ଏକ ସମୟର କଥା, ଯେଉଁଥିରେ ଏକ ମହାନ ବୃହତ୍ ଦର୍ଶନୀୟ ବ୍ୟକ୍ତି ବିଷୟରେ କଥା ହେଉଛି। ସେ ବ୍ୟକ୍ତି ଯେଉଁଥିରେ ଆତ୍ମନିୟମ, କ୍ରୋଧ ଉପରେ ଜୟ, ଓ ଇର୍ଷ୍ୟାରୁ ମୁକ୍ତ ହେବାର ଗୁଣ ଥାଏ। ତାଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଭୟଭୀତ ହୁଅନ୍ତି। ଏହି ବ୍ୟକ୍ତି ବିଷୟରେ ଶୁଣିବାକୁ ମୋର ଇଚ୍ଛା ଅତି ଗଭୀର, ଏହି କଥା ଶୁଣିବାକୁ ମୁଁ ଅତି ଉତ୍ସୁକ୍ତ। ମହାନ ଋଷି ନାରଦ, ଯିଏ ତିନି ଲୋକର ଜ୍ଞାନୀ, ଭାଲ୍ମୀକିଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଏହା ଶୁଣିବାକୁ ଦିଅ" ଏବଂ ସେ ଖୁସିରେ ଏହି କଥା ଆରମ୍ଭ କଲେ। "ତୁମେ ଯେଉଁ ଗୁଣ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଛ, ସେଗୁଡିକ ଦୁର୍ଲଭ; ହେ ଋଷି, ମୁଁ ତୁମକୁ ଏକ ଏହି ପ୍ରକାର ବ୍ୟକ୍ତି ବିଷୟରେ କହିବାକୁ ଯାଉଛି। ଶୁଣ!" ତେବେ ସେ କହିଲେ, "ରାମ, ଯିଏ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବର୍ଗରେ ଜନ୍ମ ନେଇଛି, ସେ ଆତ୍ମ-ନିୟମିତ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଦୀପ୍ତିମାନ ଓ ଦୃଢ।" ରାମ ଅତି ଧୀର, ଜ୍ଞାନୀ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ୟବହାରରେ ଗୁଣୀ, ଅର୍ଥ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠତାର ଧନ୍ୟ, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ବିନାଶ କରିବାରେ ସକ୍ଷମ, ତାଙ୍କର ମୁଖ ମହାକାୟ, ଓ ଗଣ୍ଡର୍ବଙ୍କ ସମାନ ଦୂରଦର୍ଶୀ। ସେ ଅତି ଦୃଢ, ତାଙ୍କର ଶରୀର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସମତୁଳିତ, ତାଙ୍କର ଚେହେରାରେ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଦୀପ୍ତି ରହିଛି। ସେ ଧର୍ମ, ସତ୍ୟ, ଦୟା ଓ ତ୍ୟାଗରେ ଅତି ଚେତନାଶୀଳ, ସେ ସମସ୍ତଙ୍କର ଦୟାଳୁ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମାନବ। ରାମର ଗୁଣ ଦେଖି ବିଶ୍ବସାର ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ସେକୁ ଦର୍ଶନ କରିବାକୁ ଆସନ୍ତି, ଯେଉଁଥିରେ ସେ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ସ୍ଥାନ ଦେଇଥିଲେ। ସେ ତାଙ୍କର ଲୋକଙ୍କର ମଙ୍ଗଳ ଓ ସୁଖରେ ବିଶ୍ୱାସୀ, ଏବଂ ସେ ଧନ୍ୟ ଓ ସମ୍ବୃଦ୍ଧିରେ ଥିଲେ। ରାମ ସତ୍ୟରେ ଦୃଢ, ଜ୍ଞାନରେ ପ୍ରବୀଣ, ଓ ଜନଙ୍କର ସୁଖରେ ସଦା ନିବେଶିତ। ତାଙ୍କର ପିତା ଦଶରଥ, ଯେଉଁଥିରେ ତାଙ୍କର ଆନନ୍ଦ ଥିଲା, ସେ ତାଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟର ସଂସ୍କାର କରିବାକୁ ଚାହୁଁଥିଲେ, କିନ୍ତୁ କୌକେଇ ସେହି ସମୟରେ ତାଙ୍କର ପ୍ରାର୍ଥନା କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କର ଦିଆଯାଇଥିବା ବୋନସ ପ୍ରକାର, ସେ ରାମକୁ ବନ୍ଦୀ କରିବା ଓ ଭାରତଙ୍କୁ ରାଜା କରାଇବାକୁ ଚାହାଁଥିଲେ। ଦଶରଥ, ସତ୍ୟର ପ୍ରତିବଦ୍ଧତାରେ, ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟ ପୁଅକୁ ବନ୍ଦୀ କରିବାକୁ ମାନ୍ୟ କରିଥିଲେ, ଯାହା ତାଙ୍କୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖ ଦେଇଥିଲା। ରାମ ତାଙ୍କର କମାଣ୍ଡ ପାଳନ କରି, ବନକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ସେ ତାଙ୍କର ଭାଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ସହିତ ଯାଇଥିଲେ, ଯିଏ ତାଙ୍କର ଭାଇ ପ୍ରତି ଅତ୍ୟନ୍ତ ସେବାଗୁଣୀ ଥିଲେ। ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟା ସୀତା, ଯିଏ ତାଙ୍କର ଜୀବନର ସମାନ, ସେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କର ସହ ଯାଇଥିଲେ। ସେ ଶ୍ରୀଙ୍ଗେବେର ନଗରରେ ଗଙ୍ଗା ତଟରେ ଚାରିତ୍ରୀକୁ ଛାଡ଼ି, ନିଶାଦର ମାନ୍ୟ ମୁଖ୍ୟ ଗୁହା ସହିତ ମିଳିଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ରାମ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଓ ସୀତା, ନିଶାଦ ଗୁହା ସହିତ ବନକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଅନେକ ନଦୀକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଥିଲେ। ଚିତ୍ରକୂଟରେ ପହଁଚି, ସେମାନେ ଏକ ସୁଖଦ ବାସ କରିଥିଲେ, ଏବଂ ବନରେ ସମୟ ଅନୁଭବ କରୁଥିଲେ। ସେଠାରେ ସେମାନେ ଦେବତା ଓ ଗନ୍ଧର୍ବଙ୍କ ସମାନ ଖୁସିରେ ରହୁଥିଲେ, ଯେତେବେଳେ ରାମ ଚିତ୍ରକୂଟରେ ଥିଲେ, ତାଙ୍କର ପିତା ଦଶରଥ ତାଙ୍କର ଦୁଃଖରେ ଦୁଃଖିତ ଥିଲେ। ଦଶରଥ ସ୍ବର୍ଗକୁ ପହଁଚି, ତାଙ୍କର ପୁଅ ପ୍ରତି ଦୁଃଖ କରିଥିଲେ; ତାଙ୍କର ପରେ, ଭାରତ, ବାସିଷ୍ଟ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରେରିତ, ରାଜ୍ୟରେ ନିୟୁକ୍ତ ହେଲେ, କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କର ଇଚ୍ଛା ରାଜ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ନଥିଲା। ସେ ବନକୁ ଗଲେ, ରାମଙ୍କର ପାଦ ଦର୍ଶନ କରିବାକୁ ଚାହାଁଥିଲେ। ଭାରତ, ରାମଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରି, ତାଙ୍କୁ ଭାବରେ କହିଲେ, "ତୁମେ ଏକାକୀ ରାଜା, ଧର୍ମର ଜ୍ଞାନୀ"; ଏବଂ ରାମ, ମହାନ ଦୟାଳୁ, ମୁହଁରେ ମୃଦୁତା ଓ ବିଶାଳ ପ୍ରସିଦ୍ଧି ସହିତ, ରାଜ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ମାନ୍ୟ କରିଲେ ନାହିଁ। ସେ ତାଙ୍କର ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟର ନିୟମ ଦିଆଯାଇଥିଲା। ସେ ସମୟରେ, ଭାରତ ରାମଙ୍କର ପାଦକୁ ଛୁଇଁ ଗଲେ। ନନ୍ଦିଗ୍ରାମରେ, ସେ ଅତି ମହାନ, ସତ୍ୟ, ଓ ଆତ୍ମ-ନିୟମିତ ଭାରତ ରାଜ୍ୟ କରିଥିଲେ, ରାମଙ୍କର ଫେରାକୁ ଅପେକ୍ଷା କରୁଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ରାମ, ନଗରବାସୀଙ୍କର ଆସନ୍ତା ଦେଖି, ଧ୍ୟାନ ଦେଇ, ଡଣ୍ଡକ ବନକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ବଡ଼ ବନକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ଲୋଟସ ଆଖିରେ ରାମ ଦେମନ୍ ଭୀରାଧକୁ ବିନାଶ କରିଥିଲେ ଓ ଶରଭଙ୍ଗକୁ ଦେଖିଥିଲେ। ସେ ସୁତିକ୍ଷ୍ଣ, ଅଗସ୍ତ୍ୟ, ଓ ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କର ଭାଇଙ୍କ ସହିତ ମିଳିଥିଲେ; ଓ ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କର କଥା ଦ୍ୱାରା, ସେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କର ଧନୁଷ୍ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ। ରାମ, ଘନ୍ଟା ଆନନ୍ଦରେ, ଏକ କର୍ତ୍ତା ଓ ଅନନ୍ତ କୋଷ ଗ୍ରହଣ କରି, ବନବାସୀଙ୍କ ସହିତ ବନରେ ବ୍ୟତୀତ ରହିଥିଲେ। ଏହି ଭାବରେ, ବନରେ ରାମଙ୍କର ଗତିବିଧି ଓ ତାଙ୍କର ସାଥୀମାନଙ୍କ ସହିତ ଗତିବିଧି ଅନୁସୂଚୀତ ହେଉଛି, ଏବଂ ଏହି କଥା ଆମ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଏକ ନୂତନ ଶିକ୍ଷା ଦେଉଛି।