ଦଶରଥ ରାଜା କୈକେୟୀଙ୍କୁ ଆଶ୍ୱାସନ ଦେଇ କହିଲେ, “ଦକ୍ଷିଣ ଦେଶର ଡ୍ରାବିଡ, ସିନ୍ଧୁ, ସୌବୀର, ସୌରାଷ୍ଟ୍ର, ବଙ୍ଗ, ଅଙ୍ଗ, ମଗଧ, ମତ୍ସ୍ୟ, ଏବଂ ଶ୍ରୀମୟ କାଶୀ-କୋଶଳ ଏହି ସମସ୍ତ ଦେଶରେ ଅନେକ ଧନ, ଧାନ, ଓ ଗୋଧନ ଉପଲବ୍ଧ ଅଛି। ତୁମ ମନରେ ଯାହା ଇଛା, ତୁମେ ଏହାରୁ ଚୟନ କରିପାରିବ। କୈକେୟୀ, ତୁମେ କାହିଁକି ଏପରି ଭୟଭୀତ ହେଇଛ? ଉଠ, ଉଠ, ମନୋହରୀ! କୈକେୟୀ, ଏହି ଭୟର କାରଣ କ’ଣ? ମୁଁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ମେଘକୁ ଅପସାରଣ କରିଦିଏ, ଏଭଳି ତୁମ ଭୟକୁ ମୁଁ ଦୂର କରିଦେବି।” ଦଶରଥଙ୍କ ଏହି ଆଶ୍ୱାସନ ଶୁଣି, କୈକେୟୀ ମନେ ଦୃଢ ହେଲେ, ତଥା ତାଙ୍କର ଦୁର୍ଦ୍ଧର୍ଷ ଇଛା କୁହିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ଏହି ଅୟୋଧ୍ୟା କାଣ୍ଡର ଏଗାରୋ ଅଧ୍ୟାୟର କଥା ଶୁଣିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ। କୈକେୟୀ ଏବେ ଦଶରଥଙ୍କୁ କଠୋର ଶବ୍ଦ କହିଲେ, ଯେଉଁଥିରେ ଦଶରଥ ଭାବି ଭାବି ପ୍ରେମ ଓ ଆଶାର ଶିକାର ହୋଇଥିଲେ। “ପ୍ରଭୁ, ମୁଁ କୌଣସି ଅପମାନ ପାଇନି, କୌଣସି ଅନ୍ୟାୟ ମୋତେ ହୋଇନି; କିନ୍ତୁ ମୋ ମନରେ ଏକ ଇଛା ଅଛି, ମୁଁ ଚାହୁଁଛି ତୁମେ ଏହା ପୂରଣ କର। ଯଦି ତୁମେ ଏହା ପୂରଣ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛ, ତେବେ ପ୍ରତିଜ୍ଞା କର; ତାପରେ ମୁଁ ମୋ ଏହି ଇଛା କହିଦେବି।” ଦଶରଥ ହସି, ତଳେ ବସିଥିବା କୈକେୟୀଙ୍କ କେଶ ଧରି, କହିଲେ, “ମହିମାବନ୍ତି, ତୁମେ ଜାଣୁନାହ, ରାମ ମୋତେ ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ପ୍ରିୟ। ମୁଁ ରାମଙ୍କୁ ଦେଖିବା ବିନା ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ମଧ୍ୟ ବଞ୍ଚିପାରିବିନାହିଁ; ତାଙ୍କ ନାମରେ ମୁଁ ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରୁଛି, କୈକେୟୀ, ମୋ ମନର କଥା କହ। ରାମ ମୋ ଏବଂ ମୋ ପୁଅ ଓ ଅନ୍ୟ ଦେଖିବାରୁ ଅଧିକ ପ୍ରିୟ, ତାଙ୍କ ନାମରେ ମୁଁ ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରୁଛି, ତୁମ ଇଛା ପୂରଣ କରିବି। ଭଲ ମହିଳା, ଭଲଭାବରେ ଭାବି ମୋତେ ଅନୁଗ୍ରହ କର; ଭଲଭାବରେ ଚିନ୍ତା କର, କୈକେୟୀ, ଏବଂ ଯାହା ଠିକ୍ ଭାବୁଛ, କହ। ତୁମେ ତୁମ ଶକ୍ତି ଦେଖି, ଅପସ୍ୟାପ୍ତି ନ କର; ମୁଁ ମୋ ନିଜ ଉତ୍ତମତାରେ ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରୁଛି, ତୁମ ଇଛା ପୂରଣ କରିବି।” ଦଶରଥଙ୍କ ଏହି ଶବ୍ଦରେ ଉଲ୍ଲସିତ ହୋଇ, କୈକେୟୀ ତାଙ୍କ ଦୁର୍ଦ୍ଧର୍ଷ ଇଛାକୁ ପ୍ରକାଶ କଲେ, ମୃତ୍ୟୁ ଆସିବା ପରି ଭୟଙ୍କର ଭାବରେ। “ତୁମେ ଯେପରି ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରିଛ, ଏବଂ ମୋତେ ବର ଦେବାକୁ ଚାହୁଛ, ତେବେ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ତିରିଶି ଦେବତାମାନେ ଏହା ଶୁଣନ୍ତୁ। ଚନ୍ଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଆକାଶ, ଗ୍ରହ, ଦିନ-ରାତି, ଦିଗ୍, ଭୂମି, ଗନ୍ଧର୍ବ, ରାକ୍ଷସମାନେ ଏହା ତଥା ଘରର ଦେବତା, ଏବଂ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଏହି ପ୍ରତିଜ୍ଞା ଜାଣନ୍ତୁ। ଏହି ଦଶରଥ, ଯିଏ ସତ୍ୟରେ ଦୃଢ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଧର୍ମଜ୍ଞ, ସତ୍ୟବାଦୀ, ଶୁଦ୍ଧ, ମୋତେ ବର ଦେଇଛନ୍ତି—ସମସ୍ତ ଦେବତା ଏହା ଶୁଣନ୍ତୁ।” କୈକେୟୀ ଦଶରଥଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ପ୍ରଶଂସା କରି, ଆଉ କହିଲେ, “ରାଜା, ଗତକାଲି ଦେବ-ଅସୁର ଯୁଦ୍ଧରେ ତୁମ ଜୀବନ ଅପଦ୍ଧୁଇଥିଲା। ସେଠାରେ, ମୁଁ ତୁମ ରକ୍ଷା କରିଥିଲି, ଏବଂ ତାପରି ତୁମେ ମୋତେ ଦୁଇଟି ବର ଦେଇଥିଲା। ଏହି ଦୁଇ ବର, ରାଜା, ମୁଁ ଏବେ ଦାବି କରୁଛି। ଯଦି ତୁମେ ଧର୍ମରେ ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରିଥିବା ବର ଦେବାକୁ ଅସ୍ୱୀକାର କରିବା, ତେବେ ଆଜି ମୁଁ ଅପମାନିତ ହୋଇ ଜୀବନ ତ୍ୟାଗ କରିଦେବି।” କୈକେୟୀଙ୍କ ଏହି ଶବ୍ଦରେ, ଦଶରଥ କେବଳ କଥା ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କ ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ଆସିଗଲେ; ଅନ୍ତେ, ଏକ ଫାଦରେ ପଡିଥିବା ହରିଣ ପରି, ନିଜ ନାଶ ପାଇଁ ଚାଲିଗଲେ। ଦଶରଥ ଏହି ଅନୁରାଗ ଓ ମୋହରେ ଅଭିଭୂତ ହୋଇଥିଲେ, ତାହାପରେ କୈକେୟୀ କହିଲେ, “ପ୍ରଭୁ, ତୁମେ ମୋତେ ଦୁଇ ବର ଦେଇଥିଲା, ଏବଂ ସେତେବେଳେ ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରିଥିଲା। ଏବେ ମୁଁ ଏହି ବର ଦାବି କରିବି; ରାଘବଙ୍କ ଅଭିଷେକ ପାଇଁ ସମସ୍ତ ପ୍ରସ୍ତୁତି ହୋଇଛି। ଏହି ଅଭିଷେକ ସହିତ, ମୋ ପାଇଁ ଭରତଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ କର; ଏହା ଦ୍ୱିତୀୟ ବର, ଯାହା ତୁମେ ଆନନ୍ଦରେ ଦେଇଥିଲା। ଦେବ-ଅସୁର ଯୁଦ୍ଧରେ ତୁମେ ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରିଥିଲା; ଏବେ ସେ ସମୟ ଆସିଛି: ରାମ ନଉ ଓ ପାଞ୍ଚ ବର୍ଷ—ଏକୁଷ ବର୍ଷ—ଦଣ୍ଡକ ଅରଣ୍ୟରେ ବାସ କରିବାକୁ ଯାଉନ୍ତୁ। ରାମ ଚିରସ୍ଥାୟୀ, ଭୃଙ୍ଗା ଓ ମୃଗଚର୍ମ ପିନ୍ଧି, ତାପସ ହେଉନ୍ତୁ; ଭରତ ଆଜି ଅଅବିରୋଧରେ ରାଜ୍ୟ ଶାସନ କରନ୍ତୁ। ଏହି ମୋ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଇଛା; ମୁଁ ତୁମ ବର ଚୟନ କରୁଛି। ଆଜି ମୁଁ ରାଘବଙ୍କୁ ଅରଣ୍ୟ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କରିବା ଦେଖିବାକୁ ଚାହୁଁଛି। ରାଜାଙ୍କ ରାଜା ହେଉ, ପ୍ରତିଜ୍ଞାରେ ଦୃଢ ରୁହ; ତୁମ ବଂଶ, ଚରିତ୍ର, ଜନ୍ମକୁ ରକ୍ଷା କର। ପରଲୋକରେ ଋଷିମାନେ କହନ୍ତି, ସତ୍ୟ ମାନବ ପାଇଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧର୍ମ।” ଏବେ ଅୟୋଧ୍ୟା କାଣ୍ଡର ଦ୍ୱାଦଶ ଅଧ୍ୟାୟର କଥା ଆସିଛି। କୈକେୟୀଙ୍କ ଦୁର୍ଦ୍ଧର୍ଷ ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ଦଶରଥ ରାଜା ଗଭୀର ଚିନ୍ତାରେ ଡୁବିଗଲେ, ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପାଇଁ ଅତି ଦୁଃଖିତ ହେଲେ। “ଏହା କି ମୋ ଦିନସ୍ୱପ୍ନ? କିମ୍ବା ମୋ ମନ ଭ୍ରମିତ? କିମ୍ବା କୌଣସି ଭୟ ମୋତେ ଆକ୍ରାନ୍ତ କରିଛି? କିମ୍ବା ମୋ ମନ ଅସ୍ଥିର?” ଏଭଳି ଭାବି, ଦଶରଥ ସେ ସମୟରେ କୌଣସି ଆଶ୍ୱାସନ ମିଳିଲାନି; ଅବସ୍ଥା ପୁନଃ ପ୍ରାପ୍ତ କରି, କୈକେୟୀଙ୍କ ଶବ୍ଦରେ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ। ଭୟଭୀତ ହରିଣ ଏକ ଅସ୍ତ୍ରୀ ପ୍ରତି ଦେଖିବା ପରି, ଦଶରଥ ମାଟିରେ ବସି, ଭୟରେ ଶ୍ୱାସ ଉଠାଇଲେ। ବିଷରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଜଗର ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ବନ୍ଧା ହେଇଥିବା ପରି, ରାଜା କ୍ଷୋଭରେ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ଅପମାନର ଶବ୍ଦ କହିଲେ। ତାଙ୍କ ମନ ଦୁଃଖରେ ଆବୃତ୍ତ ହେଇ, ଫେରି ଭ୍ରମିତ ହେଲା; ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ, ଦଶରଥ ଗଭୀର ଦୁଃଖରେ ଆବୃତ୍ତ ହୋଇ, ମନ ଶାନ୍ତ କଲେ। ଏହିଭଳି, କୈକେୟୀଙ୍କ ଦୁଃଖଦାୟକ ଇଛା ଏବଂ ଦଶରଥଙ୍କ ଅନ୍ତର୍ଯ୍ୟାମୀ ଦୁଃଖରେ ଆୟୋଧ୍ୟା ରାଜସଭାରେ ଏକ ଅପୂର୍ବ ଦୃଶ୍ୟ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା।