗ ଏବଂ ମୟୂର ଦ୍ୱାରା ଅଳଙ୍କୃତ ଥିଲା, ଯେପରି ଇନ୍ଦ୍ରାଣୀଙ୍କ ନିବାସ ଭବନ। ସେ ବିଭିନ୍ନ ଅନୁଚରମାନେ ଯେଉଁମାନେ ରାମଙ୍କୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରିୟ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେମାନେ ମାଧ୍ୟମ ହୋଇ, କୈଳାସ ପର୍ବତ ପରି ଅଳଙ୍କୃତ ଅନ୍ତଃପୁରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସେଠାରେ ରାମଙ୍କ ଅଭିଷେକ ପାଇଁ ଏକଠି ହୋଇଥିବା ଲୋକମାନେ ଆନନ୍ଦର ସ୍ୱରେ ଶୁଭେଚ୍ଛା ଦେଉଥିଲେ, ତାଙ୍କର କଥା ଶୁଣି ସମଗ୍ର ଜଗତ ଆନନ୍ଦିତ ହେଉଥିଲା। ସେଠାରେ ସୁମନ୍ତ୍ର ରାମଙ୍କ ଭବନକୁ ଦେଖିଲେ, ଯାହା ଇନ୍ଦ୍ରର ନିବାସ ପରି ଉଚ୍ଚ, ମୃଗ ଓ ପକ୍ଷୀମାନେ ଭରିଥିବା, ମେରୁ ପର୍ବତର ଶିଖର ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଏବଂ ଆପଣ ଆଲୋକରେ ଚମକୁଥିଲା। ଦ୍ୱାରରେ ଗ୍ରାମବାସୀମାନେ ଉପହାର ନେଇ ଏବଂ ନମ୍ରତାରେ ନମସ୍କାର କରୁଥିଲେ, ଅନେକ ଯାନବାହନ ଦ୍ୱାରକୁ ଭରିଦେଇଥିଲା। ସେଠାରେ ସୁମନ୍ତ୍ର ଦେଖିଲେ ଏକ ପ୍ରବଳ ହାତୀ, ମେଘାଚ୍ଛନ୍ନ ପର୍ବତ ପରି ଭାରି, ଯାହାକୁ କଷ୍ଟରେ ଦମନ କରାଯାଏ, ଶତୃଞ୍ଜୟ ନାମକ ଏହି ହାତୀ ରାମଙ୍କ ପାଇଁ ଉଚିତ ଏବଂ ଅତି ଭୟଙ୍କର ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ସେଠାରେ ରାମଙ୍କ ପ୍ରିୟ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଅଳଙ୍କୃତ ଅବସ୍ଥାରେ, ଘୋଡ଼ା, ରଥ ଓ ହାତୀ ସହିତ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ। ସୁମନ୍ତ୍ର ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଗତି କରି, ସମୃଦ୍ଧିଶାଳୀ ଅନ୍ତଃପୁରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଏହିପରେ ସେ ଏକ ବଡ଼ ଭବନରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଯାହା ପର୍ବତ ଶିଖର ପରି ଉଚ୍ଚ, ରତ୍ନରେ ଭରିଥିବା, ଯେପରି ମକର ମାଛ ସମୁଦ୍ରକୁ ପ୍ରବେଶ କରେ। ଏହିପରେ ଅଧ୍ୟାୟ ଷୋଳ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ। ସୁମନ୍ତ୍ର ଭବନର ଦ୍ୱାର ଅଟିକି ବିତି, ଏକ ନିର୍ଜନ ଅନ୍ତଃପୁରକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ପୁରାତନ ଆଚାରରେ ପାରଙ୍ଗତ ଲୋକମାନେ ଥିଲେ। ସେଠାରେ ତରୁଣ ଯୁବକମାନେ ତଳୱାର ଓ ଧନୁଷ୍ୟ ଧାରଣ କରି, ଚମକୁଥିବା କଣ ଅଳଙ୍କାର ପିନ୍ଧି, ଚେତନା ଓ ସଚେତନତା ସହିତ ରାମଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ। ଏଠାରେ ବୟସ୍କ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, କ୍ଷୌମବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ଦଣ୍ଡ ଧରି ଦ୍ୱାରରେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ, ଏବଂ ମହିଳା ଅଧିକ୍ଷିକାମାନେ ମଧ୍ୟ ସଚେତନ ଓ ଶାନ୍ତ ଅବସ୍ଥାରେ ଥିଲେ। ସୁମନ୍ତ୍ରଙ୍କୁ ଆସୁଥିବା ଦେଖି, ସମସ୍ତେ ରାମଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ଉଦ୍ୟମରେ ତ୍ୱରିତ ଉଠି ପଡ଼ିଲେ। ସୁମନ୍ତ୍ର ନମ୍ର ହୃଦୟରେ, ସେମାନଙ୍କୁ ପରିକ୍ରମା କରି, କହିଲେ—"ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ହୋଇ ରାମଙ୍କୁ କୁହ, ସୁମନ୍ତ୍ର ବାହାରେ ଅପେକ୍ଷା କରୁଛନ୍ତି।" ସେମାନେ ତ୍ୱରିତ ଭାବେ ରାମ ଓ ସୀତାଙ୍କୁ ସୁମନ୍ତ୍ରଙ୍କ ଆଗମନ ବିଷୟରେ ଜଣାଇଲେ। ଏହି ସୂଚନା ଶୁଣି, ରାଘବ ରାମ ତୁରନ୍ତ ସୁମନ୍ତ୍ରଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ଅନ୍ତଃପୁରକୁ ଡାକିଲେ। ସୁମନ୍ତ୍ର ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ସୁନ୍ଦର ଶୟନରେ ଅସୀନ ରାମଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଯେଉଁଠି ସୁବର୍ଣ୍ଣ ମଞ୍ଚ ଓ ଚାତ୍ର ଥିଲା, ରାମ କୁବେର ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ତାଙ୍କ ଦେହରେ ଚନ୍ଦନ ଲେପିଥିଲା, ଯାହା ଶୁଦ୍ଧ ଓ ସୁଗନ୍ଧିତ, ରକ୍ତମୃଗ ରଙ୍ଗ ପରି ଚମକୁଥିଲା। ତାଙ୍କ ପାଖରେ ସୀତା ଅଟୁଟ ଭକ୍ତି ସହ ଚାମର ହଲୁଥିଲେ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶୋଭାମୟ ଏବଂ ଚନ୍ଦ୍ରମା ପାଖରେ ତାରା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ସୁମନ୍ତ୍ର ନମ୍ରତା ଓ ଆଦର ସହିତ ରାମଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ, ଯିଏ ନିଜ ତେଜରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଚମକୁଥିଲେ। ସେ ରାଜାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ, ହାତ ଜୋଡି ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ—"ହେ କୌଶଲ୍ୟାନନ୍ଦନ ରାମ, ଆପଣଙ୍କ ପିତା ଆପଣଙ୍କୁ ଡାକୁଛନ୍ତି। ରାଜମହିଷୀ କୈକେୟୀ ସହିତ ତୁରନ୍ତ ଯାଆନ୍ତୁ।" ଏପରି କହିବା ପରେ, ରାମ ଶିଂହ ପରି ତେଜସ୍ୱୀ ଓ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ, ସୀତାଙ୍କୁ ଆଦର ସହ କହିଲେ—"ଦେବୀ, ରାଜା ଓ ରାଜମହିଷୀ ନିଶ୍ଚୟ ମୋ ଅଭିଷେକ ବିଷୟରେ ଆଲୋଚନା କରୁଛନ୍ତି।" "ମୋ ମାତା, କେକୟ ରାଜାଙ୍କ କନ୍ୟା, ମୋର ମଙ୍ଗଳ ଉପରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭକ୍ତି ଓ ଆଶା ରଖନ୍ତି। ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ରାଜା ଏବଂ ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟ ରାନୀ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ପୂରଣ କରିବା ପାଇଁ ସୁମନ୍ତ୍ରଙ୍କୁ ଦୂତିକାରେ ପଠାଇଛନ୍ତି।" "ଯେପରି ଏଠାର ଅନୁଷ୍ଠାନ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ, ସେପରି ଦୂତି ମଧ୍ୟ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ। ନିଶ୍ଚୟ ଆଜି ରାଜା ମୋତେ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ଭାବେ ଅଭିଷିକ୍ତ କରିବେ।" "ତେଣୁ ମୁଁ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ହୋଇ ରାଜାଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଯିବି। ତୁମେ ତୁମ ଦାସୀମାନଙ୍କ ସହ ଏଠାରେ ଖୁସିରେ ରୁହ।" ପତିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ସୀତା, କଳାନୟନୀ, ଶୁଭ କଥା କହି ଦ୍ୱାର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରାମଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କଲେ। "ଏ ରାମ, ରାଜା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଦ୍ୱାରା ଘିରିଥିବା, ଯେପରି ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଅଭିଷିକ୍ତ କରିଥିଲେ, ସେପରି ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଅଭିଷିକ୍ତ ହେବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ।" "ତୁମେ ଅଭିଷିକ୍ତ, ବ୍ରତ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରୁଥିବା, ଶୁଦ୍ଧ ଅବସ୍ଥାରେ, ଶୋଭାମୟ ମୃଗଚର୍ମ ପିନ୍ଧି ଏବଂ ମୃଗଶୃଙ୍ଗ ଧରିଥିବା ଦେଖି ମୁଁ ଆନନ୍ଦିତ ହୁଏ।" "ପୂର୍ବରେ ଇନ୍ଦ୍ର, ଦକ୍ଷିଣରେ ଯମ, ପଶ୍ଚିମରେ ବରୁଣ ଏବଂ ଉତ୍ତରରେ କୁବେର ତୁମକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ।" ସୀତାଙ୍କ ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ ଶେଷରେ, ରାମ ସୁମନ୍ତ୍ର ସହିତ ଗୃହରୁ ବିଦାୟ ନେଲେ। ପର୍ବତ ଗୁହାରୁ ବାହାରୁଥିବା ସିଂହ ପରି, ସେ ଦ୍ୱାରରେ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ହାତ ଜୋଡି ଦଣ୍ଡବତ୍ କରୁଥିବା ଦେଖିଲେ। ପରେ ମଧ୍ୟଭାଗରେ ତାଙ୍କ ସ୍ନେହୀମାନେ ଘିରି ଥିବା ସମୟରେ, ସମସ୍ତ ଅଭିଯୋଗକାରୀଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଲେ। ତା'ପରେ, ରାଜାଙ୍କ ଆନନ୍ଦର ଉତ୍ସ ଏହି ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାମ, ଅଗ୍ନି ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଏକ ଶୋଭାମୟ ରଥରେ ଆରୋହଣ କଲେ।