ସେଠାରେ, ସୁମନ୍ତ୍ର ନାମକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ସାରଥି, ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦଶରଥଙ୍କ ଦ୍ୱାରରୁ ବାହାରୁଛନ୍ତି ବୋଲି ଦେଖିଲେ । ସେ ସୁନ୍ଦର ଓ ମନୋହର ମନ୍ତ୍ରୀ ଥିଲେ । ଏହି ସମୟରେ, ପ୍ରବଳ ବସିଷ୍ଠ ମୁନି ସେହି କୁଶଳୀ ସାରଥିପୁତ୍ର ସୁମନ୍ତ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ, “ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ରାଜାଙ୍କୁ ଯାଇ କୁହ, ଯେ ମୁଁ ଏଠାରେ ପହଞ୍ଚିଛି ।” ବସିଷ୍ଠ କହିଲେ, “ଏଠାରେ ଗଙ୍ଗାଜଳ ଭରା କଳଶ, ସମୁଦ୍ରରୁ ଆଣିଥିବା ସୁବର୍ଣ୍ଣପାତ୍ର ଓ ଉଦୁମ୍ବର କାଠର ପବିତ୍ର ଆସନ ଅଛି, ଯାହା ଅଭିଷେକ ପାଇଁ ଆଣାଯାଇଛି । ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ମଣ୍ଡା, ସୁଗନ୍ଧ ଦ୍ରବ୍ୟ, ବିଭିନ୍ନ ମଣି, ମଧୁ, ଦହି, ଘଉଁ, ଚିଡ଼ା, ଦର୍ଭା ତୃଣ, ଫୁଲ ଓ ଦୁଧ ମଧ୍ୟ ଅଛି । ଏଠାରେ ଆଠଜଣ ମନୋହର କନ୍ୟା, ଏକ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ମଦୋନ୍ମତ ହାତୀ, ଚାରିଟିଏ ଘୋଡ଼ା ଯୁକ୍ତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରଥ, ଏକ ତଳୱାର ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧନୁ ଅଛି । ଏହା ସହିତ ମନ୍ଷ୍ୟପୂର୍ଣ୍ଣ ଯାନ, ଚାନ୍ଦ୍ରମା ପ୍ରତିମା ପାରାସୋଲ, ଧଳା ଚାମର ଓ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଘଡ଼ି ଅଛି । ଏକ କୁଞ୍ଚିତ ପୃଷ୍ଠ ଧୂସର ବୃଷ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଶୃଙ୍ଖଳରେ ଶୋଭିତ; ଚାରିଦାନ୍ତି ବିଶିଷ୍ଟ ସିଂହ, ବନରାଜମାନ୍ୟ ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାନର ମଧ୍ୟ ଆଣାଯାଇଛି । ଏଠାରେ ରାଜସିଂହାସନ, ବାଘଚର୍ମ, ଯଜ୍ଞ ଲାଗି ଜଳାଉଥିବା କାଠ, ଅଗ୍ନି, ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ସଙ୍ଗୀତ ଉପକରଣ ଓ ଅଳଙ୍କୃତ ନାରୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି । ଅଧ୍ୟାପକ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ପବିତ୍ର ଗାଈ, ମଙ୍ଗଳମୟ ପଶୁପକ୍ଷୀ, ନଗର ଓ ଗ୍ରାମର ମୁଖ୍ୟ ନାଗରିକ, ବ୍ୟବସାୟୀ ଓ ସେମାନଙ୍କ ସହଯୋଗୀ ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ଉପସ୍ଥିତ । ଏମିତି ଅନେକ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଲୋକ ମଧ୍ୟ, ଆନନ୍ଦିତ ଓ ମୃଦୁ ଭାଷା କହି, ରାମଙ୍କ ଅଭିଷେକ ପାଇଁ ଏଠାରେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇଛନ୍ତି । ଏହିପରି ସମୟରେ, ଯେତେବେଳେ ପୁଷ୍ୟ ନକ୍ଷତ୍ର ଯୋଗ ହେବ, ରାମଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟ ଦିଆଯିବା ପାଇଁ ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ମହାରାଜଙ୍କୁ ଖବର ଦିଅ ।” ଏହି କଥା ଶୁଣି, ସୁମନ୍ତ୍ର, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ରାଜାଙ୍କ ପ୍ରଶଂସା କରି, ମହାନ୍ତ ଦଶରଥଙ୍କ ଅନ୍ତଃପୁରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ । ଦ୍ୱାରରେ ଥିବା ରାଜପାଳମାନେ, ବୃଦ୍ଧ ସୁମନ୍ତ୍ରଙ୍କୁ ବାରଣ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ, କାରଣ ସେମାନେ ରାଜାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଥିଲେ । ସୁମନ୍ତ୍ର ରାଜାଙ୍କ ସମ୍ନିପାଖରେ ଦଢ଼ି, ତାଙ୍କର ଅବସ୍ଥା ଦେଖି, ପ୍ରଶଂସା ଭରା ମିଠା କଥା କହିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ । ସେ ପୂର୍ବରୁ ଯେପରି ପ୍ରଶଂସା କରୁଥିଲେ, ଏବେ ମଧ୍ୟ ହାତ ଜୋଡି ମହାରାଜଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ, “ଯେପରି ଉଦିତ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଦେଖି ସମୁଦ୍ର ଆନନ୍ଦିତ ହୁଏ, ଏମିତି ଆପଣ ଆମକୁ ଖୁସି ଦିଅନ୍ତୁ । ଯେପରି ମାତଳି ଏହି ସମୟରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଉଠାଇଥିଲେ, ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଆପଣଙ୍କୁ ଉଠାଉଛି । ଯେପରି ବେଦ ଓ ଶାସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଉଠାଯାଏ, ଏପରି ମୁଁ ଆଜି ଆପଣଙ୍କୁ ଜଗାଉଛି । ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଚନ୍ଦ୍ର ଏହି ଧରାକୁ ଉଠାଉଥିବା ପରି, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଉଠାଉଛି । ମହାରାଜ, ଆପଣ ଉଠନ୍ତୁ, ମଙ୍ଗଳ ଉତ୍ସବ ଓ ପୂଜା ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଛି, ଆପଣ ମେରୁ ପର୍ବତର ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଉନ୍ତୁ । କକୁତ୍ସ୍ଥ ବଂଶଧର, ସୋମ, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଶିବ, କୁବେର, ବରୁଣ, ଅଗ୍ନି ଓ ଇନ୍ଦ୍ର ଆପଣଙ୍କୁ ବିଜୟ ଦିଅନ୍ତୁ । ଶୁଭ ରାତି ବିତିଗଲା, ଆପଣଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଛି; ଏବେ ତିଗ୍ରମଧ୍ୟରାଜ, ଉଠନ୍ତୁ ଓ ପରବର୍ତ୍ତୀ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତୁ । ରାମଙ୍କ ଅଭିଷେକ ପାଇଁ ସମସ୍ତ ପ୍ରସ୍ତୁତି ହୋଇଯାଇଛି; ନଗରବାସୀ, ଗ୍ରାମବାସୀ ଓ ବ୍ୟବସାୟୀ ହାତ ଜୋଡି ଉପସ୍ଥିତ । ପୂଜ୍ୟ ବସିଷ୍ଠ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଅପେକ୍ଷା କରୁଛନ୍ତି; ଶୀଘ୍ର ଆଦେଶ ଦିଅନ୍ତୁ, ରାଘବଙ୍କ ଅଭିଷେକ ହେଉ । ଯେପରି ଗୋପାଳକ ନଥିବା ଗାଈମାନେ, ନାୟକ ନଥିବା ସେନା, ଚନ୍ଦ୍ରହୀନ ରାତି କିମ୍ବା ବୃଷ ବିନା ଗାଈମାନେ ଅବ୍ୟବସ୍ଥିତ ହୋଇଯାନ୍ତି, ଏମିତି ରାଜା ନଥିବା ରାଜ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଅବ୍ୟବସ୍ଥିତ ହୋଇଯିବ ।” ସୁମନ୍ତ୍ରଙ୍କ ଏହି ମୃଦୁ କିନ୍ତୁ ଅର୍ଥପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା ଶୁଣି, ରାଜା ପୁନି ଦୁଃଖରେ ବିସ୍ମୂର୍ଚ୍ଛିତ ହେଲେ । ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଚିନ୍ତା କରି, ସେ ଆନନ୍ଦ ହରାଇ ଦୁଃଖ ଭରା ଦୃଷ୍ଟିରେ ସୁମନ୍ତ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ, “ତୁମେ ମୋ ହୃଦୟକୁ ପୁନି ଆଘାତ ଦେଲ ।” ଏହି ଦୁଃଖ ଭରା କଥା ଶୁଣି ଓ ରାଜାଙ୍କ ଦୁଃଖ ଦେଖି, ସୁମନ୍ତ୍ର ହାତ ଜୋଡି କିଛି ଦୂରେ ହଟିଗଲେ । ରାଜା ଦୁଃଖରେ ନିଜେ କିଛି କହିପାରୁନଥିଲେ, ତେବେ ଚତୁର କୈକେୟୀ ସୁମନ୍ତ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ, “ସୁମନ୍ତ୍ର, ରାଜା ରାମଙ୍କ ଅଭିଷେକ ଆଶାରେ ରାତି ଜାଗି ଥିଲେ, ଏବେ ଶରୀର କ୍ଲାନ୍ତ ହୋଇ ଶୁଅନ୍ତି । ତେଣୁ ଶୀଘ୍ର ଯାଇ ରାମଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଆଣିଦିଅ, ଏଠାରେ ବିଚାରର ଆବଶ୍ୟକତା ନାହିଁ ।” ସୁମନ୍ତ୍ର କହିଲେ, “ମହାରାଣୀ, ରାଜାଙ୍କ ଆଦେଶ ବିନା କିପରି ଯିବି?” ଏହି କଥା ଶୁଣି, ରାଜା ମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ କହିଲେ, “ସୁମନ୍ତ୍ର, ମୁଁ ରାମଙ୍କୁ ଦେଖିବି; ଶୀଘ୍ର ସେହି ସୁନ୍ଦର ପୁତ୍ରକୁ ଆଣ ।” ଏହାରେ ସୁମନ୍ତ୍ର ଭାବିଲେ, ଶୁଭ ସମୟ ଆସିଛି, ତାଙ୍କ ହୃଦୟ ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା । ରାଜାଙ୍କ ଆଦେଶ ପାଇ ସୁମନ୍ତ୍ର ଶୀଘ୍ର ଓ ଆନନ୍ଦରେ ବାହାରିଗଲେ; କୈକେୟୀଙ୍କ ଉତ୍ସାହରେ ତିନି ତ୍ୱରିତ ଚିନ୍ତା କଲେ, “ନିଶ୍ଚୟ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାଜା ରାମଙ୍କୁ ଅଭିଷେକ ପାଇଁ ଡାକୁଛନ୍ତି ।” ଏପରି ଭାବି, ସୁମନ୍ତ୍ର ଆନନ୍ଦିତ ହୃଦୟରେ ବାହାରିଯାଇ, ରାଘବଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉତ୍ସୁକ ହେଲେ । ମହାନ୍ତ ଅନ୍ତଃପୁରରୁ ବାହାରି, ସମୁଦ୍ର କିମ୍ବା ବଡ଼ ଝିଲିକ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା ଦ୍ୱାରରେ ଘନ୍ତ ଭିଡ଼ ଦେଖିଲେ । ତିନି ସାମ୍ନା ସାମ୍ନି ଆସି, ରାଜାଙ୍କ ଦ୍ୱାରରେ ଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଏବଂ ଅନେକ ଧନୀ ନାଗରିକ ଏଠାରେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ ଅପେକ୍ଷା କରୁଥିବା ଦେଖିଲେ । ଏଠାରେ ଏହି ଅଧ୍ୟାୟର ପଂଦରତମ ସର୍ଗ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ । ଏପରେ, ରାତି ବିତିଗଲାପରେ, ବେଦ ଜ୍ଞାନରେ ପାରଙ୍ଗତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଓ ରାଜପୁରୋହିତ ମନ୍ଦିରରେ ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ ।