କୈକେୟୀଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ପତି ଦଶରଥଙ୍କ ପ୍ରତି ଅପାର ସ୍ନେହ ଓ ଆସ୍ଥା ବିଷୟରେ କେହି ସନ୍ଦେହ କରିପାରିବେ ନାହିଁ । ତାଙ୍କ ପାଇଁ ମହାରାଜ ଦଶରଥ ନିଜେ ଅଗ୍ନିକୁଣ୍ଡରେ ପ୍ରବେଶ କରିବାକୁ ମଧ୍ୟ ଚିନ୍ତା କରିପାରନ୍ତି । ସେ କେବେ କୈକେୟୀଙ୍କୁ ଉପରେ କ୍ରୋଧ କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ, ଓ ଯେତେବେଳେ କୈକେୟୀ କ୍ରୋଧିତ, ସେ ତାଙ୍କୁ ମୁହଁମୁହଁ ଦେଖିପାରନ୍ତି ନାହିଁ । ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଦଶରଥ ନିଜ ପ୍ରାଣ ଦେବାକୁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତ । ରାଜା ତାଙ୍କ କଥା ଅଟାଳିପାରିବେ ନାହିଁ—କୈକେୟୀଙ୍କ ସଉଭାଗ୍ୟର ଶକ୍ତି ସହଜ ଭାବେ ବୁଝିପାରିବା ଦରକାର । ଦଶରଥ ରାଜା କୈକେୟୀଙ୍କୁ ମୁକ୍ତା, ମଣି, ସୁନା, ଓ ବିଭିନ୍ନ ମୂଲ୍ୟବାନ ରତ୍ନ ଦେଇଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ଏହି ସବୁ ଉପରେ ମନ ଦିଅନ୍ତୁ ନାହିଁ । ଯେଉଁ ଦୁଇଟି ବର ଦଶରଥ ଦେବାସୁର ସଂଗ୍ରାମ ସମୟରେ କୈକେୟୀଙ୍କୁ ଦେଇଥିଲେ, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଏବେ ତାଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରାଇବା ଉଚିତ; ଏହି ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଭଙ୍ଗ ହେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ । ଯେତେବେଳେ ରାଘବ ନିଜେ ଆସି ତାଙ୍କୁ ଉଠାଇଦେବେ ଓ ଦଶରଥ ଉପସ୍ଥିତ ରହିବେ, ସେତେବେଳେ ଏହି ବର ଚାହିଁବା ଉଚିତ । ଏହି ବର ହେଉ—ରାମଙ୍କୁ ଚୌଦ୍ଦ ବର୍ଷ ପାଇଁ ଅରଣ୍ୟବାସକୁ ପଠାଯିବ ଓ ଭୂମଣ୍ଡଳରେ ଭରତଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ କରାଯିବ । ଏହି ଚୌଦ୍ଦ ବର୍ଷ ଯେତେବେଳେ ରାମ ଅରଣ୍ୟରେ ରହିବେ, ତୁମର ପୁଅ ଭରତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଦୃଢ଼ ହେବେ, ରାଜ୍ୟରେ ସ୍ଥିର ହେବେ । ଏହି ବର ଚାହିଲେ, ରାମଙ୍କ ଅରଣ୍ୟଗମନ ଦ୍ୱାରା ତୁମର ପୁଅର ସମସ୍ତ ଇଛା ପୂରଣ ହେବ । ଏପରି ଭାବରେ ଯଦି ରାମ ଅରଣ୍ୟକୁ ଯିବେ, ସେ ପରେ ରାମ ରାମ ରହିବେ ନାହିଁ, ଏବଂ ଭରତ ଶତ୍ରୁହୀନ ରାଜା ହେବେ । ଯେତେବେଳେ ରାମ ଅରଣ୍ୟରୁ ଫେରିବେ, ତେବେ ତୁମର ପୁଅ ଭିତରେ ବାହାରେ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ସ୍ଥିତି ପାଇଯିବେ । ସେ ତାଙ୍କ ସମ୍ମିଳିତ ବନ୍ଧୁମାନେ, ବିଶ୍ୱାସପାତ୍ର ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସୁରକ୍ଷିତ ଓ ନିର୍ଭୟ ରହିବେ, ଏବଂ ରାଜା ମଧ୍ୟ ଏହି ସମୟରେ ଭୟ ଛାଡ଼ି ରହିପାରିବେ । ତୁମେ ରାଜାଙ୍କୁ ରାମଙ୍କ ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ ପ୍ରତି ତାଙ୍କ ନିଶ୍ଚୟରୁ ଅଟକାଇଦିଅ, ଯାହାକି ଉପରେ ତୁମେ ଶୁଭ ଭାବରେ ବିଚାର କରି ଅସୁଭ ମନେଇଛ । ମନ୍ଥରାଙ୍କ ଚତୁର ଉପଦେଶରେ ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇ, କୈକେୟୀ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ସେ ମନ୍ଥରାଙ୍କ ମତକୁ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେଇ ଅନୁସରଣ କରିଥିଲେ । କୈକେୟୀ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅପୂର୍ବ ସୌନ୍ଦର୍ୟବତୀ ହୋଇ କହିଲେ: "ମନ୍ଥରା, ତୁମ ଉପଦେଶକୁ ମୁଁ ଅବହେଳା କରିନାହିଁ, କାରଣ ତୁମେ ସବୁ ଉତ୍ତମ ମଧ୍ୟରେ ଉତ୍ତମ କଥା କହୁଛ । ପୃଥିବୀର ସମସ୍ତ କୁବ୍ଜାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବିବେକରେ ତୁମେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ, ଏବଂ ମୋର ମଙ୍ଗଳ ଉପରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆସ୍ଥା ଓ ଭଲପାଇବା ରଖ । ରାଜା କଣ କରିବେ ମୁଁ ବୁଝିପାରିନଥାନ୍ତି, କାରଣ କେତେକ କୁବ୍ଜା କୁଟିଲ ଓ ଦୁଷ୍ଟ ହୁଏ ।" "ତୁମେ ଦେଖିବାକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁନ୍ଦର, ବାତାସରେ ଲୋଟସ ମାଳା ଭଳି ହେବା, ତୁମ ଛାତି ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ଉପରକୁ ଉଠିଛି । ତଳକୁ ତୁମ ଉଦର ଶାନ୍ତ, ନାଭି ଭଳି ସୁନ୍ଦର, ତୁମ ନିତମ୍ବ ଭରିଆ ଓ ଉରୁ ସୁନ୍ଦର ଗଠିତ । ତୁମ ମୁହଁ ନିର୍ମଳ ଚନ୍ଦ୍ର ଭଳି, ମନ୍ଥରା, ତୁମ ନିତମ୍ବ ରତ୍ନମାଳା ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ । ତୁମ ଉରୁ ଭଲ ଗଠିତ, ପାଦ ଦୀର୍ଘ ଓ ଶୋଭାବନ୍ତି । ତୁମେ ନମ୍ର ଏବଂ ଉତ୍ତମ ଚୀର ଧାରଣ କରି ଚାଲିବା ବେଳେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୀପ୍ତିମାନ ଦେଖାଯାଉଛ ।" "ଶମ୍ଭରା ଅସୁରପତିଙ୍କ ହଜାର ମାୟା ଶିଳ୍ପ ତୁମ ହୃଦୟରେ ବସିଛି, ଏବଂ ତାଁଠାରୁ ଅଧିକ ଅନେକ ଶିଳ୍ପ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ଜାଣ । ତୁମ ପୃଷ୍ଠ ଗୋଡ଼ାଘୋଡ଼ି ରଥର ଯୋକ ଭଳି ଦୀର୍ଘ ଓ ବକ୍ର । ବୁଦ୍ଧି, ରାଜନୀତି ଓ ମାୟା ଶିଳ୍ପ ସବୁ ତୁମେ ଅଧିକାର କର । ଏଠି, କୁବ୍ଜା, ମୁଁ ତୁମକୁ ସୁନାର ମାଳା ପିନ୍ଧେଇବି ।" "ଯେତେବେଳେ ଭରତଙ୍କ ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ ହେବ ଓ ରାଘବ ଅରଣ୍ୟକୁ ଯିବେ, ତୁମକୁ ଶୁଦ୍ଧ ସୁନା ଦ୍ୱାରା ଅଭିଷିକ୍ତ କରିବି । ତୁମ ଇଛା ପୂରଣ ହେବା ସମୟରେ ତୁମ ପୃଷ୍ଠରେ ସୁନା ଲଗାଇବି, ମୁହଁରେ ରତ୍ନର ଚିହ୍ନ ଦେଇ ଶୋଭାମାନ କରିବି । ତୁମ ପାଇଁ ଅତି ସୁନ୍ଦର ଅଳଙ୍କାର ତିଆରି କରିବି, ଉତ୍ତମ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି ତୁମେ ଦେବୀ ଭଳି ଚାଲିବ । ଚନ୍ଦ୍ର ଭଳି ଦୀପ୍ତିମାନ ମୁହଁ ଓ ଅପୂର୍ବ ସୌନ୍ଦର୍ୟ ସହିତ ତୁମେ ଗର୍ବିତ ଚାଲିବେ, ଅନ୍ୟ କୁବ୍ଜାମାନେ ତୁମକୁ ଦେଖି ଇର୍ଷ୍ୟା କରିବେ । ଅନ୍ୟ କୁବ୍ଜାମାନେ ଅଳଙ୍କାର ପିନ୍ଧି ତୁମ ପାଦେ ସେବା କରିବେ, ଯେପରି ତୁମେ ମୋ ପାଦେ ସେବା କର ।" ଏପରି ପ୍ରଶଂସା କରି, କୈକେୟୀ ଶୁଧ୍ଧ ଶୟ୍ୟା ଉପରେ ଅଗ୍ନିଶିଖା ଭଳି ପଡ଼ି ମନ୍ଥରାଙ୍କୁ କହିଲେ, "ପାଣି ଶେଷ ହେଲେ ସେତୁ ଅପ୍ରୟୋଜନୀୟ, ଏହିଠାରେ ଉଠ, ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ କର, ଏବଂ ରାଜାଙ୍କୁ ସନ୍ଧାନ କର ।" ଏହିପରି ଉତ୍ସାହ ଦେଇ, ରାନୀ କୈକେୟୀ ମନ୍ଥରାଙ୍କ ସହ ଖୋରାଘରକୁ ଚାଲିଗଲେ; ତାଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ଉଦାର ଓ ଭାଗ୍ୟର ଗର୍ବରେ ଅନ୍ଧ ହେଉନଥିଲେ । ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ମୂଲ୍ୟବାନ ମୁକ୍ତା ଓ ଅଳଙ୍କାର ଖୋଲି ଦେଲେ, ଏବଂ ସୁନାର ଚାୟାରେ ଖୁସି ହୋଇ, ମନ୍ଥରାଙ୍କ କଥାରେ ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇ, ମାଟି ଉପରେ ବସି ମନ୍ଥରାଙ୍କୁ କହିଲେ: "ଏଠି, ମନ୍ଥରା, ରାଜାଙ୍କୁ କହିଦିଅ ଯେ ମୁଁ ମରିଯାଇଛି; କିନ୍ତୁ ଯେତେବେଳେ ରାଘବ ଅରଣ୍ୟକୁ ଯିବେ, ଭରତ ରାଜ୍ୟ ପାଇବେ ।" "ମୋତେ ସୁନା, ମଣି, ଖାଦ୍ୟ, ପାନର କୌଣସି ଇଛା ନାହିଁ; ଯଦି ରାମଙ୍କ ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ ହେବ, ଏହି ମୋ ଜୀବନର ଶେଷ ।" ତାପରେ ମନ୍ଥରା ଦୃଢ଼ କଥାରେ ପୁନି କୈକେୟୀଙ୍କୁ କହିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ରାମ ବିଷୟରେ ଭଲ ଓ ଖରାପ ଉପଦେଶ ଦେଇ, ଭରତଙ୍କ ମାତାଙ୍କୁ ସଚେତନ କଲେ: "ଯଦି ରାଘବ ଏହି ରାଜ୍ୟ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ପାଇଯିବେ, ତେବେ ତୁମେ ଓ ତୁମର ପୁଅ ଦୁଃଖ ଭୋଗିବେ; ତେଣୁ ତୁମର ପୁଅ ଭରତଙ୍କ ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ ପାଇଁ ଉଦ୍ୟମ କର ।" ମନ୍ଥରାଙ୍କ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଶବ୍ଦରେ ଅନେକ ପରି ଆଘାତ ଖାଇ, ରାନୀ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ହୃଦୟରେ ହାତ ଦେଇ ରୋଷାବେଶରେ ମନ୍ଥରାଙ୍କୁ ପୁନିପୁନି ଉପାଳମ୍ବ କଲେ । "ମୁଁ ଏଠାରୁ ଯମଲୋକକୁ ଚାଲିଯିବି, ତାହା ରାଜାଙ୍କୁ କହିଦିଅ, କିମ୍ବା ଯେତେବେଳେ ରାଘବ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପାଇଁ ଅରଣ୍ୟକୁ ଯିବେ, ଭରତ ତାଙ୍କ ଇଛା ପୂରଣ କରି ଉନ୍ନତି ଲାଭ କରିବେ ।