ଏକ ସକାଳ, ରାଜମହଳରେ ରାଜା ଦଶରଥ ଶୟନ କରୁଥିଲେ। ସମନ୍ତ୍ର ରଥଚାଳକ, ରାଜାଙ୍କ ପ୍ରତି ଶ୍ରଦ୍ଧାପୂର୍ବକ ଉପସ୍ଥିତ ହେଇ, ଉତ୍ସାହରେ କହିଲେ, "ହେ ରାଜନ୍, ଅପନା ଦିନର ଦାୟିତ୍ୱ ପାଇଁ ଜାଗି ଉଠନ୍ତୁ। ଅଗ୍ରଣୀ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସେନାପତି, ଏବଂ ନଗରବାସୀମାନେ ସମସ୍ତେ ଏଠାରେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇଛନ୍ତି। ସେମାନେ ଆପଣଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି। ଜାଗି ଉଠନ୍ତୁ, ହେ ରାଘବ।" ସମନ୍ତ୍ର ଏପରି ଉପଦେଶ ଦେଇ ରାଜାଙ୍କୁ ଉତ୍ସାହିତ କଲେ। ରାଜା ଦଶରଥ ଜାଗି ଉଠି, ଶାନ୍ତ ଭାବରେ କହିଲେ, "ସମନ୍ତ୍ର, ମୁଁ ଯେପରି ଆଦେଶ ଦେଇଥିଲି, ରାମକୁ ଏଠାକୁ ଆଣ। କାହିଁକି ମୋ ଆଦେଶ ପ୍ରତିକ୍ଷା କରାଯାଉଛି? ମୁଁ ଗଭୀର ନିଦ୍ରାରେ ନୁହେଁ, ତୁରନ୍ତ ରାଘବକୁ ଏଠାକୁ ଆଣ।" ଏପରି ଦଶରଥ ଏବେ ସମନ୍ତ୍ରକୁ ଆଉ ଏକଥା ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ। ରାଜାଙ୍କ ଆଦେଶ ଶୁଣି, ସମନ୍ତ୍ର ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇଲେ। ସମନ୍ତ୍ର ରାଜମହଳରୁ ବାହାରିଲେ, ଭାବିଲେ ଯେ ଶୁଭ ସମ୍ବାଦ ନେଇ ଚାଲିଛନ୍ତି। ସେ ଚିହ୍ନିତ ରାଜପଥରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଝଣ୍ଡା, ବ୍ୟାନର ଦ୍ୱାରା ସଜିଥିଲା। ଉଲ୍ଲାସିତ ଚିତ୍ତରେ, ସମନ୍ତ୍ର ତ୍ୱରିତ ଚାଲିଲେ, ରାମ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ କଥାବାର୍ତା ଶୁଣି ଚମକି ଚାଲିଥିଲେ। ଲୋକମାନେ ରାମଙ୍କ ଅଭିଷେକ ପାଇଁ ଉତ୍ସୁକ ଓ ଖୁସି ଥିଲେ; ସମସ୍ତ ନଗର ଏହି ଉଲ୍ଲାସରେ ଭରିଯାଇଥିଲା। ସମନ୍ତ୍ର ଦେଖିଲେ ରାମଙ୍କ ଅତି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗୃହ, ଯାହା କୈଲାସ ପର୍ବତ ପରି ଚମକୁଥିଲା। ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପ୍ରାସାଦ ପରି ଏହି ଗୃହର ଦ୍ୱାର ବଡ଼ ଓ ଶୁଭ୍ର, ବହୁ ବାଲକନୀ ଦ୍ୱାରା ସଜିଥିଲା। ସେଠାରେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ମୂର୍ତ୍ତି, ମଣିମାଣିକ୍ୟ ଓ ପ୍ରବାଳ ଦ୍ୱାର, ଶରତ କଳା ମେଘ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ମେରୁ ପର୍ବତ ଗୁହା ପରି ଚମକି ଉଠିଥିଲା। ଗୃହଟି ସୁମୂଳ୍ୟ ମଣିମାଣିକ୍ୟର ମାଳା, ମୁକୁତ ଓ ରତ୍ନ ଦ୍ୱାରା ବିଭୂଷିତ, ଚନ୍ଦନ ଓ ଅଗରୁ ଗନ୍ଧରେ ମନୋହର ହୋଇଥିଲା। ବର୍ଷାକାଳର ପର୍ବତ ଶିଖର ପରି ମନୋହର ଗନ୍ଧ ହୋଇଥିଲା, ସାରସ ଓ ମୟୂର ର କୁହୁକୁହୁ ଏହି ଗୃହକୁ ଚମକୁଥିଲା। ସୁନିର୍ମିତ ମୃଗମାନେ ଏହି ଗୃହକୁ ଘେରି ରଖିଥିଲେ, ସେମାନେ ମନ ଓ ଚକ୍ଷୁକୁ ଆକର୍ଷିତ କରୁଥିଲେ। ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଚମକୁଥିଲା, କୁବେର ଓ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପ୍ରାସାଦ ପରି ମହାନ୍, ବିଭିନ୍ନ ପକ୍ଷୀ ଦ୍ୱାରା ଭରିଥିଲା। ରାମଙ୍କ ଗୃହ ମେରୁ ପର୍ବତ ଶିଖର ପରି ଉଚ୍ଚ, ଲୋକମାନେ ହାତ ଜୋଡି ଉପସ୍ଥିତ ହୋଇଥିଲେ। ଏଠାରେ ଗ୍ରାମବାସୀମାନେ ଆସିଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କ ମୁହଁରେ ଅଭିଷେକର ଆଶା ଚମକୁଥିଲା। ଏହି ଗୃହ ବଡ଼ ମେଘ ପରି ଉଚ୍ଚ, ଅନେକ ରତ୍ନ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ବାମନମାନେ ଦ୍ୱାର ଚାରିପାଖରେ ଘେରି ରଖିଥିଲେ। ସମନ୍ତ୍ର ହସ୍ତି ରଥରେ ଚଢ଼ି, ରାଜପାଳିସରେ ଚଳାଚଳ ବୃଦ୍ଧି କଲେ, ରାଜାଙ୍କ ନିବାସ ପାଖକୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅନୁସୂଚୀ ନେଇ ଆସି, ସମଗ୍ର ନଗରବାସୀଙ୍କ ହୃଦୟକୁ ଆନନ୍ଦିତ କଲେ। ସମନ୍ତ୍ର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ଧନୀ ଗୃହକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ଏଠାରେ ମୃଗ ଓ ମୟୂର ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ରାଣୀ ଶାଚୀଙ୍କ ନିବାସ ପରି ଚମକୁଥିଲା। କୈଲାସ ପର୍ବତ ପରି ଶୋଭିତ ଅନ୍ତଃପୂରରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ରାମଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସେବକମାନଙ୍କୁ ଦେଖି, ସମନ୍ତ୍ର ଶୁଭ୍ର ଅନ୍ତଃପୂରକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ। ସେଠାରେ ରାମଙ୍କ ଅଭିଷେକ ପାଇଁ ଏକତ୍ରିତ ଲୋକମାନେ ଶୁଭ ଶବ୍ଦରେ ରାମଙ୍କ ପାଇଁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଉଥିଲେ, ସମଗ୍ର ଜଗତ ଏହି ଉଲ୍ଲାସରେ ଆନନ୍ଦିତ ହେଉଥିଲା। ସମନ୍ତ୍ର ରାମଙ୍କ ଅତି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପ୍ରାସାଦକୁ ଦେଖିଲେ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ମନ୍ଦିର ପରି ଶୋଭିତ, ମୃଗ ଓ ପକ୍ଷୀ ଦ୍ୱାରା ଭରିଥିଲା, ମେରୁ ପର୍ବତ ଶିଖର ପରି ଉଚ୍ଚ, ନିଜ ଚମକରେ ଦୀପ୍ତିମାନ। ଗ୍ରାମବାସୀମାନେ ଉପହାର ନେଇ ଦ୍ୱାରରେ ଉପସ୍ଥିତ, ଶ୍ରଦ୍ଧାପୂର୍ବକ ନମସ୍କାର କରୁଥିଲେ, ଅନେକ ଯାନ ଦ୍ୱାରା ଦ୍ୱାର ଭିଡ଼ ଓ ଚଞ୍ଚଳ ହୋଇଯାଇଥିଲା। ସମନ୍ତ୍ର ଦେଖିଲେ ଶତ୍ରୁଞ୍ଜୟ ନାମକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହସ୍ତି, ବଡ଼ ମେଘ ତଳା ପର୍ବତ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ଦ୍ୱାରା ଦମନ କରିବାକୁ ଅପାର ଶକ୍ତି, ରାମ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ଏବଂ ଶୋଭିତ। ସମନ୍ତ୍ର ଦେଖିଲେ ରାମଙ୍କ ପ୍ରିୟ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ, ଅନେକ ଘୋଡ଼ା, ରଥ, ହସ୍ତି ଦ୍ୱାରା ସଜିଥିଲେ। ସମନ୍ତ୍ର ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରି, ଅନ୍ତଃପୂରରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସମନ୍ତ୍ର ଏକ ପର୍ବତ ଶିଖର ଓ ବିସ୍ତୃତ ପ୍ରାସାଦ ପରି ମହଳକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ମକର ପରି ସମୁଦ୍ରକୁ ଯିବା ପରି ଅନେକ ଧନରେ ଭରିଥିଲା। ଏଠାରେ ଏକ ନିଜା ଦ୍ୱାର ଅତିକ୍ରମ କରି, ସମନ୍ତ୍ର ଏକ ନିଜା ଅନ୍ତଃକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ପ୍ରାଚୀନ ପଥରେ ଦକ୍ଷ ଥିଲେ। ସେଠାରେ ଯୁବକମାନେ କଟାର ଓ ଧନୁର୍ବାଣ ନେଇ, ଚମକୁଥିବା କଣ ଶୋଭିତ, ଏକାଗ୍ର ଓ ନିର୍ବିକଳ୍ପ, ମାଲିକ ପ୍ରତି ନିଷ୍ଠାଶୀଳ, ରକ୍ଷାରେ ରହିଥିଲେ। ଏଠାରେ ବୃଦ୍ଧ ଲୋକମାନେ, ଗେରୁଆ ବସ୍ତ୍ର ଓ ଦଣ୍ଡ ନେଇ, ଦ୍ୱାରରେ ଉପସ୍ଥିତ, ନିର୍ବିକଳ୍ପ ଓ ଶ୍ରଦ୍ଧାଶୀଳ ନାରୀ ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷିତ ହୋଇଥିଲେ। ସମନ୍ତ୍ରକୁ ଆସୁଥିବା ଦେଖି, ରାମଙ୍କୁ ଖୁସି କରିବା ଆଶାରେ ସମସ୍ତ ତ୍ୱରିତ ଉଠି ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଉପସ୍ଥିତ ହୋଇଥିଲେ। ସମନ୍ତ୍ରଙ୍କ ପୁଅ ନମ୍ର ହୃଦୟରେ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ପରିକ୍ରମା କରି, କହିଲେ, "ତ୍ୱରିତ ରାମଙ୍କୁ କହ, ସମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରରେ ଅପେକ୍ଷା କରୁଛନ୍ତି।" ସମସ୍ତେ ରାମଙ୍କୁ ଖୁସି କରିବା ଆଶାରେ, ତ୍ୱରିତ ରାମ ଓ ସୀତାକୁ ସମନ୍ତ୍ରଙ୍କ ଆଗମନ ବିଷୟରେ ଜଣାଇଲେ। ଏହି ସମ୍ବାଦ ଶୁଣି, ରାଘବ ତ୍ୱରିତ ଚାରିଅଁଗୁଡ଼ି ଚାଲି, ସମନ୍ତ୍ରକୁ ପିତାଙ୍କ ଅନ୍ତଃପୂରକୁ ଡାକିଲେ। ସମନ୍ତ୍ର ଦେଖିଲେ ରାମ, କୁବେର ପରି ଶୋଭିତ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଶୟନରେ ବସିଥିଲେ, ମୁଣ୍ଡରେ ଛତ୍ର ସଜିଥିଲା। ରାମ, ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଦଳିବାରେ ଦକ୍ଷ, ଚନ୍ଦନ ଲେପ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ଶୁଭ୍ର ଓ ଗନ୍ଧିତ, ବରାହ ରକ୍ତ ପରି ରଙ୍ଗ ଏବଂ ଅତି ମୂଳ୍ୟବାନ। ତାଙ୍କ ଆଉ ଦିନ୍ ସୀତା, ଚମର ଧରି, ଶୋଭିତ, ଚନ୍ଦ୍ର ପରି ତାରା ସହ ଚମକୁଥିଲେ। ସମନ୍ତ୍ର ନମ୍ରତା ଓ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ନମସ୍କାର କଲେ, ରାମ ନିଜ ଚମକରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ, ଦାନ କରିବାରେ ଦକ୍ଷ। ସମନ୍ତ୍ର, ରାଜାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ, ହାତ ଜୋଡି ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ, "ହେ କୌଶଳ୍ୟାନନ୍ଦନ ରାମ, ଆପଣଙ୍କ ପିତା ଆପଣଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି।