କୈକେୟୀଙ୍କ ଅଟୁଟ ଦୃଢ଼ ଆଗ୍ରହରେ ଚାପି ଥିବା ଦଶରଥ ରାଜା ତାଙ୍କର ନିଜର ଅନ୍ତର ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇପାରିଲେ ନାହିଁ, ଯେପରି ବଳି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପତିତ ଫାନ୍ଦରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇପାରିଲେ ନାହିଁ । ତାଙ୍କର ହୃଦୟ ଅତି ଅଶାନ୍ତ ହେଇଯାଇଥିଲା, ମୁହଁ ଶୁଖି ହୋଇଯାଇଥିଲା, ଏବଂ ସେ ଏକ ଯୁଗ୍ମ ଚକ୍ରର ମଧ୍ୟରେ ବନ୍ଧା ଘୋଡ଼ା ପରି କମ୍ପିତ ହେଉଥିଲେ । ତାଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ଅସ୍ପଷ୍ଟ ହୋଇଯାଇଥିଲା, ଦୃଷ୍ଟି ନ ଥିବା ପରି ଲାଗୁଥିଲା, ଅଧିକ କଷ୍ଟରେ ସାହସ ସଂଗ୍ରହ କରି ରାଜା ଦଶରଥ କୈକେୟୀଙ୍କୁ କହିଲେ— "ରାତି ଚାଲିଗଲା, ମହିଳେ, ଏବଂ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ହେବାକୁ ଯାଉଛି; ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଲୋକମାନେ ମୋତେ ରାମଙ୍କ ଅଭିଷେକ ପାଇଁ ଦବାଉଥିବେ । ରାମଙ୍କ ଅଭିଷେକ ପାଇଁ ସମସ୍ତ ସାମଗ୍ରୀ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଅଛି; ରାମ ମୋ ପାଇଁ ଜଳାଞ୍ଜଳି କରୁନ୍ତୁ, ମୁଁ ମୃତ ହୋଇଯାଇଥିବା ପରି । ତୁମେ ଓ ତୁମ ପୁଅ ମୋ ପାଇଁ ଜଳାଞ୍ଜଳି କରିବ ନାହାଁ, ଯଦି ତୁମେ ରାମଙ୍କ ଅଭିଷେକରେ ବାଧା ଦେଉଛ । ଏବେ ମୁଁ ଲୋକମାନେଙ୍କୁ ଦେଖିପାରୁନାହିଁ, ଯେଉଁମାନେର ମୁହଁ ପୂର୍ବରୁ ଆନନ୍ଦରେ ଖିଳିଯାଇଥିଲା; ଏବେ ସେମାନେ ଦୁଃଖରେ ମୁହଁ ଘୁଞ୍ଚେଇବେ ।" ଏପରି ମହାମନା ରାଜା କହିଥିବା ବେଳେ, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ତାରା ଶୋଭିତ ଶୁଭ୍ର ରାତି ସମାପ୍ତ ହେଲା । ତାପରେ ଦୁଷ୍ଟ ଚରିତ୍ର କୈକେୟୀ ପୁନିଥରେ କ୍ରୋଧରେ ଭରି, କଠୋର କଥାରେ ଦକ୍ଷତା ସହିତ ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ— "କାହିଁକି ଏମିତି ବିଷାକ୍ତ ବାଣ ପରି କଥା କହୁଛ, ରାଜନ? ବିଳମ୍ବ ନକର, ତୁମ ପୁଅ ରାମଙ୍କୁ ଏଠାକୁ ଡାକ। ମୋ ପୁଅଙ୍କୁ ସିଂହାସନରେ ବସାଅ, ରାମଙ୍କୁ ଅରଣ୍ୟକୁ ପଠାଅ, ଏବଂ ମୋତେ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱୀହୀନ କର; ତାହାହେଲେ ତୁମର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ପୂରଣ ହେବ।" ଏପରି କୈକେୟୀ ଦ୍ୱାରା ପୁନି ପୁନି ଉତ୍ତେଜିତ ହୋଇ, ଚେତନାହୀନ ଦୁଃଖରେ ପିଡିତ ରାଜା, ମନେ ଧର୍ମରେ ବନ୍ଧା, କହିଲେ— "ମୋ ମନ ଧର୍ମରେ ବନ୍ଧା, ମୁଁ ମୋ ପ୍ରିୟ ବଡ଼ ପୁଅ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାମଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଚାହେଁ।" ଏଭଳି ଶୁଭ ରାତି ଶେଷ ହେଲା, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ହେଲେ, ତାରାମଣ୍ଡଳ ଶୁଭ ଯୋଗରେ ଥିଲା, ଏବଂ ଉଚିତ ସମୟ ଆସିଗଲା । ତେବେ ବସିଷ୍ଠ ମୁନି, ଗୁଣମୟ ଏବଂ ଶିଷ୍ୟମାନେ ସହିତ, ଦ୍ରୁତଗତିରେ ସମସ୍ତ ଆବଶ୍ୟକୀୟ ଉପକରଣ ନେଇ ମହାନଗରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ । ସେ ଏହି ସହରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଯାହାର ରାସ୍ତା ଝାଡ଼ାଯାଇ ଜଳ ଛିଟାଯାଇଥିଲା, ଚମତ୍କାର ବ୍ୟାନର୍ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ଆନନ୍ଦିତ ସେବକମାନେ ଭରିଥିଲେ, ଏବଂ ବଜାର ଓ ଦୋକାନରେ ସମୃଦ୍ଧି ଦେଖାଯାଉଥିଲା । ସେହି ସହର ସମସ୍ତ ଆଡ଼ମ୍ବର ଓ ଉତ୍ସବ ପ୍ରସ୍ତୁତିରେ ମୁଗ୍ଧ ହୋଇଥିଲା, ରାଘବଙ୍କୁ ନିମିତ୍ତ କରି ସମସ୍ତେ ଉତ୍ସାହିତ, ସବୁଠାରେ ଚନ୍ଦନ, ଅଗରୁ ଓ ଧୂପର ଗନ୍ଧ ଆଛି । ବସିଷ୍ଠ ଏହି ସହର ମାଧ୍ୟମରେ ଯାଇ, ଇନ୍ଦ୍ରପୁରୀ ସମ ଶୋଭା ପ୍ରଦର୍ଶନ କରୁଥିବା ଅନ୍ତଃପୁର ଦେଖିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ବ୍ୟାନର୍ ଲାଗିଥିଲା । ସେହି ଅନ୍ତଃପୁର ନଗରବାସୀ, ଗ୍ରାମବାସୀ, ଦଣ୍ଡଧାରୀ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଉତ୍ତମ ଘୋଡ଼ା ଓ ମହାନ୍ତ ଲୋକମାନେ ଦ୍ୱାରା ଭରିଥିଲା । ବସିଷ୍ଠ ଏହି ଅନ୍ତଃପୁରକୁ ପହଞ୍ଚି, ମନେ ଅତି ପ୍ରସନ୍ନ ଓ ବିଶିଷ୍ଟ ଋଷିମାନେ ସହିତ ଏକତ୍ରିତ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଚାଲିଗଲେ । ସେଠାରେ ସେ ଦେଖିଲେ ସୁମନ୍ତ୍ର, ପ୍ରସିଦ୍ଧ ରଥଚାଳକ, ସିଂହପୁରୁଷଙ୍କ ଦ୍ୱାରରୁ ବାହାରୁଛନ୍ତି, ଏକ ଦର୍ଶନୀୟ ମନ୍ତ୍ରୀ । ବସିଷ୍ଠ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସୁମନ୍ତ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ— "ତୁରନ୍ତ ରାଜାଙ୍କୁ ଜଣାଇଦିଅ, ମୁଁ ଏଠାକୁ ପହଞ୍ଚିଛି । ଏଠାରେ ଅଛି ଗଙ୍ଗାଜଳର କୁମ୍ଭ, ସମୁଦ୍ରରୁ ଆଣାଯାଇଥିବା ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପାତ୍ର, ଅଭିଷେକ ପାଇଁ ଉଦୁମ୍ବର କାଠର ପବିତ୍ର ଆସନ । ସମସ୍ତ ପ୍ରକାରର ମାଞ୍ଜି, ଗନ୍ଧଦ୍ରବ୍ୟ, ମଣିମାଣିକ୍ୟ, ମଧୁ, ଦଧି, ଘୃତ, ଲାଉ ଚିଡ଼ା, ଦର୍ଭା, ଫୁଲ ଓ ଦୁଧ ଅଛି । ଅଟ୍ଟ ଶୋଭାବନ୍ତି ଯୁବତୀ, ଏକ ମହାନ୍ତ ମଦୋନ୍ମତ ହାଥୀ, ଚାରି ଘୋଡ଼ା ସହିତ ଉତ୍ତମ ରଥ, ଏକ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତଳୱାର ଓ ଉତ୍ତମ ଧନୁ ଅଛି । ଏକ ରଥ, ପୁରୁଷମାନେ ପରିବେଷ୍ଟିତ, ଚନ୍ଦ୍ରପ୍ରତିମ ଛତ୍ର, ଧଳା ଚାମରା, ଏକ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଅଭିଷେକ ପାତ୍ର । ଏକ କୁମ୍ଭୀ କଳାର, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଶୃଙ୍ଖଳ ଶୋଭିତ, ଚାରି ଦାନ୍ତ ଥିବା ସିଂହ, ବଳବାନ ବନରାଜ । ସିଂହାସନ, ବାଘଚର୍ମ, ହୋମକାଠ, ଅଗ୍ନି, ସମସ୍ତ ସଙ୍ଗୀତ ବାଦ୍ୟ, ଅଳଙ୍କୃତ ନାରୀମାନେ । ଗୁରୁ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ପବିତ୍ର ଗାଈ, ଶୁଭ ପଶୁପକ୍ଷୀ, ପୁର ଓ ଗ୍ରାମର ନେତାମାନେ, ବ୍ୟବସାୟୀମାନେ ତାଙ୍କ ଦଳ ସହିତ ଏଠାରେ ଅଛନ୍ତି । ଏହି ସମସ୍ତେ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅନେକ ଲୋକ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ମଧୁର କଥା କହୁଛନ୍ତି, ରାମଙ୍କ ଅଭିଷେକ ପାଇଁ ରାଜାଙ୍କ ସହିତ ଏଠାରେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇଛନ୍ତି । ତୁମେ ତୁରନ୍ତ ରାଜାଙ୍କୁ ଯାଅ, ଯେପରି ଶୁଭ ଦିନ ଏବଂ ପୁଷ୍ୟ ନକ୍ଷତ୍ର ଯୋଗ ଆସିଲେ, ରାମ ରାଜ୍ୟ ପାଇପାରିବେ ।" ଏହି କଥା ଶୁଣି ସୁମନ୍ତ୍ର, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରଥଚାଳକ, ରାଜାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରି, ରାଜମହଳକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ । ଦ୍ୱାରରେ ଥିବା ରାଜସେବକମାନେ, ପୂର୍ବରୁ ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଥିବା ବୃଦ୍ଧ ଲୋକଙ୍କୁ ରୋକିପାରିଲେ ନାହିଁ, ସେମାନେ ରାଜାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବାକୁ ଚାହିଁଲେ ।