ରାଜାଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ପାଇଁ ସୁମନ୍ତ୍ର ଶୀଘ୍ର ଏବଂ ଆନନ୍ଦର ସହିତ ବିଦାୟ ନେଲେ। ସେ ରାମଙ୍କୁ ଆନିବା ପାଇଁ ଚଳିଗଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିବାର ଉତ୍ସୁକତାରେ ତ୍ୱରିତ ଚିନ୍ତା କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ସୁମନ୍ତ୍ରଙ୍କ ମନରେ ଏହି ଭାବ ଆସିଲା—"ନିଶ୍ଚୟ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାଜା ଏବେ ରାମଙ୍କୁ ଅଭିଷେକ ପାଇଁ ଡାକିବେ।" ଏହି ଭାବନା ତାଙ୍କୁ ଖୁସି ଭରିଦେଲା। ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସୁମନ୍ତ୍ର ରାଘବଙ୍କୁ ଦେଖିବା ପାଇଁ ଉତ୍କଣ୍ଠାରେ ଅନ୍ତଃପୁର ଛାଡି ଚଳିଗଲେ। ସେ ରାଜମହଳର ମୁଖ୍ୟ ଦ୍ୱାର ଦେଖିଲେ, ଯେଉଁଠି ଅନେକ ଧନୀ ନାଗରିକ ଏବଂ ରାଜାଙ୍କ ଦ୍ୱାରପାଳମାନେ ଭିଡ଼ ହୋଇ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ଏକ ନୂତନ ଦିନ ଆରମ୍ଭ ହେଲା। ବେଦପାରଙ୍ଗତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଏବଂ ରାଜପୁରୋହିତ ମହଲରେ ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ। ମନ୍ତ୍ରୀମଣ୍ଡଳ, ସେନାପତି ଏବଂ ନାଗରିକମାନେ ମଧ୍ୟ ଆନନ୍ଦରେ ରାଘବଙ୍କର ଅଭିଷେକ ପାଇଁ ଆସିଥିଲେ। ପୁଷ୍ୟ ନକ୍ଷତ୍ର ଦିନ ଏବଂ କର୍କଟ ଲଗ୍ନରେ, ରାମଙ୍କ ଜନ୍ମ ସମୟ ନିର୍ଣ୍ଣୟ ହୋଇଥିଲା। ରାମଙ୍କ ଅଭିଷେକ ପାଇଁ ସିରା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସୁନାର ଘଡ଼ା ଏବଂ ଶୋଭାମୟ ଆସନ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଥିଲେ। ଏକ ରଥକୁ ବାଘ ଚର୍ମରେ ଢାକି ନିୟମିତ ଭାବେ ତୟାରି କରାଯାଇଥିଲା; ଗଙ୍ଗା ଓ ଯମୁନା ସଙ୍ଗମରୁ ପବିତ୍ର ଜଳ ଆଣାଯାଇଥିଲା। ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପବିତ୍ର ନଦୀ, ସରୋବର, ଆଖେତ ଓ କୁଆଁରୁ ମଧ୍ୟ ଜଳ ଆଣାଯାଇଥିଲା; ଏହି ସମସ୍ତ ଜଳରେ ମଧ, ଦହି, ଘିଅ, ଚିଡ଼ା, ଦର୍ଭା ଘାସ, ଫୁଲ ଓ ଦୁଧ ମିଶାଯାଇଥିଲା। ଅଷ୍ଟ ଶୋଭାମୟ କନ୍ୟା ଏବଂ ଏକ ଉତ୍ତମ ମଦୋନ୍ମତ ହାତୀ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ। ସୁନା ଓ ଚାନ୍ଦିର ଦୁଧଭରା ଘଡ଼ା ଶ୍ରୀରାମଙ୍କ ଅଭିଷେକ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଥିଲା। ଏହି ଘଡ଼ାମାନେ ମନ୍ଦାକିନୀ ଚନ୍ଦ୍ରବଦନ ସମ, ଲୋଟସ ଓ ଶାଳୁକ ଫୁଲରେ ଅଳଙ୍କୃତ ଏବଂ ମଣିମାଳା ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ହୋଇଥିଲା। ରାମଙ୍କ ପାଇଁ ଉତ୍ତମ ଚୌମୁକ୍ହା ଚାମର ଏବଂ ଚନ୍ଦ୍ରବଦନ ସମ ଧଳା ଛତା ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇଥିଲା। ଅଭିଷେକ ପାଇଁ ଶ୍ରୀମୟ, ଦୀପ୍ତିମାନ୍, ମଙ୍ଗଳମୟ ସାମଗ୍ରୀ ସଜିଥିଲା; ଧଳା ବଳଦ ଏବଂ ଧଳା ଘୋଡ଼ା ମଧ୍ୟ ରଖାଯାଇଥିଲେ। ସମସ୍ତ ବାଦ୍ୟଯନ୍ତ୍ର ଏବଂ ଗାୟକମାନେ ମଧ୍ୟ ଆସିଥିଲେ, ଯେପରିକି ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶର ରାଜାଙ୍କ ଅଭିଷେକ ପାଇଁ ଉଚିତ। ଏଭଳି ରାଜାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାନୁସାରେ ସମସ୍ତ ଆବଶ୍ୟକ ଜିନିଷ ଏଠାରେ ଆଣି ଏକତ୍ରିତ ହୋଇଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ରାଜାକୁ ନ ଦେଖି ସେମାନେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ କଲେ—"କିଏ ରାଜାଙ୍କୁ ଖବର ଦେବେ? ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦିତ ହୋଇଯାଇଛି, ରାଜା କେଉଁଠି?" ଏହି ସମୟରେ, ସୁମନ୍ତ୍ର ଯେଉଁଠି ସମ୍ମାନିତ ହେଉଥିଲେ, ସେଠିଏଁ ଗଲେ ଏବଂ କହିଲେ—"ରାଜାଙ୍କ ଆଦେଶରେ ମୁଁ ଶୀଘ୍ର ରାମଙ୍କୁ ଆଣିବାକୁ ଯାଉଛି। ଆପଣମାନେ ରାଜାଙ୍କ ଓ ବିଶେଷକରି ରାମଙ୍କ ସମ୍ମାନର ଯୋଗ୍ୟ; ରାଜାଙ୍କ ପକ୍ଷରୁ ଆପଣମାନେ ଭଲ ଅଛନ୍ତି କି ନାହିଁ, ସେଥିରେ ମୁଁ ପ୍ରଶ୍ନ କରୁଛି। ରାଜା ଜାଗିଉଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ କାହିଁକି ଆସୁନାହାନ୍ତି ତାହାର କାରଣ..." ଏପରି କହି ସୁମନ୍ତ୍ର ଅନ୍ତଃପୁର ଦ୍ୱାରକୁ ଚଳିଗଲେ। ସେଉଁଠି ସେ ରାଜମହଳରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ରାଜବଂଶର ଗୌରବ ଗାନ କଲେ। ରାଜାଙ୍କ ଶୟନକକ୍ଷ ପହଞ୍ଚି, ଅନ୍ତଃପର ତନ୍ତୁ ଠାରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହୋଇ ଦାଁଡିଲେ। ସେ ରାଘବଙ୍କ ଗୁଣଗାନ କଲେ, ସୋମ, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଶିବ ଓ ବୈଶ୍ରବଣଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦ ମାଗିଲେ। ଏହିପରି ଭାବେ କହିଲେ—"ବରୁଣ, ଅଗ୍ନି ଓ ଇନ୍ଦ୍ର ଆପଣଙ୍କୁ ବିଜୟ ଦିଅନ୍ତୁ। ଶୁଭ ରାତି ଚାଲିଗଲା, ଏବଂ ଶୁଭ ଦିନ ଆସିଛି। ରାଜା, ଜାଗନ୍ତୁ ଏବଂ ଆପଣଙ୍କ ଦାୟିତ୍ୱ ପୂରଣ କରନ୍ତୁ; ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସେନାପତି ଓ ନାଗରିକମାନେ ଏଠାରେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇଛନ୍ତି। ସେମାନେ ଆପଣଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି।" ଏପରି ସୁମନ୍ତ୍ରଙ୍କ କଥାରେ ରାଜା ଜାଗି ଉଠି କହିଲେ—"ମୋ ଆଜ୍ଞା ଅନୁସାରେ ରାମଙ୍କୁ ଏଠାକୁ ଆଣ।" ପୁଣି କହିଲେ—"ମୋ ଆଦେଶ କାହିଁକି ବିଳମ୍ବ ହେଉଛି? ମୁଁ ଗଭୀର ନିଦ୍ରାରେ ନଥିଲି; ତୁରନ୍ତ ରାଘବଙ୍କୁ ନେଇଆ।" ଏପରି ରାଜା ଦଶରଥ ସୁମନ୍ତ୍ରଙ୍କୁ ପୁନର୍ବାର ଉତ୍ସାହିତ କଲେ। ସୁମନ୍ତ୍ର ରାଜାଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଶୁଣି ଶିର ନମାଇ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଜଣାଇଲେ। ସେ ଖୁସି ଭାବରେ ରାଜମହଳ ଛାଡି, ରାଜପଥରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଯେଉଁଠି ପତାକା ଓ ଧ୍ୱଜା ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ଥିଲା। ସୁମନ୍ତ୍ର ଆନନ୍ଦରେ ତ୍ୱରିତ ଚାଲିଯାଉଥିଲେ, ଏବଂ ରାମଙ୍କ ଅଭିଷେକ ବିଷୟରେ ଲୋକମାନେ କଥାବାର୍ତ୍ତା କରୁଥିବା ଶୁଣିଲେ। ସମସ୍ତ ଜନ ଏହି ଅଭିଷେକ ଉପଲକ୍ଷେ ଆନନ୍ଦରେ ଭରିଥିଲେ। ଏହିପରି ସୁମନ୍ତ୍ର ଶ୍ରୀରାମଙ୍କ ମହଲ ପହଞ୍ଚିଲେ, ଯାହା କୈଳାସ ପର୍ବତ ସମ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଓ ଶୋଭାମୟ ଥିଲା। ଇନ୍ଦ୍ରର ଦେବସଦନ ସମ ଏହି ଗୃହ ମହାନ ଦ୍ୱାର ଓ ଅନେକ ବାଲ୍କନୀ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ଥିଲା। ସୁନା ମୂର୍ତ୍ତି, ମଣି ଓ ପ୍ରବାଳ ମଣ୍ଡପ, ଶରତ୍ କଳା ମେଘ ଭଳି ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଏହି ଗୃହ ମେରୁ ପର୍ବତର ଗୁହା ସମ ଜ୍ଵଳନ୍ତ ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ମୂଲ୍ୟବାନ ମଣି ମାଳା, ମୁକ୍ତା ଓ ରତ୍ନ ଛିଟାଇ ଏହି ଗୃହକୁ ଅଳଙ୍କୃତ କରାଯାଇଥିଲା; ଚନ୍ଦନ ଓ ଅଗରୁର ଗନ୍ଧ ତାହାକୁ ମଧୁର ଶୃଙ୍ଗାର ଦେଉଥିଲା। ବର୍ଷା ଋତୁର ପାହାଡ଼ ଭଳି ମନୋହର ଗନ୍ଧ ଓ କୁହୁକୁହୁ କ୍ରଞ୍ଚ ଓ ମୟୂର ଧ୍ୱନି ତାହାକୁ ଶୋଭା ଦେଉଥିଲା। ଏହି ଗୃହ ଭଲ ଭାବେ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ମୃଗ ମୂର୍ତ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଘିରିଥିଲା, ଯାହା ଭକ୍ତି ଓ କଳାରେ ନିପୁଣ ଥିଲା, ଏବଂ ଏହି ଦୀପ୍ତି ଦେଖି ସମସ୍ତଙ୍କର ମନ ଓ ଦୃଷ୍ଟି ମୁଗ୍ଧ ହୋଇଯାଉଥିଲା। ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମ ଦୀପ୍ତିମାନ୍, କୁବେରର ମହଲ ଭଳି ଏହି ଗୃହ ଇନ୍ଦ୍ରସଦନ ସମ ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ପକ୍ଷୀର କୁହୁକୁହାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା।