ଦଶରଥ ରାଜା କୈକେୟୀଙ୍କ ଶୋକ ଓ ଚିନ୍ତା ଦେଖି ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଇ କହିଲେ, "ଏଇ ଦିନ କିଏ ବଡ଼ ଆନନ୍ଦ ପାଇଛି, କିମ୍ବା କିଏ ଭୟଙ୍କର କ୍ଷତିର ସମ୍ମୁଖୀନ ହୋଇଛି? ତୁମେ ଏମିତି ଦୁଃଖ କରନ୍ତୁନାହିଁ, ଆପଣଙ୍କୁ ଏଭଳି ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଉନାହିଁ। କିଏ ଯେ ମରିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ, ସେ ମରିଯିବ? କିଏ ଯେ ମରିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ, ସେ ରହିଯିବ? କିଏ ଗରିବ ଧନୀ ହେବ, କିଏ ଧନୀ ଗରିବ ହେବ?" "ମୁଁ ଓ ମୋର ସମସ୍ତ ଜିନିଷ, ସବୁ କିଛି ତୁମର ଆଜ୍ଞାରେ ଅଛି। ତୁମର କୌଣସି ଇଚ୍ଛାକୁ ମୁଁ ଅସ୍ଵୀକାର କରିପାରିବିନାହିଁ। ତୁମ ହୃଦୟର ଯାହା ଅଛି, ସେଥିରେ ସଂକୋଚ କରନ୍ତୁନାହିଁ—ମୋ ଜୀବନ ଯାଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ କହ। ମୋର ଶକ୍ତି ଜାଣି, ଆପଣ ମୋପରେ ସନ୍ଦେହ କରିବେ ନାହିଁ। ମୁଁ ତୁମର ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିବି, ମୋର ପୁଣ୍ୟର ଶପଥ। ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କାଳଚକ୍ର ଘୁରେ, ଏଇ ପୃଥିବୀ ମୋର ଅଧିନ।" "ଦ୍ରାବିଡ, ସିନ୍ଧୁ, ସୌବୀର, ସୌରାଷ୍ଟ୍ର, ଦକ୍ଷିଣ ଦେଶ, ବଙ୍ଗ, ଅଙ୍ଗ, ମଗଧ, ମତ୍ସ୍ୟ, ଧନଧାନ୍ୟ ଓ ପଶୁପାଳ ଭରିଥିବା କାଶୀ ଓ କୋଶଳ—ଏହି ସମସ୍ତ ଦେଶର ଧନ, ଧାନ୍ୟ, ଚରାଇ ଅନେକ ଅଛି। ଏହି ସବୁ ଦେଶରୁ ତୁମ ମନ ଯାହା ଚାହେ, ଚୟନ କର।" "ତୁମେ କାହିଁକି ଏଭଳି ଭୟ ଓ ଅଶାନ୍ତିରେ ଅଛ? ଉଠ, ଉଠ, ମୋ ଶୋଭନା! ତୁମ ଭୟ କାହିଁକି—ଖୋଲାମେଳା କହ, ମୁଁ ସେଇ ଭୟକୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ମିଷ୍ଟିକୁ ଯେପରି ଦୂର କରେ, ସେପରି ଦୂର କରିଦେବି।" ଦଶରଥଙ୍କ ଏହି ମୃଦୁ ଓ ନିଶ୍ଚିନ୍ତ କଥା ଶୁଣି, କୈକେୟୀ ମନେ ଦୃଢ଼ତା ଆଣି, ନିଜ ଅନ୍ତସ୍ଥ ଅକ୍ଷମ କାମନା କହିବା ପାଇଁ ପୁନି ଚେଷ୍ଟା କରିଲେ। ଏଠିଏ ମହାର୍ଷି ବାଲ୍ମୀକିଙ୍କ ଶ୍ରୀରାମାୟଣର ଅୟୋଧ୍ୟାକାଣ୍ଡର ଏଗାରତମ ସର୍ଗ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। କୈକେୟୀ ଏବେ ଦଶରଥଙ୍କୁ କଠିନ କଥା କହିଲେ—ସେଉଁଠି ସ୍ନେହ ଓ ଆଶାର ବାଣ ଦ୍ୱାରା ଅନ୍ତର୍ଗତ ହୋଇଥିବା ରାଜାଙ୍କୁ। "ମହାରାଜ, କେହି ମୋତେ ଅପମାନ କରିନାହାନ୍ତି, କିମ୍ବା ଦୁଃଖ ଦେଇନାହାନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ମୋ ହୃଦୟରେ ଏକ ଇଚ୍ଛା ଅଛି, ମୁଁ ଚାହେ ଆପଣ ତାହା ପୂରଣ କରନ୍ତୁ।" "ଆପଣ ଯଦି ଏହି ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିବାକୁ ଚାହାନ୍ତି, ଏହି କଥାର ଶପଥ ଦିଅନ୍ତୁ। ତେବେ ମୁଁ ମୋର ଏହି ଆଶା ଖୋଲାମେଳା କହିବି।" ଦଶରଥ, ହାଲୁକ ହସ ହସି, ତଳେ ବସିଥିବା କୈକେୟୀଙ୍କ ଚୁଲି ଧରି କହିଲେ, "ଏଇ ଅଭିମାନିନୀ, ତୁମେ ଜାଣନ୍ତିନାହିଁ ଯେ ରାମ ମୋ ପାଇଁ ସବୁଠାରୁ ପ୍ରିୟ।" "ସେଉଁଠି ଅପରାଜିତ, ଉତ୍ତମ, ମହାତ୍ମା ରାଘବଙ୍କ ନାମରେ ମୁଁ ତୁମକୁ ଶପଥ ଦେଉଛି—ତୁମ ମନର ଯାହା ଅଛି, ସେଠି କହ।" "ମୁଁ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ମଧ୍ୟ ରାମଙ୍କୁ ଦେଖିବା ବିନା ବଞ୍ଚିପାରିବିନାହିଁ; ରାମଙ୍କ ନାମରେ ଆପଣଙ୍କୁ ଶପଥ ଦେଉଛି, ଆପଣଙ୍କ କଥା ମୁଁ ପୂରଣ କରିବି।" "ମୁଁ ରାମଙ୍କୁ ମୋ, ମୋ ସନ୍ତାନ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଅପେକ୍ଷା ଅଧିକ ଭଲ ପାଏ। ତେଣୁ ତାଙ୍କ ନାମରେ ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିବି।" "ସୁମଧୁରେ, ଏହି କଥା ଭଲଭାବେ ଚିନ୍ତା କର, ଏବଂ ମୋତେ ଶାନ୍ତି ଦିଅ। କୈକେୟୀ, ଭଲଭାବେ ଭାବି, ଯାହା ଠିକ୍ ମନେ କର, ତାହା କହ।" "ତୁମେ ନିଜ ଶକ୍ତି ଦେଖି, ସଂକୋଚ କରନ୍ତୁନାହିଁ। ମୁଁ ତୁମ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିବି, ମୋର ପୁଣ୍ୟର ଶପଥ।" ଦଶରଥଙ୍କ ଏହି ଶବ୍ଦରେ କୈକେୟୀ ଖୁସି ହେଲେ, ଏବଂ ମୃତ୍ୟୁ ଭଳି ଭୟାନକ ଇଚ୍ଛା ଖୋଲି କହିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ। "ଯେପରି ଆପଣ ମୋତେ ନିୟମାନୁସାରେ ଦୁଇଟି ବର ଦେବେ ବୋଲି ଶପଥ ଦେଇଛନ୍ତି, ତେଣୁ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ତିରିସି ଦେବତା, ଚନ୍ଦ୍ର-ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଆକାଶ, ଗ୍ରହ, ଦିନ-ରାତି, ଦିଗ, ପୃଥିବୀ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ରାକ୍ଷସ, ଗୃହଦେବତା, ଏବଂ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଏହି ଶପଥକୁ ସାକ୍ଷୀ ରଉନ୍ତୁ।" "ଏହି ଦଶରଥ, ସତ୍ୟବାନ, ଧର୍ମଜ୍ଞ, ଶୁଦ୍ଧ ଏବଂ ତେଜସ୍ବୀ, ମୋତେ ବର ଦେଉଛନ୍ତି—ସମସ୍ତ ଦେବତା ଶୁଣନ୍ତୁ।" ଏପରି ରାଜାଙ୍କୁ ଅଳିଙ୍ଗନ କରି ଓ ସ୍ତୁତି କରି, କୈକେୟୀ ଏବେ ଅଧିକ ଦୃଢ଼ତାରେ କହିଲେ, "ମହାରାଜ, ଏକଥା ମନେ ପକାନ୍ତୁ—ଦେବାସୁର ସଂଗ୍ରାମରେ ଯେଉଁଠି ଆପଣଙ୍କୁ ଶତ୍ରୁମାନେ ଆପତ୍ତିରେ ପକାଇଥିଲେ, ସେଉଁଠି ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିଥିଲି। ତାହା ପାଇଁ ଆପଣ ମୋତେ ଦୁଇଟି ବର ଦେଇଥିଲେ।" "ସେଇ ଦୁଇ ବର ଆଜି ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ମାଗୁଛି, ଏଇ ରଘୁବଂଶୀ, ଧର୍ମରକ୍ଷକ। ଯଦି ଆପଣ ଏହି ବର ଦେବେ ନାହିଁ, ତେବେ ଆଜି ଆପଣଙ୍କ ଦ୍ଵାରା ଅପମାନିତ ହୋଇ, ମୁଁ ଜୀବନ ତ୍ୟାଗ କରିଦେବି।" ଏପରି କଥାରେ ଦଶରଥ କୈକେୟୀଙ୍କ ଅଧୀନରେ ପଡ଼ିଗଲେ, ଯେପରି ଏକ ହରିଣ ଜାଳରେ ଧରାପଡ଼ି ନିଜ ନାଶ ପାଇଁ ଯାଏ। ଏବେ କୈକେୟୀ ଆଉ କହିଲେ, "ମହାରାଜ, ଆପଣ ମୋତେ ଦୁଇ ବର ଦେଇଥିଲେ, ଏବଂ ତାହା ଦେବେ ବୋଲି ଶପଥ ଦେଇଥିଲେ।" "ଆଜି ମୁଁ ସେଇ ଦୁଇ ବର ଆପଣଙ୍କୁ କହୁଛି—ଶୁଣନ୍ତୁ: ରାଘବଙ୍କ ଅଭିଷେକ ପାଇଁ ସମସ୍ତ ପ୍ରସ୍ତୁତି ହୋଇଯାଇଛି।" "ସେଇ ଅଭିଷେକ କାର୍ଯ୍ୟରେ ମୋ ପାଇଁ ଭରତଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ କରନ୍ତୁ। ଏହି ହେଉଛି ପ୍ରଥମ ବର।" "ଦ୍ୱିତୀୟ ବର—ସେଇ ସମୟରେ, ଦେବାସୁର ଯୁଦ୍ଧରେ ଆପଣ ଶପଥ ଦେଇଥିଲେ—ଏବେ ସେଇ ସମୟ ଆସିଛି: ରାମ ଚୌଦ୍ଦ ବର୍ଷ ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟରେ ବାସ କରନ୍ତୁ।" "ଏବଂ ରାମ ଜଟା ଓ ଚୀର ଧାରି, ତାପସ ଭଳି ଅରଣ୍ୟକୁ ଯାଆନ୍ତୁ; ଭରତ ଏହି ଦିନ ଅନ୍ନ୍ୟ କୌଣସି ବିଘ୍ନ ବାଧା ବିନା ରାଜ୍ୟ କରନ୍ତୁ।" "ଏହି ମୋର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଇଚ୍ଛା; ଆପଣ ଦିଆ ବର ମୁଁ ବାଛିଛି। ଏବଂ ଆଜି ମୁଁ ଚାହେ ରାଘବଙ୍କୁ ଅରଣ୍ୟକୁ ଯିବା ଦେଖିବାକୁ।" "ସତ୍ୟବାନ ରାଜା ହୋଇ, ଆପଣ ନିଜ କୁଳ, ଚରିତ୍ର, ଜନ୍ମକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ। କାରଣ, ପରଲୋକରେ ଋଷିମାନେ କହନ୍ତି, ସତ୍ୟ ହେଉଛି ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ପାଇଁ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ଧର୍ମ।" ଏଠିଏ ଶ୍ରୀବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ଅୟୋଧ୍ୟାକାଣ୍ଡର ଦ୍ୱାଦଶ ସର୍ଗ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। କୈକେୟୀଙ୍କ ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ଅଭିପ୍ରାୟ ଶୁଣି, ମହାନ ଦଶରଥ ରାଜା ଅତି ଚିନ୍ତାରେ ଡୁବିଗଲେ ଏବଂ ଭୟଙ୍କର ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ପଡ଼ିଗଲେ।