ମନ୍ଥରା, ଇର୍ଷ୍ୟା ଭରିତ ହୃଦୟରେ, ତାଙ୍କର ଗହଣା ଫେଙ୍ଗି ଦେଇ, କ୍ରୋଧ ଓ ଦୁଃଖରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ କୈକେୟୀଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଏ ମୂଢ଼ା, କାହିଁକି ତୁମେ ଅକାରଣରେ ଖୁସି ହେଉଛ? ତୁମେ ଅନ୍ଧାରେ ଏକ ଦୁଃଖର ସାଗର ମଧ୍ୟରେ ବସିଛି କି ନୁହେଁ?” ମନ୍ଥରା କହିଲେ, “ମୁଁ ଦୁଃଖରେ ଡୁବିଯାଇଛି, ତଥାପି ତୁମ ପାଇଁ ନିଜେକୁ ଦମନ କରୁଛି। ଏତେ ବଡ଼ ବିପତ୍ତି ସାମ୍ନା କରି ବି, ତୁମେ ଦୁଃଖ କରିବା ପାଇଁ ଚାହିଁ ଖୁସି ହେଉଛ?” “ମୁଁ ତୁମ ଅବୁଝତା ପାଇଁ ଦୁଃଖିତ। କୌଣସି ବୁଦ୍ଧିମତୀ ଜନନୀ ଆପଣଙ୍କ ସଂପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦୀ ଜନନୀଙ୍କ ପୁଅ ର ଉନ୍ନତି ଦେଖି ସମ୍ବଲ ମୃତ୍ୟୁ ଆସିଛି ବୋଲି ଖୁସି ହେଉନାହିଁ।” ମନ୍ଥରା କହିଲେ, “ମୁଁ ରାମ ପାଇଁ ଭୟଭିତ, ମାତ୍ର ଭରତ ପାଇଁ ନୁହେଁ। ରାମ ର ରାଜ୍ୟ ଭାଗ କ୍ଷୟ ପାଇଁ ଭୟ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି। ଯେଉଁ ଜଣ ଭୟଭିତ, ସେ ଭୟ କରେ।” “ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ରାମ ପ୍ରତି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭକ୍ତି ରଖେ; ଏଭଳି ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ଭରତ ପ୍ରତି ଲକ୍ଷ୍ମଣ ରାମ ପ୍ରତି ଯେପରି ଭକ୍ତି ରଖେ, ସେପରି ଭକ୍ତି ରଖେ।” “ଏ ଶୋଭାବତୀ, ରାଜ୍ୟ ଅନୁକ୍ରମ ଅନୁସାରେ ଭରତଙ୍କୁ ଦିଆଯିବା ଉଚିତ ଥିଲା, କିନ୍ତୁ ଏହି ଅନୁକ୍ରମ ତଳ ଦୁଇ ଭାଇଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଛି।” “କୌଶଳ୍ୟା ଭାଗ୍ୟବତୀ, ତାଙ୍କ ପୁଅ ରାମ କାଲି ପୁଷ୍ୟ ନକ୍ଷତ୍ରରେ, ପ୍ରମୁଖ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରାଜ୍ୟ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ହିସାବରେ ଅଭିଷେକିତ ହେବେ।” “ଜମି ଖୁସି ଓ ଆଶ୍ବାସରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବା ପରେ, ଶତ୍ରୁମାନେ ଦମିତ ହେବେ, ତୁମେ କୌଶଳ୍ୟାଙ୍କୁ ହାତ ଜୋଡି ଦାସୀ ଭଳି ସେବା କରିବାକୁ ପଡିବ।” “ତୁମେ ଆମ ସହିତ ତାଙ୍କର ଦାସୀ ହେବା, ଏବଂ ତୁମ ପୁଅ ରାମଙ୍କୁ ସେବା କରିବାକୁ ପଡିବ।” “ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ, ରାମଙ୍କର ପ୍ରମୁଖ ଦୂତୀମାନେ ଖୁସି ହେବେ, ତୁମ ଜାଉ ଅନ୍ତୁ ଭରତଙ୍କ ଅବନତି ଦେଖି ଖୁସି ହେବେନାହିଁ।” ମନ୍ଥରା ଏଭଳି କଥା କହିବାକୁ ଦେଖି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସନ୍ତୁଷ୍ଟିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ କୈକେୟୀ କେବଳ ରାମଙ୍କ ଗୁଣଗାନ କରିଲେ। କୈକେୟୀ କହିଲେ, “ରାମ, ରାଜାଙ୍କ ପ୍ରଥମ ପୁଅ, ଧର୍ମଜ୍ଞ, ଶୀଳବାନ୍, ନିଜକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିଥିବା, କୃତଜ୍ଞ, ସତ୍ୟବାନ୍, ଶୁଦ୍ଧ; ଏହି କାରଣରୁ ସେ ରାଜ୍ୟ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ହେବା ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ।” “ସେ ଦୀର୍ଘାୟୁ, ତାଙ୍କ ଭାଇ ଓ ସେବକମାନେକୁ ପିତା ଭଳି ସୁରକ୍ଷା କରିବେ; ତେଣୁ, ଏ କୁବା, ତୁମେ ରାମଙ୍କ ଅଭିଷେକ ଶୁନି ଏତେ ଚିନ୍ତିତ କାହିଁକି?” “ଏବଂ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ, ଏକ ଶତବର୍ଷ ପରେ, ଭରତ ମଧ୍ୟ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷ, ରାମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କ ପିତା ଓ ପୁରୁଖ ପୁରୁଷଙ୍କ ରାଜ୍ୟ ପାଇବେ।” “ଏପରି ସମୃଦ୍ଧି ଓ ଖୁସି ଆସିଛି, ମନ୍ଥରା, ତୁମେ ଏହି ଭଲ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ଦୁଃଖ କାହିଁକି କରୁଛ?” “ଭରତ ଯେପରି ସମ୍ମାନିତ, ରାଘବ ଏହା ଅଧିକ; କୌଶଳ୍ୟା ଛଡ଼ି ତାଙ୍କ ମୋତେ ମଧ୍ୟ ବଡ଼ ସେବା କରିଛନ୍ତି।” “ଯଦି ରାଜ୍ୟ ରାମଙ୍କର, ଏହା ଭରତଙ୍କର ମଧ୍ୟ; ରାଘବ ତାଙ୍କ ଭାଇମାନେକୁ ନିଜ ପରି ଦେଖନ୍ତି।” କୈକେୟୀଙ୍କ କଥା ଶୁନି, ମନ୍ଥରା ଗଭୀର ଦୁଃଖରେ ଏକ ଦୀର୍ଘ ଏବଂ ତାପସ୍ୱୀ ଶ୍ୱାସ ତିଆରି କରି, କୈକେୟୀଙ୍କୁ କହିଲେ: “ତୁମର ମୂଢ଼ତାରେ, ତୁମେ ବିପତ୍ତି ଦେଖୁନାହିଁ, ତୁମ ନିଜକୁ ବୁଝୁନାହିଁ, ଦୁଃଖ ଓ ବିପଦର ସାଗରରେ ଡୁବିଯାଇଛ।” “ରାଘବ ରାଜା ହେବେ, ତାଙ୍କ ପୁଅ ତାଙ୍କ ପରେ ରାଜା ହେବେ; ଭରତ, ଏ କୈକେୟୀ, ରାଜ୍ୟ ରେଖାରୁ ଅପସାରିତ ହେବେ।” “ଏ ଶୋଭାବତୀ, ରାଜାଙ୍କ ସମସ୍ତ ପୁଅ ରାଜ୍ୟରେ ରହିନାହାନ୍ତି; ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଅଭିଷେକିତ କଲେ ବଡ଼ ଅସ୍ଥିରତା ଆସିଯିବ।” “ତେଣୁ, ନିର୍ମଳା, ରାଜାମାନେ ସଦା ବଡ଼ ପୁଅଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟ ଦେଇଥାନ୍ତି, ଅନ୍ୟମାନେ ଶୀଳବାନ୍ ହେଲେ ମଧ୍ୟ।” “ତୁମ ପୁଅ ନିଜ ଆଶ୍ରୟ ଓ ରାଜ୍ୟ ରେଖାରୁ ବଞ୍ଚିତ ହୋଇ, ଅନାଥ ଭଳି ଭାଙ୍ଗିଯିବେ, ଏ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମାତା।” “ମୁଁ ତୁମ ଉପକାର ପାଇଁ ଏଠାକୁ ଆସିଛି, କିନ୍ତୁ ତୁମେ ମୋତେ ଚିହ୍ନିବା ନୁହେଁ; ତୁମ ସଂପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦୀ ଉପରେ ତୁମ ଲାଭ ବଢ଼ାଇବା ପାଇଁ ମୁଁ ଯେ ପୁରସ୍କାର ଦେବା ଉଚିତ, ଦିଅ।” “ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ, ରାମ ଅପରିହାର୍ୟ ରାଜ୍ୟ ପାଇଲେ, ଭରତଙ୍କୁ ଦୂର ଦେଶକୁ, କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ଲୋକକୁ ପଠାଇଦେବେ।” “ଭରତ ଶିଶୁ ଅବସ୍ଥାରେ, ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ମାମାଙ୍କଠାରେ ରଖିନାହାନ୍ତି; ସମୀପତା ଆଗ୍ରହ ଉତ୍ପନ୍ନ କରେ, ଅଚଳ ଜନ୍ତୁମାନେ ମଧ୍ୟ।” “ଭରତ ପାଇଁ, ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ପରି ହୋଇଯାଇଛି; ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଯେପରି ରାମଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି, ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ଭରତଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି।” “ଏକ ଗଛ ଯାହାକୁ ଅଟବୀକୁ ଚାଷିମାନେ କାଟିବାକୁ ଚାହାନ୍ତି, ତାହାକୁ ତାଙ୍କ ନିକଟତାରେ ଅତିଭୟରେ ବାଣ ଦ୍ୱାରା ଶାଖା ହରାଯାଇଥାଏ।” “ରାମ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷା କରିବେ, ରାଘବ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷା କରିବେ; ତାଙ୍କ ଭାଇପ୍ରେମ ଆଶ୍ୱିନ୍ ଦ୍ୱିତୀୟ ଭାଇମାନେ ପରି ପ୍ରସିଦ୍ଧ।” “ତେଣୁ, ରାମ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କୌଣସି ଅନ୍ୟାୟ କରିବେନାହିଁ; କିନ୍ତୁ ରାମ ଭରତଙ୍କୁ ଅନ୍ୟାୟ କରିପାରିବେ—ଏହାର କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।” “ତେଣୁ, ରାଘବ ରାଜ୍ୟ ମହଲ ଠାରୁ ଅଟବୀକୁ ଯିଉ; ଏହି କଥା ମୋ ପାଇଁ ପ୍ରିୟ, ତୁମ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ବଡ଼ ଉପକାରୀ।” “ଏପରି, ତୁମ ପରିବାରର ଭଲ ହେବ, ଯଦି ଭରତ ଧର୍ମ ଅନୁସାରେ ପୂର୍ବପୁରୁଷ ରାଜ୍ୟ ପାଇବେ।” “ସେ ଶିଶୁ ଅବସ୍ଥାରେ ଏତେ ଆରାମରେ ପାଳିତ, ରାମଙ୍କ ପ୍ରତି ଜନ୍ମ ଶତ୍ରୁ; ସମ୍ପଦ ହରାଇ, ସମସ୍ତ ଉପରେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଥିବା ଜଣଙ୍କ ଅଧୀନରେ କିପରି ବଞ୍ଚିବେ?” “ଏକ ଗଜପତିକୁ ଅଟବୀରେ ସିଂହ କିପରି ଦୂର କରେ, ସେପରି ରାମଙ୍କ ଠାରେ ଏତେ ରୁଦ୍ଧ ହେଉଥିବା ଭରତଙ୍କୁ ତୁମେ ସୁରକ୍ଷା କରିବା ଦାୟିତ୍ୱ ନିଅ।” “ଏକ ସମୟରେ, ତୁମ ଭାଗ୍ୟର ଅଭିମାନରେ, ରାମଙ୍କ ମାତା ତୁମ ସଂପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦୀଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କରିଥିଲ; ସେ କିପରି ତୁମ ପ୍ରତି ଶତ୍ରୁତା ରଖିବେନାହିଁ?” “ରାମ ଜମି, ପର୍ବତ ଓ ଧନରେ ଶୋଭିତ ହେବାକୁ ପାଇଲେ, ତୁମେ ଦୁଃଖ ଓ ଭରତ ସହିତ ଅବନତି ଭୋଗିବାକୁ ପଡିବ।” “ରାମ ଜମି ପାଇଲେ, ଭରତ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ହରାଯିବେ; ତେଣୁ, ତୁମ ପୁଅ ପାଇଁ ରାଜ୍ୟ ଚିନ୍ତା କର, ଅନ୍ୟ ପୁଅଙ୍କ ନିବାସ ପାଇଁ କାରଣ ଚିନ୍ତା କର।” ଏଠାରେ ନବମ ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ।