ଏହି ସମୟରେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ବସିଷ୍ଠ ତାଙ୍କ ଶିଷ୍ୟମାନଙ୍କ ସହିତ ଆବଶ୍ୟକ ସମଗ୍ରୀ ସହ ଶୀଘ୍ର ଅୟୋଧ୍ୟା ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସେ ଦେଖିଲେ ଯେ ସହରର ରାସ୍ତା ଭଲଭାବେ ଝାଡ଼ାଯାଇଛି, ଜଳ ଛିଟାଯାଇଛି, ଚମତ୍କାର ପତାକା ଲଗାଯାଇଛି, ଏବଂ ଆନନ୍ଦିତ ପ୍ରଜାମାନେ ଏବଂ ବ୍ୟବସାୟୀମାନେ ରହିଛନ୍ତି। ସମସ୍ତେ ରାଘବଙ୍କ ପାଇଁ ଉତ୍ସବ ପାଳନର ତୟାରି କରୁଛନ୍ତି, ସହର ସବୁଠି ଚନ୍ଦନ, ଅଗରୁ, ଧୂପର ଗନ୍ଧରେ ଭରିଯାଇଛି। ସେହି ଇନ୍ଦ୍ରପୁରୀ ସମ ଅୟୋଧ୍ୟା ମଧ୍ୟରୁ ଯାଉଥିବା ବସିଷ୍ଠ, ଅନେକ ପ୍ରକାର ଧ୍ୱଜା ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ଅନ୍ତଃପୁର ଦେଖିଲେ। ଏହି ଅନ୍ତଃପୁର ନଗର ଓ ଗ୍ରାମର ଲୋକମାନେ, ଦଣ୍ଡଧାରୀ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଘୋଡ଼ା, ଏବଂ ଅତିଶୟ ସମ୍ମାନିତ ଲୋକମାନେ ଦ୍ୱାରା ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା। ବସିଷ୍ଠ ଖୁସି ହେଇ ତାଙ୍କ ସହ ଅନ୍ୟ ସୃଷ୍ଟିମାନ୍ୟ ଋଷିମାନଙ୍କ ସହ ସେଠାକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସେଠାରେ ବସିଷ୍ଠ ସୁମନ୍ତ୍ରଙ୍କୁ, ଯିଏ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ସାରଥି ଏବଂ ରାଜପୁତ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରରୁ ବାହାରୁଥିଲେ, ଦେଖିଲେ। ବସିଷ୍ଠ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସୁମନ୍ତ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ, “ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ରାଜାଙ୍କୁ ଜଣାଇଦିଅ—ମୁଁ ଏଠାରେ ପହଞ୍ଚିଛି। ଏଠାରେ ଗଙ୍ଗା ଜଳର କଳଶ, ସମୁଦ୍ରରୁ ଆଣା ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପାତ୍ର, ଉଦୁମ୍ବର କାଠର ପବିତ୍ର ଆସନ ନେଇ ଆସିଛି। ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ମୂଳ, ସୁଗନ୍ଧ ଦ୍ରବ୍ୟ, ବିଭିନ୍ନ ମଣି, ମଧୁ, ଦହି, ଘୃତ, ଚିଡ଼ା, ଦୁବ୍, ଫୁଲ, ଏବଂ ଦୁଧ ମଧ୍ୟ ଆଣାଯାଇଛି। ଏଠାରେ ଆଠ ଶୋଭାମୟୀ କନ୍ୟା, ଏକ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ମଦୋନ୍ମତ ହାତୀ, ଚାରିଟିଏ ଘୋଡ଼ା ଯୁକ୍ତ ରଥ, ତଳଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧନୁ ଅଛି। ଏହାସହ ଏକ ଯାନ, ଚନ୍ଦ୍ରପ୍ରଭା ସମ ଛତ୍ର, ଧଳା ଚାମର, ସୁବର୍ଣ୍ଣ କଳଶ ମଧ୍ୟ ରହିଛି। ଏକ କୁନ୍ଦଳିଅଛି, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଶୃଙ୍ଖଳ ପିନ୍ଧିଥିବା ଗୋର, ଚାରି ଦାନ୍ତ ଥିବା ସିଂହ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବନରାଜ ମଧ୍ୟ ଆଣାଯାଇଛି। ରାଜସିଂହାସନ, ବାଘ ଚର୍ମ, ହୋମ ଦାରୁ, ଅଗ୍ନି, ସମସ୍ତ ବାଦ୍ୟ ଏବଂ ଅଳଙ୍କୃତ ନାରୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି। ଅନେକ ଆଚାର୍ୟ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ପବିତ୍ର ଗାଈ, ଶୁଭ ପଶୁପକ୍ଷୀ, ନଗର ଓ ଗ୍ରାମର ମୁଖ୍ୟ ଲୋକ, ବ୍ୟବସାୟୀ ତାଙ୍କ ସମୂହ ସହ ଏଠାରେ ଆସିଛନ୍ତି। ସମସ୍ତେ ଆନନ୍ଦିତ ହୃଦୟରେ ମୃଦୁ କଥା କହୁଛନ୍ତି, ଏବଂ ରାମଙ୍କ ଅଭିଷେକ ପାଇଁ ଏଠାରେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇଛନ୍ତି। ଏଉଁପରି, ପୁଷ୍ୟ ନକ୍ଷତ୍ର ଯୋଗ ଥିବା ଶୁଭ ଦିନ ଆସିବା ପୂର୍ବରୁ ତୁମେ ରାଜାଙ୍କୁ ଦୃତ ଅବଗତ କରାଅ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ରାମ ରାଜ୍ୟଲାଭ କରିପାରିବେ।” ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ସୁମନ୍ତ୍ର ରାଜପୁତ୍ରଙ୍କ ପ୍ରଶଂସା କରି, ରାଜମହଳକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଦ୍ୱାରରେ ଦଢ଼ାଇଥିବା ରାଜସେବକମାନେ ପୂର୍ବରୁ ଉଲ୍ଲିଖିତ ବୃଦ୍ଧ ସୁମନ୍ତ୍ରଙ୍କୁ ରୋକିପାରିଲେ ନାହିଁ, କାରଣ ସେମାନେ ରାଜାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଥିଲେ। ସୁମନ୍ତ୍ର ରାଜାଙ୍କ ନିକଟରେ ଯାଇ, ତାଙ୍କର ଅବସ୍ଥା ଦେଖି, ଅତି ଆନନ୍ଦରେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ପୂର୍ବରୁ ଯେପରି, ସେ ହାତ ଜୋଡି ରାଜାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ—“ଯେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ହେଲେ ସମୁଦ୍ର ଖୁସି ହୁଏ, ତେଣୁ ଆପଣ ଆମକୁ ଆନନ୍ଦ ଦିଅନ୍ତୁ। ମାତଳି ଯେପରି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଉତ୍ତେଜିତ କରିଥିଲେ, ସେପରି ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଜାଗ୍ରତ କରୁଛି। ବେଦ ଯେପରି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଜାଗ୍ରତ କରେ, ଆଜି ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଜାଗ୍ରତ କରୁଛି। ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଚନ୍ଦ୍ର ଯେପରି ଭୂମିକୁ ଜାଗ୍ରତ କରନ୍ତି, ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଆପଣଙ୍କୁ ଜାଗ୍ରତ କରୁଛି। ହେ ମହାରାଜ, ଉତ୍ଥାନ କରନ୍ତୁ, ଉତ୍ସବ ଏବଂ ମଙ୍ଗଳ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପନ୍ନ ହେଉ, ଆପଣ ମେରୁ ପର୍ବତ ଉପରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମ ଦ୍ୟୁତିମାନ ହେଉନ୍ତୁ। ସୋମ, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଶିବ, କୁବେର, ବରୁଣ, ଅଗ୍ନି, ଇନ୍ଦ୍ର ଆପଣଙ୍କୁ ବିଜୟ ଦିଅନ୍ତୁ। ଶୁଭ ରାତି ପରିଘଟିଛି, ଆପଣଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଛି, ଏବେ ଉଠନ୍ତୁ ଏବଂ ପରବର୍ତ୍ତୀ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଲାଗନ୍ତୁ। ରାମଙ୍କ ଅଭିଷେକ ପାଇଁ ସମସ୍ତ ପ୍ରସ୍ତୁତି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ, ନଗର ଗ୍ରାମ ଓ ବ୍ୟବସାୟୀମାନେ ହାତ ଜୋଡି ଅପେକ୍ଷା କରୁଛନ୍ତି। ପୂଜ୍ୟ ବସିଷ୍ଠ ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଅପେକ୍ଷା କରୁଛନ୍ତି, ଶୀଘ୍ର ଆଦେଶ ଦିଅନ୍ତୁ, ରାଘବଙ୍କ ଅଭିଷେକ ହେଉ।” “ଯେପରି ଗୋଧାନ ବେଉଳି ନାଥ ବିନା, ସେନା ନେତୃତ୍ୱ ବିନା, ଚନ୍ଦ୍ର ବିନା ରାତି, ବୃଷବ ବିନା ଗୋମାନ୍ୟ—ସେପରି ରାଜା ନ ଦେଖାଗଲେ ରାଜ୍ୟ ଅବ୍ୟବସ୍ଥିତ ହୁଏ।” ଏହି ମୃଦୁ କିନ୍ତୁ ଗାହିର କଥା ଶୁଣି, ରାଜା ପୁନି ଶୋକରେ ଭାସିଗଲେ। ତାଙ୍କ ପୁଅ ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କରି, ରାଜା ସୁମନ୍ତ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ, ତାଙ୍କ ଆନନ୍ଦ ଶୂନ୍ୟ ହେଇଯାଇଥିଲା। ଶୋକରେ ତାଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ ରକ୍ତିମ ହୋଇଯାଇଥିଲା, ତଥାପି ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାଜା ଉପରକୁ ଦେଖି କହିଲେ, “ତୁମର କଥା ମୋ ହୃଦୟକୁ ପୁନି କାଟିଦେଲା।” ରାଜାଙ୍କ ଏହି ଦୁଃଖ ଭରା କଥା ଶୁଣି, ସୁମନ୍ତ୍ର ହାତ ଜୋଡି ସେଠାରୁ କିଛି ଦୂରେ ହଟିଗଲେ। ରାଜା ଦୁଃଖରେ ନିଜେ କିଛି କହିପାରିଲେ ନାହିଁ, ତେବେ କୈକେୟୀ, ଯିଏ ଚତୁର ଓ ଉପାୟକୁ ଜାଣିଥିଲେ, ସୁମନ୍ତ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ, “ସୁମନ୍ତ୍ର, ରାଜା ରାମଙ୍କ ଅଭିଷେକ ପାଇଁ ଆତୁର ଥିଲେ, ଏହି ରାତି ଜାଗିଥିଲେ, ଏବେ ଦୁଃଖରେ ଶୟନ କରୁଛନ୍ତି। ଏହିପରିସ୍ଥିତିରେ, ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ଯାଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁଅ ରାମଙ୍କୁ ନେଇଆଣ, ଶୁଭ ହେଉ—ଏଠାରେ ଅଧିକ ବିଚାରଣା ଦରକାର ନାହିଁ।” ସୁମନ୍ତ୍ର କହିଲେ, “ମହିଳେ, ରାଜାଙ୍କ ଆଦେଶ ବିନା କିପରି ଯିବି?” ଏହି କଥା ଶୁଣି, ରାଜା ମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ କହିଲେ, “ସୁମନ୍ତ୍ର, ମୁଁ ରାମଙ୍କୁ ଦେଖିବି; ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ତାଙ୍କୁ ନେଇଆଣ।” ଏହା ଶୁଣି, ସୁମନ୍ତ୍ର ମନେ କଲେ ଯେ ଏଉଁ ଶୁଭ ଘଟଣା ଘଟିବାକୁ ଯାଉଛି, ଏବଂ ସେ ଅନ୍ତଃକରଣରେ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ।