ରାମଙ୍କ ଅଭିଷେକ ପାଇଁ ରାଜାଙ୍କ ସମ୍ମିଳନୀ ଘରେ ବିଭିନ୍ନ ରାଜା ଏବଂ ଅନେକ ଅତିଥିମାନେ ଆସିଥିଲେ, ସେମାନେ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ମୂଲ୍ୟବାନ ଶବ୍ଦରେ ଆଳାପ କରୁଥିଲେ। ସମସ୍ତେ ରାମଙ୍କ ଅଭିଷେକ ପାଇଁ ଏକଠା ହୋଇଥିଲେ। ସେମାନେ ଦ୍ରୁତ ଚେଷ୍ଟା କରି ମହାରାଜଙ୍କ ପାଖକୁ ଯିବାକୁ ଚାହୁଁଥିଲେ, ଯେପରି ଶୁଭ ଦିନ ଆସିଲେ ଏବଂ ପୁଷ୍ୟ ନକ୍ଷତ୍ର ଯୋଗ ହେଲେ, ରାମ ରାଜ୍ୟ ପାଇପାରିବେ। ଏହି ଶବ୍ଦଗୁଡିକୁ ଶୁଣି ରଥୀର ପୁଅ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ରାଜାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରୁଥିବା, ରାଜମହଳକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଦ୍ବାରରେ ଥିବା ରାଜସଭାପାଳମାନେ ପୂର୍ବରୁ ଉଲ୍ଲେଖିତ ବୃଦ୍ଧ ପୁରୁଷକୁ ଅଟକାଇପାରିଲେ ନାହିଁ, ଏବଂ ସେମାନେ ରାଜାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଥିଲେ। ସେ ବୃଦ୍ଧ ପୁରୁଷ ରାଜାଙ୍କ ନିକଟରେ ଉଭି ରାଜାଙ୍କ ଅବସ୍ଥା ବୁଝି ମନପସନ୍ଦ ଶବ୍ଦରେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରିବା ଆରମ୍ଭ କଲେ। ପୂର୍ବରୁ ଯେପରି ସୁମନ୍ତ୍ର ରାଜମହଳରେ ହାତ ଜୋଡି ରାଜାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରିଥିଲେ, ସେ ଏହିପରି ଏବେ ବି ପ୍ରଶଂସା କଲେ। ସୁମନ୍ତ୍ର କହିଲେ, “ଯେପରି ଚମକୁଥିବା ସାଗର ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ହେଲେ ଆନନ୍ଦିତ ହୁଏ, ତେଣୁ ଆପଣ ମଧ୍ୟ ଆନନ୍ଦ ଦେଇବେ। ଏ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ମାତଲି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରିଥିଲେ, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଜାଗାଇ ଦେଉଛି। ଯେପରି ବେଦ ଏବଂ ତାଙ୍କ ଶାଖା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଜାଗାଇଥିଲେ, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଏବେ ଜାଗାଇ ଦେଉଛି। ସୂର୍ଯ୍ୟ ଚନ୍ଦ୍ର ସହିତ ଏ ଦିନରେ ଭୂମିକୁ ଜାଗାଇଥିଲେ, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଜାଗାଇ ଦେଉଛି। ଉଠନ୍ତୁ, ମହାରାଜ, ଉତ୍ସବ ଏବଂ ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି, ଆପଣ ମେରୁ ପାର୍ବତର ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଚମକୁଛନ୍ତି।" ସୁମନ୍ତ୍ର ଆଶୀର୍ବାଦ କଲେ, “କକୁତ୍ସ୍ଥ ବଂଶର ଅବତାର, ଶିବ, କୁବେର, ଭୃନା, ଅଗ୍ନି, ଇନ୍ଦ୍ର ଆପଣଙ୍କୁ ବିଜୟ ଦିଅନ୍ତୁ। ଶୁଭ ରାତି ଶେଷ ହୋଇଛି, ଆପଣଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ସମାପ୍ତ ହୋଇଛି; ଉଠନ୍ତୁ, ରାଜା, ନୂତନ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତୁ।" ସୁମନ୍ତ୍ର ଅବଗତ କଲେ, “ରାମଙ୍କ ଅଭିଷେକ ପାଇଁ ସମସ୍ତ ପ୍ରସ୍ତୁତି ହୋଇଛି; ନଗରବାସୀ, ଗ୍ରାମବାସୀ, ବ୍ୟବସାୟୀମାନେ ହାତ ଜୋଡି ଉଭିଛନ୍ତି। ଗଣ୍ୟ ମୁନିବର ବଶିଷ୍ଠ ନିଜେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସହିତ ଅପେକ୍ଷା କରୁଛନ୍ତି; ଦ୍ରୁତ ଆଜ୍ଞା ଦିଅନ୍ତୁ, ମହାରାଜ, ରାଘବଙ୍କ ଅଭିଷେକ ପାଇଁ।" ସୁମନ୍ତ୍ର ଚିନ୍ତା କଲେ, “ଯେପରି ଗୋଉଁ ଚରାଇବା ପାଇଁ ଉପରି ଅଧିକାରୀ ନାହିଁ, ସେନାରେ ନେତୃତ୍ୱ ନାହିଁ, ଚନ୍ଦ୍ର ବିନା ରାତି, ବଳି ବିନା ଗାଉଁ—ସେପରି ରାଜ୍ୟ ହେବାକୁ ଯାଉଛି ଯେଉଁଠାରେ ରାଜା ଦେଖାଯାଉନାହିଁ।" ସୁମନ୍ତ୍ରଙ୍କ ମୂଲ୍ୟବାନ ଶବ୍ଦ ଶୁଣି ରାଜା ଆଉଥରେ ଦୁଃଖରେ ଭରିଗଲେ। ତାଙ୍କର ପୁଅ ଠାରେ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଇ ରଥୀକୁ କହିଲେ, ଆନନ୍ଦ ହରାଇ ଯାଇଛି। ତାଙ୍କର ଆଖି ଦୁଃଖରେ ଲାଲ ହୋଇଥିଲା, ଚମକୁଥିଲା ଏବଂ ଧର୍ମିକ ଥିଲେ; ଉପରେ ଦେଖି କହିଲେ, “ତୁମେ ଆଉଥରେ ମୋ ହୃଦୟକୁ ଖଣ୍ଡି ଦେଲା।” ଏହି ଦୁଃଖଦ ଶବ୍ଦ ଶୁଣି ଏବଂ ରାଜାଙ୍କ ଏତେ ଦୁଃଖ ଦେଖି, ସୁମନ୍ତ୍ର ହାତ ଜୋଡି ସେଠାରୁ କିଛି ଦୂରେ ହଟିଗଲେ। ରାଜା ଦୁଃଖରେ ନିଜେ କିଛି କହିପାରିଲେ ନାହିଁ, ତେବେ କୈକେୟୀ, ଯେଉଁଠି ଚତୁର ଏବଂ ଉପଦେଶ ଦେବାରେ ଦକ୍ଷ, ସୁମନ୍ତ୍ରକୁ କହିଲେ। କୈକେୟୀ କହିଲେ, “ସୁମନ୍ତ୍ର, ରାଜା ରାମଙ୍କ ଅଭିଷେକ ପାଇଁ ଅତି ଆଶା କରୁଥିଲେ, ସେ ରାତି ନିଦ୍ରା ହିନ୍ନ ଏବଂ ଅତି କ୍ଳାନ୍ତ, ଏବେ ନିଦ୍ରାରେ ବିଲିନ୍। ତେଣୁ ତୁମେ ଦ୍ରୁତ ଯାଉ, ରଥୀ, ଏବଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପ୍ରିନ୍ସ ରାମଙ୍କୁ ଆଣିଦିଅ; ତୁମେ ମଙ୍ଗଳ ପାଉ, ଏଠି ଆଉ ବିଚାର କରିବାର ଆବଶ୍ୟକତା ନାହିଁ।” ସୁମନ୍ତ୍ର ଉତ୍ତର ଦେଲେ, “ମହିଳା, ରାଜାଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଶୁଣିବା ବିନା କିପରି ଯିବି?” ମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ଏହି ଶବ୍ଦ ଶୁଣି ରାଜା ମନ୍ତ୍ରୀକୁ କହିଲେ, “ସୁମନ୍ତ୍ର, ମୁଁ ରାମକୁ ଦେଖିବି; ଦ୍ରୁତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାମକୁ ଆଣିଦିଅ।” ଭଲ ସମୟ ଆସିଛି ବୋଲି ଭାବି, ରାଜା ମନରେ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ। ତାପରେ, ରାଜାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ, ସୁମନ୍ତ୍ର ଦ୍ରୁତ ଏବଂ ଆନନ୍ଦିତ ଭାବରେ ଯାଇଲେ; କୈକେୟୀ ତାଙ୍କୁ ଉତ୍ସାହ ଦେଲେ, ସେ ଦ୍ରୁତ ଚିନ୍ତା କଲେ। ସୁମନ୍ତ୍ର ଭାବିଲେ, “ନିଶ୍ଚୟ ଧର୍ମିକ ରାଜା ରାମଙ୍କୁ ଅଭିଷେକ ପାଇଁ ଏଠି ଡାକିବେ।” ଏହି ଭାବରେ ଅତି ଆନନ୍ଦରେ ସୁମନ୍ତ୍ର ଯାଇଲେ। ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସୁମନ୍ତ୍ର ରାଘବଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଅତି ଉତ୍ସୁକ ହୋଇ ମହଳର ଭିତରୁ ବାହାରିଲେ, ଏହି ମହଳ ଏକ ବଡ଼ ସାଗର କିମ୍ବା ଝିଲିକ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ସେ ଦ୍ବାର ଦେଖିଲେ, ସେଠାରେ ବହୁ ଧନୀ ନାଗରିକମାନେ ଏକଠା ହୋଇ ଉଭିଥିଲେ। ଏଠିଠାରେ ପଂଦରତମ ସର୍ଗା ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ସେ ରାତି ବିତିଗଲା; ବେଦରେ ପାରଙ୍ଗତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ରାଜପୁରୋହିତ ସହିତ ରାଜସଭାରେ ଏକଠା ହେଲେ। ମନ୍ତ୍ରୀ, ସେନାପତି, ଏବଂ ନାଗରିକମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ଏକଠା ହୋଇ ରାଘବଙ୍କ ଅଭିଷେକ ପାଇଁ ଆସିଥିଲେ। ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ହୋଇଥିଲେ, ପୁଷ୍ୟ ଦିନ ଆସିଥିଲା, କର୍କଟ ଲଗ୍ନ ଏବଂ ରାମଙ୍କ ଜନ୍ମ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ନିଶ୍ଚିତ ହୋଇଥିଲା। ରାମଙ୍କ ଅଭିଷେକ ପାଇଁ ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଜଳପାତ୍ର ଏବଂ ଅଲଙ୍କୃତ ଶୁଭାସନ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଥିଲେ। ଏକ ରଥକୁ ଚମକୁଥିବା ବାଘ ଚର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଭଲଭାବେ ଢାକାଯାଇଥିଲା, ଏବଂ ଗଙ୍ଗା ଏବଂ ଯମୁନାର ସଂଗମରୁ ଜଳ ଆଣାଯାଇଥିଲା। ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପବିତ୍ର ନଦୀ, ଝିଲି, କୁଆଁ, ତାଳା, ଦୁଧଯୁକ୍ତ ଜଳ ଭଣ୍ଡାର ଏବଂ ସମୁଦ୍ରରୁ ମଧ୍ୟ ଜଳ ଆଣାଯାଇଥିଲା। ମଧୁ, ଦହି, ଘିଅ, ଚିଡ଼ା, ଦର୍ଭା ତୀଳ, ଫୁଲ ଏବଂ ଦୁଧ ମଧ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇଥିଲା। ଅଠ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯୁବତୀ ଏବଂ ଏକ ମହାନ ମଦିରାପ୍ରଭାବିତ ହାତୀ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ; ଦୁଧ ଦ୍ୱାରା ଢାକା ଜଳ ଭଣ୍ଡାରଗୁଡିକ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଏବଂ ରୂପାରେ ଥିଲେ, ପୂର୍ଣ୍ଣ ଏବଂ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇଥିଲେ। ସେ ଭଣ୍ଡାରଗୁଡିକ ସ୍ଫଟିକ ଜଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ମନ୍ଦାର ଏବଂ ଶାଳୁକ ଫୁଲରେ ଅଲଙ୍କୃତ, ଚନ୍ଦ୍ରର ତଳି ପରି ଧଳା, ମଣିମାଣିକରେ ଶୋଭିତ ଥିଲେ। ରାମଙ୍କ ପାଇଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଚାମର ଏବଂ ଚନ୍ଦ୍ରର ତଳି ପରି ଚମକୁଥିବା ଧଳା ଛତା ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇଥିଲା।