ଦଶରଥଙ୍କ ହୃଦୟ ଭୟ ଓ ଦୁଃଖରେ ଅଶାନ୍ତ ହୋଇଯାଇଥିଲା, ମୁହଁ ଫିକା ପଡ଼ିଯାଇଥିଲା, ଏବଂ ସେ ଏକ ଯୋକ୍ତ ଘୋଡ଼ା ପରି ଚକ୍ର ମଧ୍ୟରେ କମ୍ପିତ ହେଉଥିଲେ। ତାଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟି ଅସ୍ପଷ୍ଟ ହୋଇଯାଇଥିଲା, ମନେ ହେଉଥିଲା ଯେ ଦେଖିପାରୁନାହାନ୍ତି, ଏମିତି ଅବସ୍ଥାରେ ସେ ଦୁର୍ଲଭ ସାହସ ସଞ୍ଚୟ କରି କୈକେୟୀଙ୍କୁ କହିଲେ— “ଏହି ରାତି ଅତିତ ହୋଇଗଲା, ହେ ମହିଳେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ହେବାକୁ ଯାଉଛି; ନିଶ୍ଚୟ ଲୋକମାନେ ମୋତେ ରାମଙ୍କ ଅଭିଷେକ ପାଇଁ ତାଡ଼ିବେ। ରାମଙ୍କ ଅଭିଷେକ ପାଇଁ ସମସ୍ତ ସାମଗ୍ରୀ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଅଛି, ଏହି ସମୟରେ ରାମ ମୋ ପାଇଁ ଜଳାଞ୍ଜଳି କରୁନ୍ତୁ, ମନେ କରନ୍ତୁ ଯେ ମୁଁ ମୃତ। ତୁମେ ଏବଂ ତୁମ ପୁଅ ମୋ ପାଇଁ ଜଳାଞ୍ଜଳି କରିବା ଅଧିକାର ନାହିଁ, ଯଦି ରାମଙ୍କ ଅଭିଷେକରେ ବାଧା ଦେଉଛ। ଏବେ ମୁଁ ଲୋକମାନେଙ୍କୁ ଦେଖିପାରୁନାହିଁ, ଯେଉଁମାନେ ଗତକାଲି ଆନନ୍ଦରେ ମୁଁ ଦେଖିଥିଲି; ଏବେ ସେମାନେ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ମୋତେ ଦୃଷ୍ଟିଚ୍ୟୁତ କରିବେ।” ଏଭଳି ମହାତ୍ମା ରାଜା କହିଥିବା ବେଳେ, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ତାରାମଣିରେ ଶୋଭିତ ଶୁଭ ରାତିର ଶେଷ ହେଲା। ତାପରେ, କୈକେୟୀ ଦୁଷ୍ଟ ଚରିତ୍ରରେ ଆବୃତ୍ତ, ପୁନି ରାଜାଙ୍କୁ କ୍ରୁର ଶବ୍ଦରେ କହିଲେ— “କାହିଁକି ଏମିତି ବିଷ ଭରା କଥା କହୁଛ, ରାଜନ? ତୁମେ ବିଳମ୍ବ ନ କରି ତୁମ ପୁଅ ରାମଙ୍କୁ ଏଠାକୁ ଡାକ। ମୋ ପୁଅଙ୍କୁ ସିଂହାସନରେ ବସାଅ, ରାମଙ୍କୁ ଅରଣ୍ୟକୁ ପଠାଅ, ଏବଂ ମୋତେ ସପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱୀ କର; ତେବେ ତୁମର ଧର୍ମ ପୂରଣ ହେବ।” ଏହିପରେ, କୈକେୟୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବାରମ୍ବାର ଉତ୍ତେଜିତ ହୋଇ, ଏକ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଅଙ୍କୁଶରେ ଆଘାତ ପାଇଥିବା ଉତ୍ତମ ଘୋଡ଼ା ପରି, ରାଜା କହିଲେ— “ଧର୍ମର ବନ୍ଧନରେ ବନ୍ଧା, ମୋର ମନ ଭ୍ରମିତ ହୋଇଯାଇଛି; ମୁଁ ମୋର ପ୍ରିୟ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ପୁଅ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାମଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଚାହେଁ।” ଏହିପରି ଶୁଭ ରାତି ଅତିତ ହେଲା, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ହେଲା, ତାରାମଣି ଶୁଭ ଯୋଗରେ ଥିଲେ, ଏବଂ ଉପଯୁକ୍ତ ସମୟ ଆସିଲା। ଏବେ, ଗୁଣବାନ ବସିଷ୍ଠ, ତାଙ୍କ ଶିଷ୍ୟମାନେ ସହିତ, ଦ୍ରୁତ ଭାବେ ଅଭିଷେକ ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ସାମଗ୍ରୀ ଏକତ୍ର କରି, ରାଜଧାନୀକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସେ ଏହି ନଗରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଯାହାର ରାସ୍ତା ଝାଡ଼ି ଓ ଜଳ ଛିଟାଯାଇଥିଲା, ଶୋଭାମାନ୍ୟ ପତାକାରେ ଶୁଭିତ, ଆନନ୍ଦିତ ପରିଚାରକମାନେ ଭରିଥିଲେ, ଓ ବ୍ୟସ୍ତ ବଜାର ଓ ଦୋକାନରେ ଧନ୍ୟ ହୋଇଥିଲା। ସମସ୍ତଂ ରାଘବଙ୍କ ପାଇଁ ଉତ୍ସବ ପ୍ରସ୍ତୁତିରେ ଲଗ୍ନ ଥିଲେ, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଚନ୍ଦନ, ଅଗରୁ, ଧୂପ ଆଦିର ସୁଗନ୍ଧ ଭରି ଯାଇଥିଲା। ବସିଷ୍ଠ ଏହି ନଗର ମାଧ୍ୟରେ ଯାଉଥିବାବେଳେ, ଯାହା ଇନ୍ଦ୍ରପୁରୀ ସମ କିରିଟିତ ଥିଲା, ସେ ରାଜମହଳ ଦେଖିଲେ, ଯାହା ବିଭିନ୍ନ ପତାକାରେ ଶୋଭିତ ଥିଲା। ଏହି ମହଳ ନଗର ଓ ଗ୍ରାମର ଲୋକମାନେ, ଦଣ୍ଡଧାରୀ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଉତ୍ତମ ଘୋଡ଼ା, ଓ ଗରିମାମୟ ଅତିଥିମାନେ ସହିତ ଭରିଯାଇଥିଲା। ବସିଷ୍ଠ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ପ୍ରମୁଖ ଋଷିମାନେ ସହିତ ଏହି ମହଳକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଏଠାରେ ସେ ସୁମନ୍ତ୍ରଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଯିଏ ରାଜାଙ୍କ ଦ୍ୱାରରେ ବାହାରୁଥିଲେ, ଏକ ପ୍ରଶଂସାନୀୟ ମନ୍ତ୍ରୀ ଓ ଯଶସ୍ବୀ ରଥଚାଳକ। ବସିଷ୍ଠ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ— “ତୁମେ ତ୍ୱରିତ ରାଜାଙ୍କୁ ଜଣାଇଦିଅ, ଯେ ମୁଁ ଏଠାରେ ଆସିଛି। ଏଠାରେ ଗଙ୍ଗାଜଳର ଘଟ, ସମୁଦ୍ରଠାରୁ ଆଣା ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପାତ୍ର, ଅଭିଷେକ ପାଇଁ ଉଦୁମ୍ବର କାଠର ପବିତ୍ର ଆସନ ଆଣାଯାଇଛି। ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ମାଞ୍ଜି, ସୁଗନ୍ଧ ଦ୍ରବ୍ୟ, ବିଭିନ୍ନ ମଣିମାଣିକ୍ୟ, ମଧୁ, ଦଧି, ଘୀ, ଲାଉଢ଼ା, ଦର୍ଭା, ଫୁଲ ଓ ଦୁଧ ଏଠାରେ ଅଛି। ଏହା ସହିତ ଏଠି ଅଷ୍ଟ ଶୋଭାମୟ କନ୍ୟା, ଏକ ଉତ୍ତମ ମଦୋନ୍ମତ ହାତୀ, ଚାରିଟିଏ ଘୋଡ଼ା ସହିତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରଥ, ଏକ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତଳୱାର ଓ ଉତ୍ତମ ଧନୁଷ ଅଛି। ଏକ ମନ୍ତ୍ରୀ-ପରିଚାଳିତ ଯାନ, ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ଛତ୍ର, ଧଳା ଚାମର ଓ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଘଟ ଅଛି। ଗୋରା ରଙ୍ଗର ସୁଙ୍ଗ ଥିବା ଏକ ବୃଷଭ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଶୃଙ୍ଖଳରେ ଶୋଭିତ; ଚାରି ଦାନ୍ତ ବିଶିଷ୍ଟ ଏକ ସିଂହ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବାନର ଓ ଅପାର ଶକ୍ତିଶାଳୀ। ଏକ ସିଂହାସନ, ବାଘ ଚର୍ମ, ହବନ କାଠ, ଅଗ୍ନି, ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ବାଦ୍ୟ ଯନ୍ତ୍ର ଏବଂ ଗହଣା ପିନ୍ଧିଥିବା ମହିଳାମାନେ ଅଛନ୍ତି। ଅଚାର୍ୟ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଗୋମାତା, ଶୁଭ ପଶୁ ପକ୍ଷୀ, ନଗର ଓ ଗ୍ରାମର ପ୍ରମୁଖ ନାଗରିକ, ବ୍ୟବସାୟୀ ଏବଂ ତାଙ୍କ ସହଯୋଗୀମାନେ ଏଠି ଅଛନ୍ତି। ଏହି ସମସ୍ତ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅନେକ ଲୋକ ଆନନ୍ଦରେ ଓ ମିଥ୍ୟା କଥା କହି ରାମଙ୍କ ଅଭିଷେକ ପାଇଁ ଏଠି ଏକତ୍ର ହୋଇଛନ୍ତି। ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ରାଜାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଅ, ଯେଉଁଠାରେ ପୁଷ୍ୟ ନକ୍ଷତ୍ରର ଶୁଭ ଯୋଗରେ ରାମ ରାଜ୍ୟ ଲାଭ କରିପାରିବେ।” ଏହି ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରଥଚାଳକ ପୁଅ ସୁମନ୍ତ୍ର, ରାଜାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରି, ମହଳକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଦ୍ୱାରରେ ଥିବା ରାଜପରିଚାରକମାନେ, ଏହି ପୃଥକ ବୃଦ୍ଧଙ୍କୁ ରୋକିପାରିଲେ ନାହିଁ, ସେମାନେ ରାଜାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବାକୁ ଚାହେଁ। ସେ ରାଜାଙ୍କ ନିକଟରେ ଦଢ଼ିଯାଇ, ତାଙ୍କର ଅବସ୍ଥା ବୁଝି, ଅତ୍ୟନ୍ତ ସନ୍ତୋଷ ଭରା ଶବ୍ଦରେ ପ୍ରଶଂସା କଲେ। ପୂର୍ବବତ୍ ସୁମନ୍ତ୍ର ରାଜମହଳରେ ହାତ ଯୋଡ଼ି ଭୂମିର ଦେବତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ— “ଯେପରି ଉଦୟ ହେଉଥିବା ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଦେଖି ସମୁଦ୍ର ଆନନ୍ଦିତ ହୁଏ, ସେପରି ଆପଣ ଆମକୁ ଆନନ୍ଦ ଦିଅନ୍ତୁ। ଏହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ମାତଲି ଯେପରି ଦେବତାମାନେ ଉପରେ ବିଜୟ ଲାଭ କରିଥିବା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରିଥିଲେ, ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଆପଣଙ୍କୁ ଜାଗାଉଛି। ଯେପରି ବେଦ ଓ ତାହାର ଅଙ୍ଗ ଶାସ୍ତ୍ର ସ୍ୱୟଂଭୂ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଜାଗାଉଥିଲେ, ମୁଁ ଆଜି ଆପଣଙ୍କୁ ଜାଗାଉଛି। ଯେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଚନ୍ଦ୍ର ପୃଥିବୀକୁ ଜାଗାଇଦେଉଛନ୍ତି, ସେପରି ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଜାଗାଉଛି। ଉଠନ୍ତୁ, ମହାରାଜ, ଉତ୍ସବ ଓ ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ ସଂପନ୍ନ କରନ୍ତୁ, ଆପଣର ରୂପ ମେରୁ ପର୍ବତ ଉପରେ ଉଦୟ ହେଉଥିବା ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମାନ ଜ୍ୟୋତିମୟ ହେଉ। ହେ କକୁତ୍ସ୍ଥ ବଂଶଜ, ସୋମ ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଶିବ, କୁବେର, ବରୁଣ, ଅଗ୍ନି ଓ ଇନ୍ଦ୍ର ଆପଣଙ୍କୁ ବିଜୟ ଦିଅନ୍ତୁ।