ଦଶରଥ ରାଜା ଦେଖିଲେ କୈକେୟୀ ମାଟିରେ ପଡି ଧୂଳିରେ ଢକା ଅବସ୍ଥାରେ ଅତି ଦୁଃଖିତ ଅଛନ୍ତି। ତାଙ୍କର ମନ ନିତାନ୍ତ କୈକେୟୀଙ୍କ ମଙ୍ଗଳରେ ଲିନ ଥିଲା, ତେଣୁ ସେ ଅତି ଚିନ୍ତିତ ହେଲେ। ସେ ପ୍ରେମଭରା ଶବ୍ଦରେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ମୁଁ ତୁମରେ କୌଣସି କ୍ରୋଧ ଦେଖୁନି, ମହିଳା; କେ ତୁମକୁ ଅଭିଯୋଗ କଲେ, କେ ତୁମକୁ ଅପମାନ କଲେ? ଆଜି କେ ଅତି ଆନନ୍ଦ ପାଇଛି, କେ ବଡ଼ ହାନି ଭୋଗିଛି? ତୁମେ ଏପରି କରି ଦୁଃଖ କାହିଁକି କରୁଛ? ମୁଁ ଦକ୍ଷ ଚିକିତ୍ସକ ରଖିଛି, ସେମାନେ ତୁମକୁ ସୁସ୍ଥ କରିପାରିବେ। କୈକେୟୀ, କେଉଁ ରୋଗ ତୁମକୁ ଭୋଗାଉଛି? କିମ୍ବା କୌଣସି ଆଶା ଅଛି, କିମ୍ବା କେ ତୁମକୁ କ୍ଷତି କରିଛି? ମୋତେ କହ, କୈକେୟୀ, ମୁଁ ଏହା ସମସ୍ତ କ୍ଷେତ୍ରରେ ତୁମର ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିବି; ମୋ ଶକ୍ତି ଜାଣି, ତୁମେ ସନ୍ଦେହ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଏହି ସମସ୍ତ ଦକ୍ଷିଣ ଦେଶ, ଦ୍ରାବିଡ, ସିନ୍ଧୁ, ସୌବୀର, ସୌରାଷ୍ଟ୍ର, ବଙ୍ଗ, ଅଙ୍ଗ, ମଗଧ, କାଶୀ, କୋଶଳ—ଏଠାରେ ଅନେକ ଧନ, ଧାନ, ଗାଁ, ଜନ୍ତୁ ଅଛି; ତୁମ ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ ଚୟନ କର। ଭୟ କାହିଁକି କରୁଛ? ଉଠ, ଉଠ, ସୁନ୍ଦରୀ! ସତ୍ୟ କହ, କୈକେୟୀ, କେଉଁ ଭୟ ତୁମକୁ ଆଣିଛି? ମୁଁ ସେଥିରୁ ମୁକ୍ତି ଦେଇବି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ମିଷ୍ଟ କୁ ଶୋଷଣ କରିଥିବା ପରି। ଏପରି ଦଶରଥ ରାଜା କୈକେୟୀଙ୍କୁ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଲେ, ତାଙ୍କର ଅନ୍ତର୍ଗତ ଦାୟିତ୍ୱ ଜଣାଇଲେ। କୈକେୟୀ ଏହି ସମୟରେ ତାଙ୍କର ଦୁଃଖ ଦେଖି ଦଶରଥ ମନେ ଭୟ ଅନୁଭବ କଲେ। ଏହି ଅବସ୍ଥାରେ, ଶ୍ରୀମଦ୍ ରାମାୟଣର ଅୟୋଧ୍ୟା କାଣ୍ଡର ଏଗାରତମ ଅଧ୍ୟାୟର ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। କୈକେୟୀ ଦଶରଥଙ୍କୁ କଠିନ ଶବ୍ଦରେ କହିଲେ, ଯେଉଁ ରାଜା ପ୍ରେମର ତୀରରେ ଆହତ ହୋଇଥିଲେ। “ମହାରାଜ, ମୋତେ କେଉଁ ଅପମାନ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟାୟ ହୋଇନି; କିନ୍ତୁ ମୋ ମନରେ ଏକ ଇଚ୍ଛା ଅଛି, ମୁଁ ଚାହୁଁଛି ତୁମେ ଏହା ପୂରଣ କର। ପ୍ରତିଜ୍ଞା କର, ତେବେ ମୁଁ ମୋ ଇଚ୍ଛା କହିବି।” ଦଶରଥ କୈକେୟୀଙ୍କୁ ହସି ହସି କହିଲେ, ତାଙ୍କର କେଶ ଧରି, “କୈକେୟୀ, ତୁମେ ଜାଣିନାହ, ରାମ ମୋତେ ସବୁଠୁ ପ୍ରିୟ। ତାହା ରାମ, ଅଜୟ, ଉତ୍ତମ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ମୋତେ ଜୀବନର ଅଧିକ ପ୍ରିୟ। ତାଙ୍କୁ ଦେଖିବା ବିନା ମୁଁ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ରହିପାରିବିନି; ରାମ ନାମରେ, ମୁଁ ତୁମ ଇଚ୍ଛା ନିଶ୍ଚିତ ପୂରଣ କରିବି। ମୋ ପୁତ୍ର, ମୋ ଆତ୍ମା, ସବୁଠୁ ଉପରେ ମୁଁ ରାମକୁ ଚୟନ କରିଛି; ତୁମେ ଭଲଭାବି ଚିନ୍ତା କର, କୈକେୟୀ, ମୋତେ ମୁକ୍ତି ଦିଅ। ମୋ ଶକ୍ତି ଦେଖି, ତୁମେ ସନ୍ଦେହ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ମୁଁ ମୋ ଯଶରେ ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରିବି।” ଦଶରଥଙ୍କର ଏହି ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, କୈକେୟୀ ଅତି ଖୁସି ହେଲେ; ତାଙ୍କର ଭୟଙ୍କର ଇଚ୍ଛା ପ୍ରକାଶ କରିବାକୁ ଚାଲିଲେ। ସେ କହିଲେ, “ତୁମେ ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରି ମୋତେ ବର ଦେବାକୁ ଚାହୁଛ; ଏହି ପ୍ରତିଜ୍ଞାକୁ ଇନ୍ଦ୍ର ସହ ତିରିଶି ଦେବତା, ଚନ୍ଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଦିଗ୍ଗଜ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ରାକ୍ଷସ, ଦିନ-ରାତି, ପୃଥିବୀ, ଗୃହଦେବତା, ସମସ୍ତ ଜନ୍ତୁ ଶୁଣନ୍ତୁ। ଏହି ଦଶରଥ, ନିତିରେ ଅଟୁଟ, ଧର୍ମଜ୍ଞ, ଶୁଧ୍ଧ, ମୋତେ ବର ଦେଇଛନ୍ତି—ଦେବତାମାନେ ଶୁଣନ୍ତୁ।” ତାପରେ, କୈକେୟୀ ଦଶରଥଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ବର ପ୍ରଦାତାଙ୍କୁ କହିଲେ, “ମହାରାଜ, ତୁମେ ଗତକାଳି ଦେବ-ଅସୁର ଯୁଦ୍ଧରେ ମୋତେ ବର ଦେଇଥିଲେ; ତୁମ ଜୀବନ ଅପାୟରେ ଥିଲା, ସେଠି ମୁଁ ତୁମକୁ ରକ୍ଷା କରିଥିଲି। ତୁମେ ଦୁଇଟି ବର ଦେଇଥିଲେ; ଏହି ଦୁଇ ବର ଆଜି ମୁଁ ଚାହୁଁଛି। ଯଦି ତୁମେ ଏହି ବର ଦେଇନାହ, ମୁଁ ଆଜି ଜୀବନ ତ୍ୟାଗ କରିବି।” ଦଶରଥ ଏହି କଥା ଶୁଣି, କୈକେୟୀଙ୍କ ଆଗ୍ରହରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ବସିଗଲେ; ହରିଣ ଫାନ୍ଦରେ ଧରା ପଡିଥିବା ପରି, ନିଜ ନାଶକୁ ଚାଲିଗଲେ। ତାପରେ, କୈକେୟୀ ଆଉ କହିଲେ, “ମହାରାଜ, ତୁମେ ଦୁଇ ବର ଦେଇଥିଲା, ଏବଂ ପ୍ରସ୍ତୁତି ହୋଇଛି ରାମଙ୍କ ଅଭିଷେକର। ଏହି ଅଭିଷେକ ମୋ ପାଇଁ ଭରତଙ୍କୁ ଦିଅ; ଏହି ଦ୍ୱିତୀୟ ବର, ମହାରାଜ, ତୁମେ ଆନନ୍ଦରେ ଦେଇଥିଲେ। ଦେବ-ଅସୁର ଯୁଦ୍ଧରେ ଯେଉଁ ସମୟରେ ତୁମେ ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରିଥିଲେ, ସେହି ସମୟ ଏବେ ଆସିଛି: ରାମ ଦଣ୍ଡକ ଅରଣ୍ୟରେ ନଉ ବର୍ଷ ଓ ପାଞ୍ଚ ବର୍ଷ ବସନ୍ତୁ। ରାମ ଚିର୍ ଭଗା ଓ ମୃଗଚର୍ମ ପିନ୍ଧି ତପସ୍ବୀ ହେଉନ୍ତୁ; ଭରତ ଆଜି ରାଜ୍ୟର ଅକ୍ଷୁଣ୍ଣ ଶାସନ କରନ୍ତୁ।” ଏପରି କୈକେୟୀ ନିଜ ଦୁଇ ବର ଦାବି କଲେ, ଦଶରଥ ରାଜା ଅନ୍ତର୍ଗତ ଦୁଃଖରେ ଆସ୍ତିପାସ୍ତି ହେଇଗଲେ, ଏବଂ ଏହି ଦୁଃଖଦ ଦିନ ଆୟୋଧ୍ୟାରେ ଆସିଗଲା।