ମନ୍ଥରା କୈକେୟୀଙ୍କୁ ଏମିତି କହିଲେ, “ହେ ମୂଢ଼ା, ତୁମେ ସବୁବେଳେ ସୁଖ ଓ ଆରାମରେ ଅଭ୍ୟସ୍ତ। ଯିଏ ପାପୀ ଚତୁର ଭାବରେ ମିଛ ମିଛ ମିଠା କଥା କହି ରାମଙ୍କୁ ସିଂହାସନ ଦେଉଛି, ସେ ତୁମେ ଓ ତୁମର ପରିବାରକୁ ନଷ୍ଟ କରିଦେଲା। ଏହି ସଉଯୋଗ ଦେଖି, ତୁମର ଏବେ ଉପକାର ହେବା ପାଇଁ ଶୀଘ୍ର କାର୍ଯ୍ୟ କର। ତୁମେ ତୁମ ପୁଅ, ତୁମେ ନିଜେ ଓ ମୁଁ—ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଉଛି—ମାନେ ଆମକୁ ରକ୍ଷା କର।” ମନ୍ଥରାର ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଶୋଭାମୟ ମୁହଁ ଥିବା କୈକେୟୀ ଶଯ୍ୟାରୁ ଉଠିବା ସହିତ ଖୁସିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ—ଶରତ୍କାଳୀନ ଅମାବାସ୍ୟାର ଚାନ୍ଦ୍ରକଳା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ଓ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ମନ୍ଥରାକୁ ଏକ ଦିବ୍ୟ ମାଳା ଉପହାର ଦେଲେ। ମାଳା ଦେଇ, ଖୁସି ହୋଇ କୈକେୟୀ ପୁଣି ମନ୍ଥରା ସହ କହିଲେ, “ମନ୍ଥରା, ତୁମେ ଯେ ଏପରି ଖୁସିର ଖବର ଆଣିଛ, ଏହା ମୋତେ ଅତି ପ୍ରିୟ। ତୁମେ ଅଧିକ କ’ଣ ଚାହୁଁଛ, କହ। ମୁଁ ଏତେ ଖୁସି ହେଲି, ତୁମ ପାଇଁ ମୁଁ ଚାହିଁଲେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଦାନ ଦେବି।” କୈକେୟୀ ପ୍ରେମରେ କହିଲେ, “ମୋ ପାଇଁ ରାମ ଓ ଭରତ ମଧ୍ୟରେ କୌଣସି ତଫାତ ନାହିଁ। ରାଜା ରାମଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ କରିବେ, ଏଥିରେ ମୁଁ ଖୁସି। ଏଠାରୁ ବଡ଼ ଦାନ ମୋ ପାଇଁ କିଛି ନାହିଁ। ତୁମେ ମୋତେ ଅମୃତ ସମ କଥା କହିଛ—ଏହିପାଇଁ ମୁଁ ତୁମକୁ ଚାହିଁଲେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଦାନ ଦେଉଛି, ଯାହା ଚାହୁଁଛ, ଚୟନ କର।” ଏଠିଠାରେ ଶ୍ରୀମଦ୍ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ଅୟୋଧ୍ୟା କାଣ୍ଡର ଅଷ୍ଟମ ସର୍ଗ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ଏଠାରେ, ମନ୍ଥରା ଇର୍ଷ୍ୟା ଭାବରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ମାଳାକୁ ଫିଙ୍ଗିଦେଲେ, କ୍ରୋଧ ଓ ଶୋକରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ କୈକେୟୀଙ୍କୁ କହିଲେ, “ତୁମେ କାହିଁକି ଏପରି ଅକାରଣରେ ଖୁସି ହେଲ? ତୁମେ ତ ଦୁଃଖର ସମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟରେ ପଡ଼ିଛ। ମୁଁ ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ିଥିଲି, ତଥାପି ତୁମ ପାଇଁ ନିଜକୁ ଆଟକେଇଛି। ଏପରି ବଡ଼ ଅପମାନ ଦେଖି ମୁଁ ଦୁଃଖ କରୁଛି, ତୁମେ ତ ଖୁସି ହେଉଛ। ବୁଝ ନଥିବା ଦେଖି ମୁଁ ଦୁଃଖିତ। କୌଣସି ଚତୁର ଜନାନୀ ତାଙ୍କ ପତିଙ୍କ ଅନ୍ୟ ଝିଅର ପୁଅ ଉତ୍କର୍ଷ ପାଇଁ ଏପରି ଖୁସି ହୁଏନି, ଯେପରି ମୃତ୍ୟୁ ଆସିଥିଲା। ରାମ ପାଇଁ ମୋ ଭୟ, କେବଳ ଭରତ ପାଇଁ ନୁହେଁ—ରାଜ୍ୟ ଭାଗବଣ୍ଟା ନେଇ ମତେ ଏଠି ଭୟ ହେଉଛି, ଯାହା ଭୟକୁ ଜନ୍ମ ଦେଇଥାଏ। ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ରାମଙ୍କ ପ୍ରତି ନିଷ୍ଠାବାନ୍, ଏହିପରି ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ଭି ଭରତ ପାଇଁ ଲକ୍ଷ୍ମଣର ଭଳି। ବର୍ଣ୍ଣନୀୟ ଯେ, ଉତ୍ତରାଧିକାର କ୍ରମରେ ଭରତଙ୍କୁ ମିଳିବା ଉଚିତ ଥିଲା, କିନ୍ତୁ ଏହି ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ ତାଙ୍କ ଚାଟିକି ଛୋଟ ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଛି। ଦେଖ, କୌଶଲ୍ୟା ବଡ଼ ଭାଗ୍ୟଶାଳି, ତାଙ୍କ ପୁଅ ରାମକୁ କଲ୍ୟାଣମୟ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପୁଷ୍ୟ ନକ୍ଷତ୍ରରେ ଆଗାମୀକାଲି ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ କରିବେ। ଯେତେବେଳେ ଏହି ଭୂମି ଖୁସି ଓ ଆଶ୍ୱାସରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବ, ଶତ୍ରୁମାନେ ଦମିତ ହେବେ, ସେତେବେଳେ ତୁମେ ହାତ ଜୋଡି କୌଶଲ୍ୟାଙ୍କ ଚରଣରେ ଦାସୀ ହେବ। ଆମେ ସମସ୍ତେ ତାଙ୍କର ଦାସୀ ହେବୁ, ତୁମ ପୁଅ ରାମଙ୍କ ପାଖରେ ଦାସ ହେବ। ରାମଙ୍କ ମୁଖ୍ୟ ପତ୍ନୀମାନେ ଖୁସି ହେବେ, ତୁମ ଝିଅମାନେ ଭରତର ଅବନତିରେ ଖୁସି ହେବେନି।” ମନ୍ଥରା ଏପରି କଠୋର କଥା କହୁଥିବାକୁ ଦେଖି, କୈକେୟୀ ରାମଙ୍କ ଗୁଣଗାନ କରିଲେ। ସେ କହିଲେ, “ରାମ ରାଜାଙ୍କ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ପୁଅ, ଧର୍ମଜ୍ଞ, ଗୁଣବାନ୍, ନିଜକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରୁଥିବା, କୃତଜ୍ଞ, ସତ୍ୟବାଦୀ ଓ ପବିତ୍ର। ଏହି ଉତ୍ତମ ଗୁଣରୁ ସେ ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ ଯୋଗ୍ୟ। ସେ ଦୀର୍ଘାୟୁ ହୋଇ, ଭାଇମାନେ ଓ ଦାସମାନେକୁ ବାପା ପରି ରକ୍ଷା କରିବେ। ଏପରି ରାମଙ୍କ ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ ଶୁଣି ତୁମେ କାହିଁକି ଚିନ୍ତିତ, ମନ୍ଥରା? ଶତ ବର୍ଷ ପରେ ଭରତ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ବାପା ଓ ଦାଦାଙ୍କ ରାଜ୍ୟ ପାଇବେ। ଏପରି ସମୃଦ୍ଧି ଓ ଶୁଭ ସମୟ ଆସିଛି, ତୁମେ କାହିଁକି ଦୁଃଖିତ ଓ ଇର୍ଷ୍ୟାପୀଡ଼ିତ? ଭରତ ଯେପରି ସମ୍ମାନ ପାଉଛନ୍ତି, ରାଘବ ତାଠାରୁ ଅଧିକ ପାଉଛନ୍ତି। କୌଶଲ୍ୟା ବ୍ୟତୀତ ସେ ମୋତେ ମଧ୍ୟ ବଡ଼ ସେବା କରେ। ରାମଙ୍କ ରାଜ୍ୟ ହେଲେ, ଭରତଙ୍କ ମଧ୍ୟ ହେବ, କାରଣ ରାଘବ ତାଙ୍କ ଭାଇମାନେକୁ ନିଜ ପରି ଦେଖନ୍ତି।” କୈକେୟୀର ଏହି ଉତ୍ତର ଶୁଣି, ମନ୍ଥରା ଗଭୀର ଦୁଃଖରେ ଦୀର୍ଘ ଶ୍ୱାସ ଛାଡ଼ି କହିଲେ, “ତୁମର ମୂଢ଼ତାରୁ ତୁମେ ଦୁଃଖ ଦେଖୁନାହଁ, ନିଜକୁ ବୁଝିପାରୁନାହଁ, ଦୁଃଖ ଓ ଅପମାନର ସମୁଦ୍ରରେ ଡୁବୁଛ। ରାଘବ ରାଜା ହେବେ, ତାଙ୍କ ପୁଅ ତା’ପରେ; ଭରତ ତ ରାଜବଂଶରୁ ବାହାରି ପଡ଼ିବେ। ସମସ୍ତ ରାଜାଙ୍କ ପୁଅ ରାଜ୍ୟରେ ରହିପାରନ୍ତିନାହିଁ; ସମସ୍ତଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟ ଦିଆଯିବା ଅସମ୍ଭବ। ଏହିପାଇଁ, ମଧୁରା, ରାଜାମାନେ ସଦା ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ପୁଅଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟ ଦେଇଥାନ୍ତି, ଅନ୍ୟମାନେ ଗୁଣବାନ୍ ହେଲେ ମଧ୍ୟ। ତୁମ ପୁଅ ଏହି ଭଳି ଅନାଥ ଓ ଅସହାୟ ହୋଇଯିବ, ଆରାମ ଓ ରାଜବଂଶରୁ ବଞ୍ଚିତ ହୋଇଯିବ। ମୁଁ ତୁମ ଉପକାର ପାଇଁ ଏଠିକୁ ଆସିଛି, ତୁମେ ମୋ ଉପକାର ଚିହ୍ନିନାହଁ; ମୁଁ ଯେତେ ତୁମ ସହପତ୍ନୀ ଉପରେ ଉପକାର କରୁଛି, ତାହାର ଫଳ ଦିଅ। ନିଶ୍ଚିତ, ଯେବେ ରାମ ଏହି ଅବିରୋଧୀୟ ରାଜ୍ୟ ପାଇବେ, ସେ ଭରତକୁ ଦୂର ଦେଶକୁ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ଲୋକକୁ ପଠାଇଦେବେ। ଭରତ ଛୋଟଥିବାବେଳେ ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ମାମାଘରେ ରଖିନଥିଲ, ନିକଟତାରୁ ପ୍ରେମ ବଢ଼େ, ଅଚଳମାନେ ମଧ୍ୟ। ଭରତ ଦ୍ୱାରା ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ମଧ୍ୟ ତାହାର ଭଳି ହୋଇଯାଇଛି; ଯେପରି ଲକ୍ଷ୍ମଣ ରାମଙ୍କ ପଛେ ଚାଲନ୍ତି, ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ଭି ଭରତଙ୍କ ପଛେ। ଶୁଣାଯାଉଛି, ଜଙ୍ଗଲି ଲୋକମାନେ କଟିବା ପାଇଁ ଯାଉଥିବା ଗଛକୁ ଭୟରୁ ପ୍ରଥମେ ଡାଳମାନେ ଭାଙ୍ଗିଦିଅନ୍ତି। ରାମ ନିଶ୍ଚିତ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବେ, ତାଙ୍କର ଭାଇପ୍ରେମ ଦୁନିଆରେ ଖ୍ୟାତିପ୍ରାପ୍ତ, ଯେପରି ଅଶ୍ୱିନୀକୁମାରମାନେ। ଏହିପାଇଁ, ରାମ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କେବେ ଅନ୍ୟାୟ କରିବେନି; କିନ୍ତୁ ଭରତଙ୍କ ପ୍ରତି ଅନ୍ୟାୟ କରିପାରନ୍ତି—ଏହାର କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।