ଏକ ସମୟର କଥା, ଯେଉଁଥିରେ ଦଶରଥ ରାଜା ଏକ ଦୟାଳୁ, ନ୍ୟାୟପାଳକ ଓ ମହାନ୍ତା ଥିଲେ। ସେ ନିଜ ରାଜ୍ୟରେ ନିର୍ମଳ ନଗରୀବାସୀଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷିତ କରିଥିଲେ, ତାଙ୍କର ସେନାକୁ ଆବଶ୍ୟକ ଅନୁସାରେ ପ୍ରବନ୍ଧ କରିଥିଲେ, ମାନ୍ୟତା ଦେଇଥିଲେ, ଏବଂ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କୁ କ୍ଷତି ନକରିଥିଲେ। ତାଙ୍କର ରାଜ୍ୟରେ କୌଣସି ଖରାପ ବ୍ୟକ୍ତି ନଥିଲା ଓ ସମସ୍ତେ ସତ୍ୟ ବୋଲିଥିଲେ। ଏହି ସମସ୍ତଙ୍କର ମନରେ ଏକାଗ୍ରତା ଥିଲା, ଯେଉଁଥିରେ ସେମାନେ ସାଧୁତା ଓ ଶୌର୍ୟରେ ପରିଚିତ ଥିଲେ। ଦଶରଥ ରାଜା ତାଙ୍କର ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହିତ ନ୍ୟାୟରେ ରାଜ୍ୟକୁ ଚଳାଇଥିଲେ, ସେମାନେ ସଦା ସତ୍ୟ ଓ ଧର୍ମରେ ଅବଲମ୍ବିତ ଥିଲେ। ସେ ତାଙ୍କର ଲୋକଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷିତ କରିବା ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ମାନ୍ୟତା ରଖିଥିଲେ ଓ ସେମାନଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟିରେ କୌଣସି ଦୁଷ୍ଟ ବ୍ୟକ୍ତି ନଥିଲା। ଏହି ସମସ୍ତ ଗୁଣ ଏବଂ ଆଦର୍ଶ ଦେଖି, ଦଶରଥ ରାଜା ତାଙ୍କର ଜନସାଧାରଣଙ୍କୁ ଖୁସି ଓ ସୁସ୍ଥ ରଖିଥିଲେ। ତେବେ, ଏକ ଦିନ, ଦଶରଥ ରାଜା ତାଙ୍କର ଦୟାଳୁ ଓ ମହାନ୍ତା ମନରେ ଏକ ଚିନ୍ତା କରିଥିଲେ - ସେ ଏକ ପୁଅ ଚାହୁଁଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କର କୌଣସି ସନ୍ତାନ ନଥିଲା। ଏହାକୁ ଧ୍ୟାନରେ ରଖି, ସେ ବିଚାର କଲେ, 'ମୁଁ ଏକ ଅଶ୍ବମେଧ ବଳିଦାନ କରିବାକୁ ଯାଉଛି।' ଏହି ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇ, ସେ ସମସ୍ତ ମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ସହିତ ଏହାକୁ କରିବାକୁ ସମ୍ମତ ହେଲେ। ସେ ସୁମନ୍ତ୍ରକୁ କହିଲେ, 'ସବୁ ବୃହତ୍ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଆଣିବାକୁ ତୁମେ ତୁରନ୍ତ ଯାଆ।' ସୁମନ୍ତ୍ର ତତ୍କାଳ ଗତି କରି, ବେଦ ଜ୍ଞାନୀ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଏକତ୍ର କରିବାକୁ ଯାଆ। ସେ ତାଙ୍କୁ ସୁୟଜ୍ଞ, ବାମଦେବ, ଜାବାଳୀ, କାଶ୍ୟପ, ବାସିଷ୍ଠ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପ୍ରମୁଖ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଆଣିଲେ। ଦଶରଥ ରାଜା ସେମାନଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇ, ସତ୍ୟ ଓ ନ୍ୟାୟରେ ଭରିଥିବା ଶବ୍ଦଗୁଡିକୁ କହିଲେ, 'ମୁଁ ଏହି ବଳିଦାନ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛି। କିପରି ମୁଁ ମୋର ଇଚ୍ଛା ପାଇବି?' ସମସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ବାସିଷ୍ଠଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ, ରାଜାଙ୍କର ଶବ୍ଦଗୁଡିକୁ ସ୍ୱୀକାର କରି, 'ଏହା ଭଲ କଥା!' ବୋଲି କହିଲେ। ସେମାନେ ଦଶରଥକୁ କହିଲେ, 'ସାମଗ୍ରୀ ସଂଗ୍ରହ କରାଯାଆ, ଓ ଘୋଡାକୁ ମୁକ୍ତ କରାଯାଆ।' 'ସରୟୁ ନଦୀର ଉତ୍ତର କୂଳରେ ବଳିଦାନ କ୍ଷେତ୍ର ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଆ। ଏ ରାଜା, ତୁମେ ନିଶ୍ଚୟ ତୁମର ଇଚ୍ଛା ପାଇବେ।' ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କର ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଦଶରଥ ଖୁସି ହେଲେ। ସେ ତାଙ୍କର ମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ଏହି ବଳିଦାନ ପାଇଁ ସମସ୍ତ ପ୍ରସ୍ତୁତି କରାଯାଆ।' ସେ ତାଙ୍କର ମହିଳାଙ୍କୁ ଯାଇ, 'ପବିତ୍ରତାର ପ୍ରତିଜ୍ଞା ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ କର। ମୁଁ ପୁଅ ପାଇଁ ବଳିଦାନ କରିବି।' ତାଙ୍କର ଏହି ମଧୁର କଥା ଶୁଣି, ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟା ମହିଳାଙ୍କର ମୁହଁ ମାନ୍ୟତାର ମାଳା ଭଳି ଅଲୋକିତ ହୋଇଯାଇଥିଲା। ଏହା ପରେ, ଦଶରଥ ରାଜାଙ୍କ ପ୍ରଚଳିତ କଥା ଶୁଣିବାକୁ ଆସନ୍ତୁ, ଯାହା ବାଲକାଣ୍ଡର ଗୌରବ ଭାଲ୍ମୀକୀ ରାମାୟଣର ନବମ ସର୍ଗ।