ମନ୍ଥରା କୈକେୟୀଙ୍କୁ କହିଲା, “ଯଦି ରାମଙ୍କୁ ବନବାସ ଦିଆଯିବ, ତେବେ ସେ ଆଉ ରାମ ରହିବେନାହିଁ; ଏହିପରେ ତୁମର ପୁଅ ଭରତ ଶତ୍ରୁହୀନ ହୋଇ ରାଜ୍ୟର ଶାସନ କରିବେ। ଯେତେବେଳେ ରାମ ବନରୁ ଫେରିବେ, ସେତେବେଳେ ତୁମର ପୁଅ ଭିତରେ ବାହାରେ ଦୁଇଁ ଦିଗରେ ମଜବୁତ ହୋଇଯିବେ। ତାଙ୍କର ମିତ୍ରମାନେ ଉପସ୍ଥିତ, ନିଜକୁ ନିଜେ ସଂଯମ ରଖି, ଭକ୍ତ ଲୋକମାନେ ଚାରିପାଖ ରହିବେ; ଏହିପରିସ୍ଥିତିରେ ରାଜା ଭୟମୁକ୍ତ ହେବେ। ଏହିଠାରେ ତୁମେ ରାଜାଙ୍କୁ ରାମଙ୍କ ଅଭିଷେକ ନିଷ୍ପତ୍ତିରୁ ଫେରାଇ ଦିଅ। ମୁଁ ତୁମକୁ କହୁଁଛି, ଯେଉଁ ଦୃଷ୍ଟିରେ ତୁମେ ଏହାକୁ ଭାଗ୍ୟ ଭାବିଛ, ସେଠାରେ ଏହା ଅସୁଭ ଅଟଳ।" ମନ୍ଥରାଙ୍କ ଏହି କଥାରେ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ, ଭ୍ରମିତ କୈକେୟୀ କହିଲେ, "ମନ୍ଥରା, ତୁମ ବୁଦ୍ଧିକୁ ମୁଁ ଅବହେଳା କରେନାହିଁ; ପୃଥିବୀର ସମସ୍ତ କୁବଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତୁମେ ଏହି ବିଷୟରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ। ତୁମେ ସଦା ମୋର ମଙ୍ଗଳ ଚାହୁଁଥାଅ। ମୁଁ ରାଜାଙ୍କ ଭାବନା ବୁଝିପାରିନଥାନ୍ତି, କାରଣ କେତେକ କୁବଜା କୁଟିଲ ଏବଂ ଦୁଷ୍ଟ ହୋଇଥାନ୍ତି। ତୁମେ ତ ଅତ୍ୟନ୍ତ ରୂପବତୀ, ବାୟୁରେ ହଳୁକ ହୋଇ ମୁଡିଥିବା ପଦ୍ମ ପ୍ରମାଣ; ତୁମର ଛାତି ମଜବୁତ ଭାବେ ଉଠିଛି, ତଳେ ଶାନ୍ତ ଓ ନମ୍ର ନାଭି, ତୁମର କଟି ଭରିଆ ଏବଂ ଅତି ସୁନ୍ଦର ସ୍ନିଗ୍ଧ ସ୍ତନ। ତୁମ ମୁହଁ ନିର୍ମଳ ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ଜ୍ୟୋତ୍ସ୍ନାମୟ, ତୁମର ଚମକୁଥିବା କଟିରେ ମଣିମାଳା ଅଲଂକୃତ। ତୁମର ଜଂଘା ସୁନ୍ଦର, ଦୁଇଁ ପାଉଁ ଲମ୍ବା; ତୁମେ ନରମ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ଗୃଣ୍ୟ ଚାଳି ଚାଲିଯାଅ।" "ତୁମେ ଯେତେବେଳେ ମୋ ଆଗରେ ଚଳିଥାଅ, ତୁମେ ଅପୂର୍ବ ରୂପରେ ଦୀପ୍ତିମାନ; ଯେଉଁ ମାୟାବିଦ୍ୟା ଶମ୍ଭର ନିକଟରେ ଥିଲା, ସେଗୁଡିକ ଏବଂ ଅନେକ ଅଧିକ ତୁମ ହୃଦୟକୁ ଆସିଛି। ତୁମର ଦୀର୍ଘ ଏବଂ ବକ୍ର ପୃଷ୍ଠ, ରଥର ଯୋକ ପରି; ବୁଦ୍ଧି, ରାଜନୀତି ଏବଂ ମାୟା ତୁମ ମଧ୍ୟରେ ବସିଛି। ଏହିଠାରେ ମୁଁ ତୁମକୁ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ମାଳା ଦେବି।" "ଭରତ ଅଭିଷିକ୍ତ ହେବେ ଏବଂ ରାମ ବନକୁ ଯିବେ, ସେଠି ତୁମକୁ ପ୍ରସ୍କୃତ ସୁନା ଦ୍ୱାରା ଅଭିଷେକ କରିବି। ତୁମ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହେବା ପରେ ତୁମ ପୃଷ୍ଠରେ ମୁଁ ସୁନା ଲଗାଇଦେବି, ମୁହଁରେ ମଣିମୟ ଟିଳକ ଦେବି। ତୁମ ପାଇଁ ଅତି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅଲଂକାର ତିଆରି କରିବି; ଅପୂର୍ବ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ତୁମେ ଦେବୀ ପରି ଚାଲିବ। ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ ମୁହଁ ଏବଂ ଅପୂର୍ବ ରୂପ ନେଇ ତୁମେ ଚାଲିବା, ତୁମ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱୀମାନେ ଇର୍ଷ୍ୟା କରିବେ। ଅନ୍ୟ କୁବଜାମାନେ ଅଲଂକାର ପିନ୍ଧି, ତୁମ ପାଦପଦ୍ମରେ ସେବା କରିବେ, ଯେପରି ତୁମେ ମୋତେ ସେବା କରୁଥାଅ।" ଏପରି କୈକେୟୀ ମନ୍ଥରାଙ୍କୁ ଶ୍ରେୟସ୍କର ବଚନ କହି, ନିର୍ମଳ ଶୟ୍ୟାରେ ଶୋଇଥିଲେ, ଯେପରି ଅଗ୍ନି ଶୁଦ୍ଧ ବେଦିରେ ଜ୍ଵାଳିଉଠେ। "ଜଳ ଶେଷ ହେଲେ ସେତୁର କୌଣସି ଉପକାର ନାହିଁ, ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାକୁ ଉଠ, ରାଜାଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଯାଅ।" ମନ୍ଥରାଙ୍କ ଉତ୍ସାହ ଦେବାରେ, ରାଜମାତା କୈକେୟୀ ଅଭିମାନରେ ଅନ୍ଧ ନହୋଇ, ଚକ୍ଷୁ ଦ୍ୱାରା ସ୍ପଷ୍ଟ ଦୃଷ୍ଟି ରଖି, ମନ୍ଥରାଙ୍କ ସହିତ କ୍ରୋଧକୁ ଗୃହ (କୋପଭବନ) କୁ ଗଲେ। ସେ ତାଙ୍କର ଶତେ ଶତେ ମୁକ୍ତାମାଳା ଓ ରତ୍ନାଭୂଷଣ ବିଛିଡ଼ିଦେଲେ। ସୁଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଅଭୂଷଣ ବିଛିଡ଼ି, ସେ ସୁନା ଚମକୁଥିବା ଚର୍ମରେ ଉପବିଷ୍ଟ ହୋଇ, ମନ୍ଥରାଙ୍କୁ କହିଲେ, "ମନ୍ଥରା, ଏଠାରେ ରାଜାଙ୍କୁ କହିଦିଅ ଯେ ମୁଁ ମୃତ। କିନ୍ତୁ ଯଦି ରାମ ବନକୁ ଯିବେ, ଭରତ ରାଜ୍ୟ ପାଇବେ। ମୋତେ ସୁନା, ମଣି, ଖାଦ୍ୟ, ପାନ୍ୟ କିଛି ଚାହିଁନାହିଁ; ଯଦି ରାମଙ୍କୁ ଅଭିଷେକ କରାଯିବ, ଏହି ମୋ ଜୀବନର ଶେଷ।" ଏହାପରେ ମନ୍ଥରା ଏକ ଦୃଢ଼ ଏବଂ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ସ୍ୱରରେ କୈକେୟୀଙ୍କୁ ଆଉ କହିଲେ, "ଯଦି ରାମ ଏହି ରାଜ୍ୟ ପାଇଁଥିଲେ, ତେବେ ତୁମେ ଓ ତୁମ ପୁଅ ଦୁଃଖଭୋଗ କରିବ; ଏହିପାଇଁ ଭରତଙ୍କ ଅଭିଷେକ ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କର।" ମନ୍ଥରାଙ୍କ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଶବ୍ଦରେ ଅନେକ ଥର ଅନ୍ତଃକରଣରେ ଘାଉ ଲାଗି, କୈକେୟୀ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଓ କ୍ରୋଧରେ ହୃଦୟ ଉପରେ ହାତ ଦେଇ, ମନ୍ଥରାଙ୍କୁ ପୁନିପୁନି ଭର୍ତ୍ସନା କଲେ। "ମୁଁ ଯମଲୋକକୁ ଯିବା ପରେ ଏହି ଖବର ଦେବୁ, କିମ୍ବା ଯେତେବେଳେ ରାମ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପାଇଁ ବନକୁ ଯିବେ, ଭରତ ସମୃଦ୍ଧି ଲାଭ କରିବେ। ମୋତେ ଶୟ୍ୟା, ମାଳା, ଚନ୍ଦନ, ଅଙ୍ଗରାଗ, ଖାଦ୍ୟ, ପାନ୍ୟ କିଛି ଚାହିଁନାହିଁ; ଯଦି ରାମ ବନକୁ ଯିବେନାହିଁ, ମୋତେ ଏଠି କିଛି ଚାହିଁନାହିଁ, ଜୀବନ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ।" ଏପରି ଭୟଙ୍କର କଥା କହି, ଦୀପ୍ତିମାନ କୈକେୟୀ ସମସ୍ତ ଅଲଂକାର ତ୍ୟାଗ କରି, ମାଟିରେ ଶୁଇ ପଡ଼ିଲେ, ଯେପରି ଦେବକନ୍ୟା ବିଷରେ ଅଚେତନ ହୋଇପଡ଼େ। ତାଙ୍କର ମୁହଁ କ୍ରୋଧର ଅନ୍ଧକାରରେ ଆବୃତ, ଅଲଂକାର ଓ ମାଳା ବିଛିଡ଼ିଦେଇ, ରାଜାଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟା ଦୁଃଖିତ ହେଲେ, ଯେପରି ତାରାହୀନ ଅନ୍ଧକାର ଆକାଶ। ଏହିଠାରେ ଶ୍ରୀମଦ୍ ରାମାୟଣର ଅୟୋଧ୍ୟା କାଣ୍ଡର ଦଶମ ସର୍ଗ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ରାଜମାତା କୈକେୟୀ, ପାପିଷ୍ଠ କୁବଜାଙ୍କ ତୀବ୍ର ଶବ୍ଦରେ ଭର୍ତ୍ସିତ ହୋଇ, ବିଷପାତିତ ଦେବକନ୍ୟା ପରି ମାଟିରେ ଶୁଇଥିଲେ। ତିନି ମନେ ଦୃଢ଼ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇ, ସମସ୍ତ କଥା ମନ୍ଥରାଙ୍କୁ ଧୀରେ ଧୀରେ ଖୋଲିଦେଲେ। ମନ୍ଥରାଙ୍କ କଥାରେ ଅସ୍ଥିର ହୋଇ, କୈକେୟୀ ଦୀର୍ଘ ଶ୍ୱାସ ଛାଡ଼ିଲେ, ଯେପରି ଅଜଗରୀ ନାଗିନୀ। କିଛି ଖ୍ଷଣ ପରେ ସେ ସୁଖ ପାଇବା ଉପାୟ ଚିନ୍ତା କଲେ; ମନ୍ଥରାଙ୍କ ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ନିଜ ହିତ ଓ ସଖୀ ପ୍ରତି ଭକ୍ତି ରଖି, ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଲେ। ଏଠାରେ ମନ୍ଥରା ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ, ଯେପରି ତାଙ୍କ ଲକ୍ଷ୍ୟ ସାଧିତ; ଏବଂ ରାଜମାତା କୈକେୟୀ କ୍ରୋଧରେ ଦୃଢ଼ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଲେ।