ସୁମନ୍ତ୍ର ପୂର୍ବବତ୍ ରାଜମହଳରେ ଯାଇ, ହାତ ଜୋଡି ଧରି, ଭୂମିପତି ଦଶରଥଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ। ସେ କହିଲେ, “ଯେପରି ଉଦୟମାନ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଦେଖି ଚମକୁଥିବା ସାଗର ଆନନ୍ଦିତ ହୁଏ, ସେପରି ଆପଣ ଆମ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦିଅନ୍ତୁ। ଯେପରି ମାତଳି ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ୍ୟ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରିଥିଲେ, ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଆପଣଙ୍କୁ ଜାଗ୍ରତ କରୁଛି। ବେଦ ସହିତ ତାଙ୍କର ଶାଖା ଓ ବିଦ୍ୟାମାନେ ଯେପରି ସ୍ୱୟଂଭୂ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଜାଗ୍ରତ କରନ୍ତି, ମୁଁ ଆଜି ଆପଣଙ୍କୁ ଜାଗ୍ରତ କରୁଛି। ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଚନ୍ଦ୍ରମା ଯେପରି ଭୂମିକୁ ଜାଗ୍ରତ କରନ୍ତି, ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଆପଣଙ୍କୁ ଜାଗ୍ରତ କରୁଛି। ମହାରାଜ, ଉତ୍ଥାନ କରନ୍ତୁ, ମଙ୍ଗଳ ଉପଚାର ଓ ଉତ୍ସବ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଛି, ଆପଣ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ ହୋଇ ମେରୁ ପର୍ବତ ଉପରେ ଅବସ୍ଥିତ ଅଛନ୍ତି।" "ସୋମ ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ, କକୁତ୍ସ୍ଥ ବଂଶଧର, ଶିବ, କୁବେର, ବରୁଣ, ଅଗ୍ନି ଓ ଇନ୍ଦ୍ର ଆପଣଙ୍କୁ ବିଜୟ ଦିଅନ୍ତୁ। ଶୁଭ ରାତି ଶେଷ ହୋଇଛି, ଆପଣଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ ହୋଇଛି; ଏବେ ଜାଗି, ରାଜନ୍ୟସିଂହ, ପରବର୍ତ୍ତୀ କାର୍ଯ୍ୟ ପୂରଣ କରନ୍ତୁ। ରାମଙ୍କ ଅଭିଷେକ ପାଇଁ ସମସ୍ତ ପ୍ରସ୍ତୁତି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ; ନଗରବାସୀ, ଗ୍ରାମବାସୀ, ବ୍ୟାପାରୀମାନେ ହାତ ଜୋଡି ଅପେକ୍ଷା କରୁଛନ୍ତି। ପୂଜ୍ୟ ବଶିଷ୍ଠ ମୁଁ ଓ ଅନ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଅପେକ୍ଷା କରୁଛନ୍ତି; ଦ୍ରୁତ ଆଦେଶ ଦିଅନ୍ତୁ, ରାଘବଙ୍କ ଅଭିଷେକ ହେଉ।" "ଯେପରି ଗୋଧନ ଗୋପାଳକ ବିନା, ସେନା ନାୟକ ବିନା, ରାତି ଚନ୍ଦ୍ର ବିନା, ଗୋମାତା ବଏଳ ବିନା ଅସ୍ଥିର ହୁଏ, ସେପରି ରାଜା ନ ଦେଖିଲେ ରାଜ୍ୟ ଅସ୍ଥିର ହୁଏ।" ସୁମନ୍ତ୍ରଙ୍କ ଏହି ମୃଦୁ କିନ୍ତୁ ଅର୍ଥପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା ଶୁଣି, ରାଜା ଦଶରଥ ପୁଣି ଶୋକେ ଭାସିଗଲେ। ପୁତ୍ର ଚିନ୍ତାରେ, ସେ ଚରିଅଟିଆ ସୁମନ୍ତ୍ରଙ୍କୁ ଦୁଃଖିତ ହୃଦୟରେ ଦେଖି, କହିଲେ, "ତୁମେ ଆଉଥରେ ମୋ ହୃଦୟକୁ ଘାତ କଲା।" ଏହି ଦୁଃଖଦ କଥା ଶୁଣି, ଦୁଃଖରେ ଡୁବିଥିବା ରାଜାଙ୍କୁ ଦେଖି, ସୁମନ୍ତ୍ର ହାତ ଜୋଡି ଅଳ୍ପ ଦୂରକୁ ସରିଗଲେ। ଏହି ଦୁଃଖରେ ରାଜା ନିଜେ କିଛି କହିପାରିଲେ ନାହିଁ; ତେବେ ଚତୁର କୈକୟୀ ସୁମନ୍ତ୍ରଙ୍କୁ ଉପଦେଶ ଦେଲେ, "ସୁମନ୍ତ୍ର, ରାଜା ରାମଙ୍କ ଅଭିଷେକ ଆଶାରେ ରାତି ସାରା ଜାଗି ଥିଲେ, ଏବେ କ୍ଲାନ୍ତ ହୋଇ ଶୁଅନ୍ତି। ତେଣୁ ଦ୍ରୁତ ଯାଅ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁତ୍ର ରାମଙ୍କୁ ଆଣିଦିଅ; ଏଠାରେ ଅଧିକ ବିଚାରର ଆବଶ୍ୟକତା ନାହିଁ।" ସୁମନ୍ତ୍ର କହିଲେ, "ମହିଳେ, ରାଜାଙ୍କ ଆଦେଶ ଛାଡ଼ି କିପରି ଯିବି?" ଏହି କଥା ଶୁଣି, ରାଜା ମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ କହିଲେ, "ସୁମନ୍ତ୍ର, ମୁଁ ରାମଙ୍କୁ ଦେଖିବି; ତୁମେ ଦ୍ରୁତ ଯାଅ ଓ ସୁନ୍ଦର ରାମଙ୍କୁ ଆଣ।" ଏହାରେ ଭାଗ୍ୟ ନିକଟବର୍ତ୍ତୀ ବୋଲି ଭାବି, ସେ ମନରେ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କଲେ। ତାପରେ, ରାଜାଙ୍କ ଆଦେଶ ପାଇଁ ସୁମନ୍ତ୍ର ଦ୍ରୁତ ଓ ଆନନ୍ଦରେ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ; କୈକୟୀଙ୍କ ଉତ୍ପ୍ରେରଣାରେ ସେ ଦ୍ରୁତ ଭାବେ ଚିନ୍ତା କରି, ଭାବିଲେ, "ନିଶ୍ଚୟ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାଜା ଏହି ଅବସରରେ ରାମଙ୍କୁ ଅଭିଷେକ ପାଇଁ ଡାକୁଛନ୍ତି।" ଏହି ଭାବନାରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ, ସୁମନ୍ତ୍ର ରାଘବଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ପ୍ରବଳ ଇଚ୍ଛା ସହିତ ରାଜମହଳର ଅନ୍ତଃପୁର ଛାଡ଼ି, ସାଗର କିମ୍ବା ବଡ଼ ଝିଲିକ ପରି, ଦ୍ୱାର ପାଖକୁ ଆସିଲେ। ସେଠାରେ ରାଜାଙ୍କ ଦ୍ୱାରରେ ଦଢ଼ିଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଦେଖି, ବିଭିନ୍ନ ଧନୀ ନାଗରିକମାନେ ଏଠାରେ ଜମା ହୋଇଥିବା ଦେଖିଲେ। ଏବେ ପଢ଼ନ୍ତୁ ପଞ୍ଚଦଶ ସର୍ଗ। ଏହିପରି ଏକ ରାତି ବିତିଲାପରେ, ବେଦଜ୍ଞ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ରାଜପୁରୋହିତଙ୍କ ସହିତ ରାଜଦରବାରରେ ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ। ମନ୍ତ୍ରୀମଣ୍ଡଳୀ, ସେନାପତି, ଓ ନାଗରିକମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ରାଘବଙ୍କ ଅଭିଷେକ ପାଇଁ ଏକାଠି ହେଲେ। ଶୁଭ ପୁଷ୍ୟ ନକ୍ଷତ୍ର ଓ କର୍କଟ ଲଗ୍ନରେ, ରାମଙ୍କ ଜନ୍ମ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଉପଲକ୍ଷେ, ସେମାନେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଘଟ ଓ ଶୁଭ ଆସନ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଥିଲେ। ଏକ ରଥ ଉପରେ ବାଘ ଚର୍ମ ଦିଆଯାଇଥିଲା, ଗଙ୍ଗା-ଯମୁନା ସଙ୍ଗମ ନଦୀରୁ ପବିତ୍ର ଜଳ ଆଣାଯାଇଥିଲା। ଅନ୍ୟ ନଦୀ, ସରୋବର, କୂଆଁ, ପୋଖରୀ, ଦୁଧ ଜଳ ଓ ସମୁଦ୍ରରୁ ମଧ୍ୟ ଜଳ ଆଣାଯାଇଥିଲା; ମଧୁ, ଦହି, ଘୃତ, ଲାଯ, ଦର୍ଭା, ଫୁଲ ଓ ଦୁଧ ସମେତ। ଅଷ୍ଟ ଶୁଭ୍ର କନ୍ୟା ଓ ଏକ ଗଜ ମଧ୍ୟ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ; ଦୁଧ ଭରା ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଓ ରୌପ୍ୟ ଘଟ ତୟାରି ଥିଲା। ଶୁଭ୍ର ଜଳ ରେ ରାଜହଁସ ଓ କମଳ ଦେଖି ଏହା ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ଚମକୁଥିଲା, ମଣିମାଳା ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ। ରାମ ପାଇଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଚାମର ଓ ଶୁଭ୍ର ଛତ୍ର ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇଥିଲା। ଦୀପ୍ତିମାନ ଅଭିଷେକ ସାମଗ୍ରୀ, ଶୁଭ୍ର ବଏଳ ଓ ଘୋଡ଼ା ମଧ୍ୟ ରଖାଯାଇଥିଲା। ସମସ୍ତ ସଙ୍ଗୀତ ବାଦ୍ୟ ଓ ଗାୟକମାନେ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶର ରାଜାଙ୍କ ଅଭିଷେକ ପରି ଏକାଠି ହୋଇଥିଲେ। ଏଭଳି ଅଭିଷେକ ପାଇଁ ଯାହା ଆବଶ୍ୟକ, ସେମାନେ ରାଜାଙ୍କ ଆଦେଶରେ ସଂଗ୍ରହ କରି ଏଠାରେ ଆସିଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ରାଜାଙ୍କୁ ଦେଖି ନପାରି, ସେମାନେ କହିଲେ, "କିଏ ରାଜାଙ୍କୁ ଖବର ଦେବେ? ରାଜା ଦେଖାଯାଉନାହାନ୍ତି, ଏବଂ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ହୋଇଯାଇଛି।" ତେବେ, ରାଜାଙ୍କ ପ୍ରଶଂସିତ ସୁମନ୍ତ୍ର ସେମାନୋଁକୁ କହିଲେ, "ରାଜାଙ୍କ ଆଦେଶରେ ମୁଁ ରାମଙ୍କୁ ଆଣିବାକୁ ଦ୍ରୁତ ଯାଉଛି।