ଏହି ଶୁଭ ଦିନରେ, ଦିନାନ୍ଦିନ ରାମଙ୍କ ଅଭିଷେକ ପାଇଁ ପୁଷ୍ୟା ନକ୍ଷତ୍ର ଯୁଗମ ହେବା ସମୟରେ, ରାମଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟ ଦେବା ଉପଲକ୍ଷେ ବଡ ରାଜାଙ୍କୁ ଶୀଘ୍ର ଯିବାକୁ ଅନୁରୋଧ କରାଗଲା। ଏହି ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ରଥଚାଳକଙ୍କ ପୁଅ ସୁମନ୍ତ୍ର, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ବିରାଟ ରାଜାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରି, ରାଜମହଳରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଦ୍ୱାରରେ ଥିବା ରାଜସଭାର ଉପସ୍ଥିତ ଦରବାରୀମାନେ, ପୂର୍ବରୁ ଉଲ୍ଲେଖିତ ବୃଦ୍ଧ ମନ୍ତ୍ରୀକୁ ରୋକିପାରିଲେ ନାହିଁ, ସେମାନେ ରାଜାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବାକୁ ଚାହିଲେ। ସୁମନ୍ତ୍ର ରାଜାଙ୍କ ନିକଟରେ ଯାଇ, ତାଙ୍କ ଅବସ୍ଥା ଦେଖି, ଅତ୍ୟନ୍ତ ସନ୍ତୋଷ ଭରା ଶବ୍ଦରେ ରାଜାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରିବା ଆରମ୍ଭ କଲେ। ପୂର୍ବରୁ ଯେପରି ରାଜମହଳରେ ହାତ ଜୋଡି ଲୋକମାନେ ପୃଥିବୀର ନାଥଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରୁଥିଲେ, ସେପରି ସୁମନ୍ତ୍ର ମଧ୍ୟ ହାତ ଜୋଡି ରାଜାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ। ସୁମନ୍ତ୍ର କହିଲେ, “ଯେପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ସମୁଦ୍ର ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ହେଲେ ଆନନ୍ଦ ହୁଏ, ସେପରି ଆପଣ ଆମକୁ ଆନନ୍ଦ ଦିଅନ୍ତୁ। ଏହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ମାତଲି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରିଥିଲେ, ଆମେ ଆପଣଙ୍କୁ ଜାଗାଇବାକୁ ଆସିଛୁ। ଯେପରି ବେଦ ଏବଂ ତାହାର ଅଙ୍ଗ ଓ ବିଦ୍ୟା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଜାଗାଇଥିଲେ, ଆମେ ଆପଣଙ୍କୁ ଏହି ଦିନ ଜାଗାଇଛୁ। ଯେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଚନ୍ଦ୍ର ଏହି ଦିନ ଶୋଭାମୟ ପୃଥିବୀକୁ ଜାଗାଇଥିଲେ, ଆମେ ଆପଣଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଜାଗାଇଛୁ। ଉଠନ୍ତୁ, ବଡ ରାଜା, ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ଉତ୍ସବ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଉଛି, ଆପଣ ମେରୁ ପର୍ବତର ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଆଲୋକିତ ହେଉନ୍ତୁ।" ସୁମନ୍ତ୍ର ଅନୁରୋଧ କଲେ, "ସୋମ, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଶିବ, କୁବେର, ବରୁଣ, ଅଗ୍ନି ଓ ଇନ୍ଦ୍ର ଆପଣଙ୍କୁ ବିଜୟ ଦିଅନ୍ତୁ। ଶୁଭ ରାତି ଶେଷ ହୋଇଛି, ଆପଣଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ ହୋଇଛି; ଉଠନ୍ତୁ, ରାଜା, ଏବଂ ପରବର୍ତ୍ତୀ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଯୋଜନା କରନ୍ତୁ। ରାମଙ୍କ ଅଭିଷେକ ପାଇଁ ସମସ୍ତ ପ୍ରସ୍ତୁତି ହୋଇଯାଇଛି; ନଗରବାସୀ, ଗ୍ରାମବାସୀ ଓ ବଣିକମାନେ ହାତ ଜୋଡି ଉପସ୍ଥିତ ଅଛନ୍ତି। ପ୍ରଶସ୍ତ ବସିଷ୍ଠ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଅପେକ୍ଷା କରୁଛନ୍ତି; ଶୀଘ୍ର ଆଦେଶ ଦିଅନ୍ତୁ, ରାଜା, ରାଘବଙ୍କ ଅଭିଷେକ ହେଉ।" ସୁମନ୍ତ୍ର ଚିନ୍ତା କଲେ, "ଯେପରି ଉପାଳକ ନଥିବା ଗାଁ, ନେତା ନଥିବା ସେନା, ଚନ୍ଦ୍ର ନଥିବା ରାତି, ବଳ ନଥିବା ଗାଁ, ସେପରି ରାଜା ଦୃଶ୍ୟ ନଥିବା ରାଜ୍ୟ ଅସ୍ଥିର ହୋଇଯିବ।" ଏହି ମୃଦୁ ଏବଂ ଅର୍ଥପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା ଶୁଣି, ରାଜା ଆଉ ଏକବାର ଦୁଃଖରେ ବିପର୍ଯ୍ୟସ୍ତ ହେଲେ; ତାଙ୍କ ପୁଅ ଦିଗରେ ଦେଖି, ରଥଚାଳକଙ୍କୁ କହିଲେ, ଆନନ୍ଦ ହାରାଇ ଲେ। ରାଜାଙ୍କ ଆଖି ଦୁଃଖରେ ଲାଲ ହୋଇଥିଲା, ତିନି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଓ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଥିଲେ, ଉପରକୁ ଦେଖି କହିଲେ, "ତୁମେ ତୁମର ଶବ୍ଦରେ ମୋ ହୃଦୟକୁ ଆଉ ଏକବାର କାଟି ଦେଲା।" ଏହି ଦୁଃଖଦ ଶବ୍ଦ ଶୁଣି ଓ ରାଜାଙ୍କୁ ଏପରି ଦେଖି, ସୁମନ୍ତ୍ର ହାତ ଜୋଡି ସେଠାରୁ କିଛି ଦୂରେ ହଟିଗଲେ। ରାଜା ଦୁଃଖରେ ନିଜେ କିଛି କହିପାରିଲେ ନାହିଁ, ତେବେ କୈକେୟୀ, ଚତୁର ମନ୍ତ୍ରଦାନୀ, ସୁମନ୍ତ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ, "ସୁମନ୍ତ୍ର, ରାଜା ରାମଙ୍କ ଅଭିଷେକ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆଶା କରୁଥିଲେ, ସେ ଏକା ରାତି ଘୁମ ନ କରି, ଏବେ ଘୁମିଯାଇଛନ୍ତି। ତେଣୁ, ଶୀଘ୍ର ଯାଅ, ରଥଚାଳକ, ଏବଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁଅ ରାମଙ୍କୁ ନେଇଆ। ତୁମ ଭଲ ହେଉ—ଏଠି କିଛି ବିଚାର ଦରକାର ନାହିଁ।" ସୁମନ୍ତ୍ର କହିଲେ, "ମହିଳା, ରାଜାଙ୍କ ଆଦେଶ ନ ଶୁଣି, କିପରି ଯିବି?" ମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ରାଜା ସେଠାରେ କହିଲେ, "ସୁମନ୍ତ୍ର, ମୁଁ ରାମକୁ ଦେଖିବି; ଶୀଘ୍ର ଶୋଭାମୟ ରାମକୁ ନେଇଆ।" ଭଲ ଦିନ ଆସିଛି ବୋଲି ଚିନ୍ତା କରି, ରାଜାଙ୍କ ହୃଦୟ ଆନନ୍ଦରେ ଭରିଗଲା। ତାପରେ, ରାଜାଙ୍କ ଆଦେଶ ପାଇଁ ସୁମନ୍ତ୍ର ଖୁସି ଓ ଶୀଘ୍ରତାରେ ଯିବାକୁ ଚାଲିଲେ; କୈକେୟୀ ଉତ୍ସାହ ଦେଇ, ସେ ଚିନ୍ତା କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ, "ନିଶ୍ଚୟ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାଜା ରାମଙ୍କୁ ଅଭିଷେକ ପାଇଁ ଡାକିବେ।" ଏହି ଉତ୍ସାହରେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସୁମନ୍ତ୍ର ରାଘବଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଚାଲିଲେ; ଅନ୍ତଃପୁର ଛାଡି, ସମୁଦ୍ର କିମ୍ବା ବଡ ଝିଲିକ ପରି ଦେଖି, ଗେଟ୍ପାଖରେ ଭିଡ ଦେଖିଲେ। ସେଠାରୁ ଏକାଉଟି ନିକଟରେ ଆସି, ରାଜାଙ୍କ ଦ୍ୱାରରେ ଥିବା ଉପସ୍ଥିତ ଲୋକମାନେ ଦେଖିଲେ, ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ଧନୀ ନାଗରିକମାନେ ଦ୍ୱାରରେ ଭିଡ ହୋଇ ଉପସ୍ଥିତ ଅଛନ୍ତି। ଏଠିଠାରେ ପଞ୍ଚଦଶ ସର୍ଗ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ଏହି ଦିନ ରାତି ଶେଷ ହେବା ପରେ, ବେଦରେ ପାରଙ୍ଗତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଏବଂ ରାଜପୁରୋହିତ ରାଜସଭାରେ ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ। ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ, ସେନାପତି, ଏବଂ ନଗରର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନାଗରିକମାନେ ଖୁସି ଭରା ହୃଦୟରେ ରାଘବଙ୍କ ଅଭିଷେକ ପାଇଁ ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ। ସଫା ଦିନ ଉଦୟ ହେବା ସହିତ, ପୁଷ୍ୟା ଦିନ ଆସିଲା, କର୍କଟ ଲଗ୍ନ ରହିଲା, ରାମଙ୍କ ଜନ୍ମ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ନିର୍ଣ୍ଣୟ ହେଲା। ରାମଙ୍କ ଅଭିଷେକ ପାଇଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସୁନ୍ଦର ସୁନା ଘଡ଼ି ଓ ଶୋଭାମୟ ଶୁଭାସନ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଥିଲେ। ରଥକୁ ଚିତାବା ଅଘ୍ରା ଚମଡ଼ରେ ଢାକାଯାଇଥିଲା, ଏବଂ ଗଙ୍ଗା ଓ ଯମୁନା ସଙ୍ଗମରୁ ପବିତ୍ର ଜଳ ଆଣାଯାଇଥିଲା। ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପବିତ୍ର ନଦୀ, ଝିଲିକ, କୂଏଁ, ପୋଖରୀ—ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ବହୁଥିବା, ଉପରକୁ ବହୁଥିବା, ଅନ୍ୟ ଦିଗକୁ ବହୁଥିବା, ଦୁଧିଆ ଜଳ ଥିବା ଗୁଡିକୁ ମଧ୍ୟ ଜଳ ଆଣାଯାଇଥିଲା। ସମୁଦ୍ରରୁ ମଧ୍ୟ ଜଳ ଆଣାଯାଇଥିଲା; ମଧୁ, ଦହି, ଘିଅ, ଚିଉଡ଼ା, ଦର୍ଭା, ଫୁଲ, ଦୁଧ ମଧ୍ୟ ସଂଗ୍ରହ କରାଯାଇଥିଲା। ଅଠ ଶୋଭାମୟ କନ୍ୟା ଓ ଏକ ଉତ୍ତମ ମଦୋନ୍ମଦ ହାତୀ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ; ଦୁଧ ଭରା ଘଡ଼ି ସୁନା ଓ ଚାନ୍ଦିରେ ଢାକାଯାଇଥିଲା, ପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଥିଲା। ସଫା ଜଳରେ ମାନ୍ୟ ଅଳି ଓ ପଦ୍ମ ଶୋଭା ପାଉଥିଲା, ଚନ୍ଦ୍ରର ତାଳିର ପରି ଧଳା ଓ ମଣିରେ ଶୋଭା ପାଉଥିଲା। ରାମପାଇଁ ଉତ୍ତମ ଚାମର, ଧଳା ଛତା ଚନ୍ଦ୍ରର ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ତିଆରି ହୋଇ ଥିଲା। ଅଭିଷେକ ପାଇଁ ଶୋଭାମୟ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଶୁଭ ସମଗ୍ରୀ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇଥିଲା; ଧଳା ବଳ ଓ ଧଳା ଘୋଡ଼ା ମଧ୍ୟ ନିର୍ମାଣ ହୋଇ ଥିଲା। ଏପରି ଶୁଭ ଦିନରେ, ରାମଙ୍କ ଅଭିଷେକ ପାଇଁ ସମସ୍ତ ପ୍ରସ୍ତୁତି ଶ୍ରେଷ୍ଠ କ୍ରମରେ ହୋଇଯାଇଥିଲା, ନଗର ଏବଂ ରାଜମହଳ ଶୁଭ ଆନନ୍ଦରେ ମୁଗ୍ଧ ହୋଇଥିଲା।