କୈକେୟୀ ଦଶରଥଙ୍କୁ ଅତି ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ଜଣାଇଲେ—“ଯଦି ଆପଣ ମୋର ଏହି ପ୍ରତିଜ୍ଞା ପୂରଣ କରିନାହାନ୍ତି, ତେବେ ଆପଣଙ୍କ ଆଖି ସାମ୍ନାରେ, ମୁଁ ମୋ ଜୀବନକୁ ବିଦାୟ ଦେଇ ଦେବି।” ଏପରି ଦୃଢ଼ ଦୃଢ଼ ଉପଦେଶରେ ବାଧା ପଡ଼ି, ଦଶରଥ ରାଜା କୈକେୟୀଙ୍କ ଶୃଙ୍ଖଳାରୁ ମୁକ୍ତ ହେଇପାରିଲେ ନାହିଁ, ଯେପରି ବଳୀ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଜାଳରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳିନଥିଲେ। ଦଶରଥଙ୍କ ମନ ଅସ୍ଥିର ହେଇଗଲା, ମୁହଁ ଫିକା ହେଇଗଲା, ଚକ୍ର ମଧ୍ୟରେ ବନ୍ଧା ଘୋଡ଼ା ଭଳି କମ୍ପିତ ଦେଖାଗଲେ। ତାଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ଅସ୍ପଷ୍ଟ ହେଇଗଲା, ଦେଖିପାରିବାରେ ଅସମର୍ଥ ହେଲେ; ଦୀର୍ଘ ଶ୍ୱାସ ନେଇ, ଶକ୍ତି ସଂଗ୍ରହ କରି, କୈକେୟୀଙ୍କୁ କହିଲେ— “ରାତି ଶେଷ ହେଇଛି, ମହିଳା, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ହେବାକୁ ଯାଉଛି; ନିଶ୍ଚୟ ଜନସମୁଦାୟ ମୋତେ ରାମଙ୍କ ଅଭିଷେକ ପାଇଁ ଚାପ ଦେବେ। ରାମଙ୍କ ଅଭିଷେକ ପାଇଁ ସମସ୍ତ ପ୍ରସ୍ତୁତି ହୋଇଯାଇଛି, ରାମ ମୋ ପାଇଁ ଜଳ-କ୍ରିୟା କରନ୍ତୁ, ମୁଁ ମୃତ ଭଳି। ତୁମେ ଏବଂ ତୁମ ପୁଅ, ଯଦି ରାମଙ୍କ ଅଭିଷେକ ବାଧା ଦେଉଛ, ତେବେ ମୋ ପାଇଁ ଜଳ-କ୍ରିୟା କରିବା ଅନୁଚିତ। ଆଜି ମୁଁ ଲୋକମାନେ ଦେଖିପାରୁନାହିଁ, ସେମାନଙ୍କ ମୁହଁ ପୂର୍ବରୁ ଯେପରି ହସୁଥିଲେ, ଏବେ ଦୁଃଖରେ ମୁଁ ଦେଖିବି।” ଏପରି ଦଶରଥ ରାଜା କହିଥିବାବେଳେ, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ତାରାରେ ଶୋଭିତ ଶୁଭ ରାତି ଶେଷ ହେଇଗଲା। ତାପରେ, କୈକେୟୀ କ୍ରୁର ଚରିତ୍ରରେ, ପୁନି ରାଜାଙ୍କୁ କ୍ରୁର ଶବ୍ଦରେ କହିଲେ—“କାହିଁକି ଆପଣ ଏପରି ବିଷ ତୀର ଭଳି ଶବ୍ଦ କହୁଛନ୍ତି? ଦେରି କରିବା ଦରକାର ନାହିଁ, ଆପଣ ରାମଙ୍କୁ ଏଠାକୁ ବଳାନ୍ତୁ। ମୋ ପୁଅକୁ ସିଂହାସନ ଦିଅନ୍ତୁ, ରାମଙ୍କୁ ଅରଣ୍ୟକୁ ପଠାନ୍ତୁ, ଏବଂ ମୋତେ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦୀମୁକ୍ତ କରନ୍ତୁ—ତାହାଲେ ଆପଣଙ୍କ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ପୂରଣ ହେବ।" କୈକେୟୀଙ୍କ ଦୃଢ଼ ଉପଦେଶ ରେ, ଦଶରଥ ରାଜା ଏକ ଉତ୍ତମ ଘୋଡ଼ା ଭଳି ପୁନିପୁନି ଚୋଟ ଖାଇ, କହିଲେ—“ଧର୍ମରେ ବାଧାପଡ଼ି, ମୋ ମନ ଭ୍ରମିତ; ମୁଁ ମୋ ପ୍ରିୟ ପ୍ରଥମ ପୁଅ ରାମ, ଯିଏ ଧର୍ମ ପ୍ରତି ନିଷ୍ଠା ରଖିଛି, ତାକୁ ଦେଖିବାକୁ ଚାହୁଁଛି।” ଏପରି ଶୁଭ ରାତି ଶେଷ ହେଲା, ଦିନ ଉଦୟ ହେଲା, ତାରାମଣ୍ଡଳ ଶୁଭ ଯୋଗରେ ଥିଲା, ସମୟ ଉପଯୁକ୍ତ ହେଲା। ବସିଷ୍ଠ ମହାର୍ଷି, ତାଙ୍କ ଶିଷ୍ୟମାନେ ସହିତ, ଶୀଘ୍ର ଅଭିଷେକ ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ସମସ୍ତ ବସ୍ତୁ ସଂଗ୍ରହ କରି, ରାଜଧାନୀକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସେ ଏହି ସହର ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ରାସ୍ତାଗୁଡ଼ିକୁ ଚିପାଇ ଓ ଧୋଇ ରଖାଯାଇଥିଲା, ଶୋଭାମୟ ପତାକା ଲଗାଯାଇଥିଲା, ଉଲ୍ଲାସିତ ସେବକମାନେ ଭରିଥିଲେ, ବ୍ୟବସାୟ ଓ ମାର୍କେଟ ରେ ସମୃଦ୍ଧି ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ସମସ୍ତ ସହର ରାମଙ୍କ ପାଇଁ ଉତ୍ସବ ପ୍ରସ୍ତୁତିରେ ମୁକୁଳିତ ହେଉଥିଲା, ଚନ୍ଦନ, ଅଗରୁ, ଧୂପର ଗନ୍ଧ ରେ ଭରିଯାଉଥିଲା। ବସିଷ୍ଠ ଏହି ସହର ଦେଖି, ଇନ୍ଦ୍ରପୁରୀ ସମାନ ଶୋଭା ଭଳି, ଅନ୍ତଃପୁର ଦେଖିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ବିଭିନ୍ନ ପତାକା ଶୋଭା ପାଉଥିଲା। ଅନ୍ତଃପୁର ଗ୍ରାମ ଓ ସହର ଲୋକରେ ଭରିଥିଲା, ଦଣ୍ଡଧାରୀ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଉପସ୍ଥିତ, ଉତ୍ତମ ଘୋଡ଼ା ରେ ଭରିଥିଲା, ଏବଂ ଅତି ସମ୍ମାନିତ ହେଉଥିଲା। ବସିଷ୍ଠ ମହାର୍ଷି ଅନ୍ତଃପୁର ଉପସ୍ଥିତ ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଖୁସି ଭରା ମନେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସେଠାରେ ସୁମନ୍ତ୍ର, ପ୍ରସିଦ୍ଧ ରଥଚାଳକ, ରାମଙ୍କ ଦ୍ୱାରରେ ବାହାରୁଥିବା, ଦେଖିଲେ; ଏହି ମନ୍ତ୍ରୀ ଦେଖିବାରେ ଅତି ମନୋହର ଥିଲେ। ବସିଷ୍ଠ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସୁମନ୍ତ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ—“ଶୀଘ୍ର ରାଜାଙ୍କୁ ଜଣାଇଦିଅ, ମୁଁ ଆସିଛି।” “ଏଠାରେ ଗଙ୍ଗା ଜଳ ଭରିଥିବା କଳଶ, ସମୁଦ୍ରରୁ ଆଣିଥିବା ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପାତ୍ର, ଉଦୁମ୍ବର ଦୂର୍ବା ଉପରେ ଅଭିଷେକ ପାଇଁ ଆଣିଛି। ଏଠାରେ ବିଭିନ୍ନ ଧାନ, ସୁଗନ୍ଧି ଦ୍ରବ୍ୟ, ରତ୍ନ, ମଧୁ, ଦହି, ଘୃତ, ଚିଡ଼ା, ଦର୍ଭା, ଫୁଲ ଓ ଦୁଧ ଆଛି। ଏଠାରେ ଆଠ ଶୋଭାମୟ କନ୍ୟା, ଏକ ମଦୋନ୍ମତ ହାତୀ, ଚାରି ଘୋଡ଼ା ଯୋଗାଯୋଗ ରଥ, ତଳୱାର, ଉତ୍ତମ ଧନୁ ଆଛି। ଏକ ରଥ, ଚନ୍ଦ୍ର ସଦୃଶ ଛତା, ଧଳା ଚାମର, ଅଭିଷେକ ପାଇଁ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପାତ୍ର ଆଛି। ଏକ କୁହୁଁ ଥିବା ବଳଦ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଶୃଙ୍ଖଳାରେ ଶୋଭିତ; ଚାରି ଦାନ୍ତ ଥିବା ସିଂହ, ଅତି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାନର ଆଛି। ଏକ ସିଂହାସନ, ବାଘ ଚର୍ମ, ହୋମ କୌଳି, ଅଗ୍ନି, ବିଭିନ୍ନ ସଙ୍ଗୀତ ଉପକରଣ, ଅଳଙ୍କୃତ ମହିଳା ଆଛି। ଶିକ୍ଷକ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଶୁଭ ଗାଈ, ଶୁଭ ପଶୁ ଓ ପକ୍ଷୀ, ସହର ଓ ଗ୍ରାମର ନେତା, ବ୍ୟବସାୟୀ ଏବଂ ତାଙ୍କ ସମୂହ ଆଛି। ଏହି ସମସ୍ତ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଅନେକ, ଉଲ୍ଲାସିତ ଭାବରେ ମୂଖର ଶବ୍ଦ କରୁଛନ୍ତି, ରାମଙ୍କ ଅଭିଷେକ ପାଇଁ ରାଜାଙ୍କ ସହିତ ଏଠାରେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇଛନ୍ତି। ଶୁଭ ଦିନ ଆସିବା ସମୟରେ, ପୁଷ୍ୟ ନକ୍ଷତ୍ର ଯୋଗ ହେବାକୁ ଯାଉଛି, ତେବେ ରାମ ରାଜ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବେ।” ଏହି ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ସୁମନ୍ତ୍ର, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଚାଳକପୁଅ, ରାଜାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରି, ଅନ୍ତଃପୁରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଦ୍ୱାରରେ ଥିବା ରାଜସେବକମାନେ, ପୂର୍ବରୁ ଉଲ୍ଲେଖିତ ବୃଦ୍ଧକୁ ଅଟକାଇପାରିଲେ ନାହିଁ, ରାଜାଙ୍କୁ ଖୁସି କରିବାକୁ ଚାହିଲେ। ସେ ରାଜାଙ୍କ ନିକଟରେ ଦଢ଼ି, ତାଙ୍କ ଅବସ୍ଥା ବୁଝି, ଅତି ଉତ୍ତମ ଶବ୍ଦରେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରିବା ଆରମ୍ଭ କଲେ। ସୁମନ୍ତ୍ର, ପୂର୍ବରୁ ଯେପରି, ରାଜାଙ୍କ ଅନ୍ତଃପୁରରେ ହାତ ଜୋଡି, ପୃଥିବୀର ନାଥଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ। “ଯେପରି ଚମକୁଥିବା ସାଗର ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ହେଲେ ଆନନ୍ଦିତ ହୁଏ, ଏପରି ଆପଣ ଆମକୁ ଆନନ୍ଦ ଦିଅନ୍ତୁ। ଏହି ଦିନେ, ମାତଲି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ, ଯେଉଁ ଦେବତା ଦାନବମାନେ ଉପରେ ଜୟ ଲାଗିଛନ୍ତି; ଏପରି ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଜାଗେଇଛି। ଯେପରି ବେଦ ଓ ବେଦାଙ୍ଗ ସ୍୵ୟଂଭୁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଜାଗେଇଥାନ୍ତି, ଏପରି ମୁଁ ଆପଣକୁ ଆଜି ଜାଗେଇଛି। ଯେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଚନ୍ଦ୍ର ଏହି ଶୋଭାମୟ ପୃଥିବୀକୁ ଆଜି ଜାଗେଇଛନ୍ତି, ଏପରି ମୁଁ ଆପଣକୁ ଜାଗେଇଛି।