ଏକ ଦୁଃଖଦ ଦୃଶ୍ୟ ଆରମ୍ଭ ହେଲା। ରାଜା ଦଶରଥଙ୍କ ରାନୀ କୈକେୟୀ, ନିଜ ମନରେ ଦୀର୍ଘ ଅସନ୍ତୋଷ ଓ କ୍ରୋଧ ବୋଝାଇ, ନିଜ ସମସ୍ତ ଗହଣା ଓ ମାଳା ବାହାରି ଫେଲିଦେଲେ। ତାଙ୍କ ମୁହଁ ରେ ଦୁଃଖ ଓ କ୍ରୋଧର ଅନ୍ଧାର ଛାଇ ଥିଲା, ଏବଂ ତିନି ନିଜ ଶରୀରକୁ ମାଟିରେ ପକାଇ ଦେଲେ, ମନେ ହେଉଛି ଏକ ଦେବୀ ଅପସରା ବିଷ ଦେଇ ପକାଇ ହୋଇଯାଇଛି। ତାଙ୍କ ଶରୀରରୁ ଗହଣା ଓ ମାଳା ମାଟିରେ ଝଡି ପଡିଲା, ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ମନ୍ଥରା ବହୁତ ଖୁସି ହେଲା; ଏହି ଦିନ ତାଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସାକାର ହୋଇଗଲା ବୋଲି ଭାବିଲେ। ମନ୍ଥରାଙ୍କ ଅପମାନ ଓ ଦୁଷ୍ଟ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି, କୈକେୟୀ ଦୁଃଖରେ ଭାବାପ୍ରବଣ ହେଲେ। ତିନି ନିଜ ମନରେ ଦୃଢ଼ ନିଷ୍ପତ୍ତି କଲେ, ଏବଂ ମନ୍ଥରାଙ୍କୁ ନିଜ ଇଚ୍ଛା ଓ ଭାବନା ଗୁପ୍ତ ଭାବେ ଖୋଲି କହିଲେ। ମନ୍ଥରାଙ୍କ ପ୍ରଭାବରେ, କୈକେୟୀ ଦୀର୍ଘ ଦୁଃଖରେ ଦୀର୍ଘ ଏକ ଉଶ୍ନ ନିଶ୍ୱାସ ନେଲେ, ମନେ ହେଉଛି ଏକ ସର୍ପୀ ଦୁଃଖରେ ନିଶ୍ୱାସ ନେଉଛି। କୈକେୟୀ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ନିଜ ସୁଖ ଭାବିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, ଏବଂ ମନ୍ଥରାଙ୍କ ଉପଦେଶ ଶୁଣି ନିଜ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନିଆନ୍ତି। ତାଙ୍କ ଶରୀର ଦୁଃଖରେ ମାଟିରେ ପକାଇ ଦିଆଗଲା, ଭୂମିରେ ମାଳା ଓ ଗହଣା ଝଡି ପଡିଲା, ତାଙ୍କ ଶରୀର ଅପସରା ପରି ଅବସ୍ଥାରେ ଥିଲା। ତାଙ୍କ କେଶ ଏକ ଟିଠାରେ ବାନ୍ଧି ଥିଲା, ଏକ କିନ୍ନରୀ ପରି ଜୀବନ ହରାଇ ଯାଇଛି। ଏହି ସମୟରେ, ରାଜା ଦଶରଥ ରାମଙ୍କ ଅଭିଷେକ ନିଷ୍ପତ୍ତି କରିଥିଲେ। ଏହି ଦୁଃଖଦ ଦୃଶ୍ୟ ଅନ୍ତରାଳରେ, ଦଶରଥ ରାଜା ନିଜ ପ୍ରିୟା ରାନୀଙ୍କ ଖୋଜରେ ନିଜ ଅନ୍ତର ମହଳକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସେ ମହଳ ଚନ୍ଦ୍ରକୁ ରାହୁ ଗ୍ରହଣ କରିଥିବା ଆକାଶ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା, କଉ ଓ ହଂସ ଦ୍ୱନି ହେଉଥିଲା, ଅନେକ ସୁନ୍ଦର ଗଛ ଓ ମାଳିକା ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ଏହି ମହଳ ରାଜାବାଡ଼ା ଭଳି ଅସ୍ତି, ରୂପା, ସୁଉନ୍ଦର ଶୟନ, ଖାଦ୍ୟ, ପାନ ଓ ବିଭିନ୍ନ ଦିଲ୍ଲି ଦେଇ ଭରିଥିଲା। ରାଜା ଶୟନ ପାର୍ଶ୍ୱରେ କୈକେୟୀଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ ନାହିଁ, ତାଙ୍କ ମନ ଅତି ଅନୁରାଗ ଓ ଆଶାରେ ତାଙ୍କୁ ଖୋଜିଲେ। ଏପରି ସମୟରେ କୈକେୟୀ ଅନ୍ତରାଳରେ ନ ରହିଥିବା ଦେଖି, ରାଜା ଦୁଃଖିତ ହେଲେ ଏବଂ ଦ୍ୱାରପାଳିକାଠାରେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ। ଦ୍ୱାରପାଳିକା ଭୟରେ ହାତ ଯୋଡି କହିଲେ, "ମହାରାଜ, ରାନୀ ଅତି କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ରୋଷଗୃହକୁ ଗଲେ।" ରାଜା ଏହି କଥା ଶୁଣି ଅତି ଚିନ୍ତିତ ହେଲେ, ତାଙ୍କ ମନ ଅଶାନ୍ତ ଓ ଅସ୍ଥିର ହେଲା। ତିନି ଦେଖିଲେ ରାନୀ କୈକେୟୀ ମାଟିରେ ପକାଇ ଦିଆଯାଇଛି, ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଅତି ଦୁଃଖ ଦେଲା। ତିନି ଦେଖିଲେ ନିଜ ପ୍ରିୟା, ଯାହା ଜୀବନ ଠାରୁ ବେସି ପ୍ରିୟ, ମାଟିରେ ଅବସ୍ଥିତ। ତିନି ଦେଖିଲେ ଏକ ଦେବୀ ଅପସରା ପରି ବିପଦ୍ଗ୍ରସ୍ତ ଅବସ୍ଥାରେ, ଏକ କିନ୍ନରୀ ପରି ପକାଇ ଦିଆଯାଇଛି। ଏକ ମୃଗୀ ପରି ଆକ୍ରମିତ, ଏକ ମହା ହାତୀ ପରି ବନରେ ବିଷ ତୀର ଦେଇ ଆହତ ହୋଇଯାଇଛି। ରାଜା ଦଶରଥ ତାଙ୍କ ମୁହଁ ହାତରେ ପୁଛି, ଚିନ୍ତାରେ ଅନ୍ତର ଅସ୍ଥିର ହେଇ, ରାନୀ କୈକେୟୀଙ୍କୁ ମନର ଦୁଃଖ ଭରି କହିଲେ, "ମୁଁ ତୁମରେ କ୍ରୋଧ ଅଛି ବୋଲି ଜାଣି ନାହିଁ, କିଏ ତୁମକୁ ଅପମାନ କଲା, କିଏ ତୁମକୁ ଅଭିଯୋଗ କଲା? ମୋର ମନ ସଦା ତୁମ ମଙ୍ଗଳରେ ଲଗିଥାଏ, ତୁମେ ଏପରି ମାଟିରେ ପକାଇ ଦିଆଯାଇଛ, ଧୂଳିରେ ଢକାଯାଇଛ, ମୋତେ ଏପରି ଦୁଃଖ କାହିଁକି ଦେଉଛ?" "ମନେ ହେଉଛି କିଏ ତୁମ ମନକୁ ବିପଦ୍ଗ୍ରସ୍ତ କରିଛି, ଏହା ମୋର ମନକୁ ଉତ୍ତେଜିତ କରୁଛି। ମୋର ଚିକିତ୍ସକ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ତୁମ ଦୁଃଖ ଦୂର କରିପାରିବେ। କୈକେୟୀ, ତୁମେ କଣ ରୋଗରେ ଭୋଗୁଛ? କିଏ ତୁମ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିନାହିଁ, କିଏ ତୁମକୁ କଷ୍ଟ ଦେଇଛି?" "ଏହି ଦିନ କିଏ ବହୁତ ଆନନ୍ଦ ପାଇଛି, କିଏ ବହୁତ ଦୁଃଖ ପାଇଛି? ଦୁଃଖ କରିନାହିଁ, ନିଜକୁ ତ୍ରାସ ଦିଅନାହିଁ। କିଏ ଯାହା ମୃତ୍ୟୁ ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ, ତାକୁ ମୃତ୍ୟୁ ଦେବାକୁ ଚାହିଁବା, କିଏ ଯାହା ମୃତ୍ୟୁ ଯୋଗ୍ୟ, ତାକୁ ଛାଡ଼ିଦେବାକୁ ଚାହିଁବା? କିଏ ଦରିଦ୍ର, ତାକୁ ଧନୀ କରିବାକୁ ଚାହିଁବା, କିଏ ଧନୀ, ତାକୁ ଦରିଦ୍ର କରିବାକୁ ଚାହିଁବା?" "ମୋ ଏବଂ ମୋର ସମସ୍ତ ତୁମ ଆଜ୍ଞାରେ ଅଛି, ତୁମ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିବାକୁ ମୁଁ ଅସମର୍ଥ ନୁହେଁ। ମୋର ଶକ୍ତି ଜାଣି, ତୁମେ ଶଙ୍କା କରିବା ଆବଶ୍ୟକ ନାହିଁ।" "ମୁଁ ତୁମ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିବି, ମୋ ତାପସ୍ୟା ଶକ୍ତିରେ ଶପଥ କରୁଛି; ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କାଳଚକ୍ର ଚଳିଛି, ଏପରି ଦିନ ମୋର ଏହି ପୃଥିବୀ ରହିଛି।" "ଦ୍ରାବିଡ, ସିନ୍ଧୁ, ସୌଭୀର, ସୌରାଷ୍ଟ୍ର, ଦକ୍ଷିଣ ଦେଶ, ବଙ୍ଗ, ଅଙ୍ଗ, ମଗଧ, ମତ୍ସ୍ୟ, ଧନୀ କାଶୀ ଓ କୋଶଳ ଦେଶରେ ଅନେକ ଧନ, ଧାନ ଓ ଗୋମାସ୍ତ ଅଛି। ଏହି ସମସ୍ତ ଦେଶରୁ ତୁମ ମନ ଚାହୁଁଥିବା ଯାହା ଇଚ୍ଛା କର, କୈକେୟୀ।" ଏପରି ଭାବରେ, ଦଶରଥ ରାଜା ନିଜ ପ୍ରିୟା କୈକେୟୀଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଅନୁରାଗ, ଦୟା ଓ ଦୃଢ଼ ନିଷ୍ପତ୍ତିରେ ତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିବା ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଦେଲେ।