ମନ୍ଥରା, ଯିଏ ସବୁବେଳେ ଦୁଷ୍ଟତା ଦେଖିବାକୁ ପାରେ, ସେ ଏହି ସମୟରେ ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ଜଳୁଥିଲେ। କୈକେୟୀ ଶୟନ କରୁଥିବାବେଳେ, ମନ୍ଥରା କଠୋର ଶବ୍ଦରେ କହିଲେ, "ଉଠ, ମୂର୍ଖ! ଏମିତି ଶୋଇଛୁ କାହିଁକି? ତୁମ ପାଇଁ ବଡ଼ ଆପଦ ଆସୁଛି। ଅସୁଭିତିର ଦୋଳାରେ ତୁମେ ଆବୃତ, ଏବଂ ନିଜ ଦୁର୍ଦ୍ଦଶା ବୁଝିପାରୁନାହଁ। ତୁମେ ଦୃଢ଼ ସଉଭାଗ୍ୟବତୀ ବୋଲି ଦେଖାଯାଉଛ, କିନ୍ତୁ ଯାହା ଅପରାଧ, ତାହାରେ ତୁମେ ଗର୍ବ କରୁଛ। ତୁମ ଭାଗ୍ୟ ଏକ ଗ୍ରୀଷ୍ମକାଳୀନ ନଦୀ ପ୍ରବାହ ପରି ଅସ୍ଥିର।" ମନ୍ଥରାଙ୍କ ଏହି କଠୋର କଥା ସୁଣି କୈକେୟୀ ଗଭୀର ବିଷାଦରେ ଡୁବିଗଲେ। ତେଣୁ ସେ ମନ୍ଥରାଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, "ମନ୍ଥରା, ସବୁ ଠିକ୍ ଅଛିନା? ମୁଁ ଦେଖୁଛି ତୁମ ମୁହଁ ବିଷଣ୍ଣ, ତୁମେ ବହୁତ ଦୁଃଖିତ।" କୈକେୟୀଙ୍କ ମୃଦୁ ଶବ୍ଦଗୁଡ଼ିକୁ ଶୁଣି, କ୍ରୋଧ ଓ ଦୁଃଖରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, କଥାକୁ ଜାଣିବାରେ ପ୍ରବୀଣ ମନ୍ଥରା ଉତ୍ତର ଦେଲେ। ସେ କୈକେୟୀଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ଚାହିଁ, କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କୁ ଦୁଃଖ ଦେବା ଓ ରାଘବଙ୍କୁ ଦୂର କରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ କହିଲେ, "ରାଣୀ, ତୁମ ପାଇଁ ବଡ଼ ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ ଆପଦ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଯାଇଛି—ରାଜା ଦଶରଥ ରାମଙ୍କୁ ଯୁବରାଜ ରୂପେ ଅଭିଷେକ କରିବେ।" "ମୁଁ ଭୟ, ଦୁଃଖ ଓ ଶୋକରେ ଡୁବିଯାଇଛି, ମୋତେ ଅଗ୍ନିରେ ପୋଡ଼ାଯାଉଛି ଭଳି ଲାଗୁଛି, ଏବଂ ତୁମ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ଏଠାକୁ ଆସିଛି। କୈକେୟୀ, ତୁମ ଦୁଃଖ ମୋ ଦୁଃଖ, ତୁମ ଅବନତି ମୋ ଅବନତି, ତୁମ ସମୃଦ୍ଧି ମୋ ସମୃଦ୍ଧି—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।" "ତୁମେ ରାଜବଂଶରେ ଜନ୍ମ ନେଇଛ, ରାଜାଙ୍କ ମୁଖ୍ୟ ରାଣୀ, ଏପରି ରାଜଧର୍ମର ଗୁରୁତ୍ୱ କାହିଁକି ବୁଝିପାରୁନାହଁ? ତୁମ ସ୍୵ାମୀ ଧର୍ମର କଥା କହିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ସେ ଚତୁର; ତାଙ୍କର କଥା ମୃଦୁ, କିନ୍ତୁ ସ୍ୱଭାବ ଦୁଷ୍ଟ। ତୁମେ ନିର୍ମଳ ହୃଦୟରେ ତାଙ୍କୁ ଭରସା କରିଛ, ଏହିପରି ଭାବେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଠକାଯାଇଛ।" "ଏବେ ସେ ତୁମକୁ ଖାଲି ସାନ୍ତ୍ବନା ଦେଉଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଆଜି ସତ୍ୟରେ ସେ କୌଶଳ୍ୟାଙ୍କୁ ସମୃଦ୍ଧି ସହିତ ଏକତ୍ର କରିବେ। ସେ ଦୁଷ୍ଟ ହୃଦୟବାନ୍, ତୁମ ବଂଶରୁ ଭରତଙ୍କୁ ଦୂର କରି, ସମସ୍ତ ବାଧା ଦୂର କରି ରାମଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟରେ ବସାଇବେ।" "ସ୍ୱାମୀ ରୂପେ ଶତ୍ରୁ, ଏବଂ ମାତୃ ରୂପେ ଉପକାରୀ ଦେଖାଯାଉଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି, ଏକ ବିଷାକ୍ତ ସର୍ପ ଶିଶୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆଲିଙ୍ଗିତ ହେବାର ସମାନ—ତୁମ ସ୍ଥିତି ସେପରି। ଯେପରି ଶତ୍ରୁ ବା ଅବହେଳିତ ସର୍ପ କରିଥାଏ, ଏହିପରି ଆଜି ଦଶରଥ ତୁମେ ଓ ତୁମ ପୁଅ ସହିତ ବ୍ୟବହାର କରିଛନ୍ତି।" "ସଦା ସୁଖ ଅନୁଭବ କରିଥିବା ମୂଢ଼, ଦୁଷ୍ଟ ଲୋକ ତୁମେ ଓ ତୁମ ବଂଶକୁ ନଷ୍ଟ କରିଦେଲେ, ଏବଂ ମିଛ ସାନ୍ତ୍ବନା ଦେଇ ରାମଙ୍କୁ ସିଂହାସନରେ ବସାଇବେ। ତେଣୁ, କୈକେୟୀ, ଏହି ଉପଯୁକ୍ତ ସମୟରେ ନିଜ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ କାମ କର; ତୁମ ପୁଅ, ନିଜେ ଓ ମୋତେ—ଏହି ଦୃଶ୍ୟର ଦ୍ରଷ୍ଟା—ଉଦ୍ଧାର କର।" ମନ୍ଥରାଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ସୁନ୍ଦର ମୁହଁବାଳା କୈକେୟୀ ଶୟନ ଛାଡ଼ି ଉଠିବା ସହିତ, ଶରତ୍କାଳୀନ କୃଶ୍ଚନ୍ଦ୍ର ପରି ଆନନ୍ଦରେ ପ୍ରଭାସିତ ହେଲେ। କୈକେୟୀ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ଓ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଚକିତ ହୋଇ, ସେ ତାହା ହୁଞ୍ଚିଆ ମହିଳାକୁ ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦିବ୍ୟ ଭୂଷଣ ଦେଲେ। ଏହି ଭୂଷଣ ଦେଇ, ଆନନ୍ଦିତ କୈକେୟୀ ପୁନି ମନ୍ଥରାଙ୍କୁ କହିଲେ, "ମନ୍ଥରା, ତୁମେ ଯେଉଁ ସୁସମ୍ବାଦ ଦେଲ, ତାହା ମୋ ପାଇଁ ବହୁତ ପ୍ରିୟ। ଆଉ କ'ଣ କରିପାରିବି, କାହାକୁ ଚାହଁ? ଏତେ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଛ, ତେଣୁ ମୁଁ ତୁମ ପାଇଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦାନ ଦେଉଛି—ଯାହା ଚାହଁ, ଚୟନ କର।" "ମୋ ପାଖରେ ରାମ ଓ ଭରତ ମଧ୍ୟରେ କିଛି ତଫାତ ନାହିଁ; ତେଣୁ ରାଜା ରାମଙ୍କୁ ଯୁବରାଜ କରିବେ ବୋଲି ମୁଁ ଖୁସି। ଏଠାରୁ ବଡ଼ ଦାନ କିଛି ନାହିଁ। ତୁମେ ଯାହା କହିଛ, ତାହା ମଧୁର ଓ ଆନନ୍ଦମୟ, ମୋ ପାଇଁ ଅମୃତ ସମାନ। ତେଣୁ ମୁଁ ତୁମକୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦାନ ଦେଉଛି—ଯାହା ଚାହଁ, ଚୟନ କର।" ଏଠିଏ ଶ୍ରୀମଦ୍ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ଆୟୋଧ୍ୟାକାଣ୍ଡର ଅଷ୍ଟମ ସର୍ଗ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। କିନ୍ତୁ ମନ୍ଥରା, ଇର୍ଷ୍ୟାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ସେ ଭୂଷଣ ଫେଲାଇଦେଲେ, ଏବଂ କ୍ରୋଧ ଓ ଦୁଃଖରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ କହିଲେ, "ମୂଢ଼, କାହିଁକି ଅକାରଣ ଖୁସି ହେଲୁ? ତୁମେ ବୁଝୁନାହଁ, ଏହା ଦୁଃଖର ସାଗର।" "ମୁଁ ଦୁଃଖରେ ଡୁବିଯାଇଛି, ତଥାପି ତୁମ ଉପକାର ପାଇଁ ନିଜକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରୁଛି, ରାଣୀ। ଏପରି ବଡ଼ ଅପମଙ୍ଗଳ ଘଟିଥିବାବେଳେ ତୁମେ ଖୁସି କାହିଁକି? ମୁଁ ତୁମ ଅବୁଝତାକୁ ଦେଖି ଦୁଃଖିତ। କୌଣସି ଜ୍ଞାନବତୀ ମହିଳା, ଏପରି ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱୀ ରାଣୀଙ୍କ ପୁଅର ଉନ୍ନତି ଦେଖି ଖୁସି ହୁଏ କି? ଏହା ମୃତ୍ୟୁ ଆସିଥିବା ସମାନ।" "ମୁଁ କେବଳ ଭରତ ପାଇଁ ନୁହେଁ, ରାମଙ୍କ ପାଇଁ ଭୟ କରୁଛି; ରାଜ୍ୟ ବଣ୍ଟନ ନେଇ ଚିନ୍ତା କରି, ମୋ ଭୟ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଉଛି। ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ରାମଙ୍କୁ ନିବେଦିତ, ଏବଂ ଶତୃଘ୍ନ ଭରତ ପାଇଁ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ପରି।" "ସୁନ୍ଦରୀ, ବଂଶାନୁକ୍ରମ ଅନୁଯାୟୀ ରାଜ୍ୟ ଭରତଙ୍କୁ ମିଳିବା ଉଚିତ୍, ତଥାପି ଏହି ରାଜ୍ୟ ଦୁଇ ଛୋଟ ପୁଅଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଛି।" "କୌଶଳ୍ୟା ଭାଗ୍ୟଶାଳି, କାରଣ ତାଙ୍କ ପୁଅକୁ ଆସନ୍ତାକାଲି ପୁଷ୍ୟ ନକ୍ଷତ୍ରରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଯୁବରାଜ ରୂପେ ଅଭିଷିକ୍ତ କରାଯିବ। ଯେତେବେଳେ ଏହି ଭୂମି ଆନନ୍ଦ ଓ ନିର୍ଭୟତାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବ, ଶତ୍ରୁମାନେ ଦଳିତ ହେବେ, ତୁମେ କୌଶଳ୍ୟାଙ୍କ ସେବା କରିବାକୁ ହେବ, ଚାରିପାଖ ହାଥ ଜୋଡ଼ି, ଦାସୀ ପରି।" "ଆମେ ସମସ୍ତେ ଏବେ ତାଙ୍କର ସେବାକାରୀ ହେବାକୁ ପଡ଼ିବ, ତୁମ ପୁଅ ରାମଙ୍କର ଦାସ ହେବ। ନିଶ୍ଚିତ, ରାମଙ୍କ ମୁଖ୍ୟ ପତ୍ନୀମାନେ ଆନନ୍ଦିତ ହେବେ, କିନ୍ତୁ ତୁମ ଜାଉଁଝିମାନେ ଭରତଙ୍କ ଅବନତିରେ ଖୁସି ହେବେ ନାହିଁ।" ମନ୍ଥରାଙ୍କୁ ଏପରି କଥା କହିବା ଦେଖି, କୈକେୟୀ ମାତ୍ର ରାମଙ୍କର ଗୁଣଗାନ କରିଲେ। "ରାମ, ରାଜାଙ୍କ ଜେଷ୍ଠ ପୁଅ, ଧର୍ମଜ୍ଞ, ଗୁଣବାନ୍, ନିୟମିତ, କୃତଜ୍ଞ, ସତ୍ୟବାଦୀ, ଏବଂ ପବିତ୍ର; ତେଣୁ ସେ ଅଭିଷେକ ପାଇବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ। ସେ ଦୀର୍ଘାୟୁ, ଭାଇ ଓ ଦାସମାନେ ପ୍ରତି ପିତାପରି ରକ୍ଷା କରିବେ; ତେଣୁ ହୁଞ୍ଚିଆ, ରାମଙ୍କ ଅଭିଷେକ ଶୁଣି ତୁମେ ଦୁଃଖିତ କାହିଁକି?