ଏକ ଦିନ, ରାମ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ ଖବର ଆସିବାରେ ଦାୟି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦରେ ପ୍ରମାଦିତ ହେଲେ। ସେ ବଡ ଉତ୍ସାହରେ, ରଘୁବଂଶୀ ରାମଙ୍କ ପାଇଁ ଆସୁଥିବା ବଡ ସୁଭାଗ୍ୟ ବିଷୟରେ କୁଞ୍ଚିତ ମନ୍ଥରାକୁ କହିଲେ। ଦାୟି କହିଲେ— “ଆଗାମୀ କାଲି, ପୁଷ୍ୟା ନକ୍ଷତ୍ରରେ, ରାଜା ଦଶରଥ ରୋଷ ଜିତିଥିବା, ନିର୍ମଳ ରାମଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ କରିବେ।” ଦାୟିଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ମନ୍ଥରା, ଯେଉଁଠି ଶୀଘ୍ର କ୍ରୋଧିତ ହେଉଥିଲେ, ରୂପେ କୈଳାସ ପର୍ବତ ଶିଖର ସମ ଦର୍ଶନୀୟ ରାଜପ୍ରାସାଦରୁ ତଳକୁ ଯାଇଲେ। କ୍ରୋଧରେ ଦହିବା, ଦୁଷ୍ଟ ଦୃଷ୍ଟି ଥିବା ମନ୍ଥରା, କୈକେୟୀ ଶୟନ କରୁଥିବାବେଳେ ଏଭଳି କଥା କହିଲେ— “ଉଠ, ମୂଢା! କାହିଁକି ଶୟନ କରୁଛ? ତୋପରେ ବିପଦ ଆସୁଛି। ଅପାର ଅସୁଭାଗ୍ୟରେ ଜଣାପଡି ତୁମେ ନିଜକୁ ଚିହ୍ନି ପାରୁନାହିଁ।" "ତୁମେ ଦୃଷ୍ଟିରେ ସୁଭାଗ୍ୟବତୀ ଦେଖାଯାଉଛ, କିନ୍ତୁ ଅପସ desirable ବିଷୟରେ ସୁଭାଗ୍ୟ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରୁଛ। ତୁମ ସୁଭାଗ୍ୟ ଗର୍ମ ଋତୁର ନଦୀ ଧାରା ପରି ଅସ୍ଥିର।" ଏଭଳି କ୍ରୋଧିତ ଓ କ୍ରୂର କଥା ଶୁଣି, କୈକେୟୀ ଗଭୀର ଦୁଃଖରେ ପଡିଗଲେ। କୈକେୟୀ ମନ୍ଥରାକୁ ଜିଜ୍ଞାସା କଲେ— "ସବୁ ଠିକ୍ ଅଛି କି, ମନ୍ଥରା? ତୁମେ ଅତି ଦୁଃଖିତ ମୁହଁ ନେଇ ଆସିଛ, ଏହି ଦେଖି ମୁଁ ଚିନ୍ତିତ।" କୈକେୟୀଙ୍କ ମୃଦୁ କଥା ଶୁଣି, ଅଭିପ୍ରାୟରେ ଦକ୍ଷ ଓ କ୍ରୋଧିତ ମନ୍ଥରା ଉତ୍ତର ଦେଲେ। ଏଉଁଠି, ଆଉ ଅଧିକ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, ମନ୍ଥରା କୈକେୟୀଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ଚାହିଁ, ରଘୁବଂଶୀ ରାମଙ୍କୁ ଦୂର କରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ, ଏଭଳି କଥା କହିଲେ— "ରାଣୀ, ତୁମ ପାଇଁ ବଡ ଅନନ୍ତ ବିପଦ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଛି: ରାଜା ଦଶରଥ ରାମଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ କରିବେ।" "ମୁଁ ଗଭୀର ଭୟରେ ଡୁବିଛି, ଦୁଃଖ ଓ ଶୋକରେ ଦହିଯାଉଛି, ଏବଂ ତୁମ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ଏଠାକୁ ଆସିଛି।" "କୈକେୟୀ, ତୁମ ଦୁଃଖ ମୋର ଦୁଃଖ, ତୁମ ଅବନତି ମୋର ଅବନତି, ତୁମ ସମୃଦ୍ଧି ମୋର ସମୃଦ୍ଧି—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।" "ତୁମେ ରାଜବଂଶରେ ଜନ୍ମ ନେଇଛ, ରାଜାଙ୍କ ପ୍ରଧାନ ରାଣୀ; ତେବେ କିପରି, ରାଣୀ, ରାଜଧର୍ମର ଗଭୀରତାକୁ ବୁଝିପାରୁନାହିଁ?" "ତୁମ ପତି ଧର୍ମ କଥା କହିଥିବା ଦେଖାଯାଉଛ, କିନ୍ତୁ ସେ ଚଳାକ; ସେ କଥାରେ ମୃଦୁ, କିନ୍ତୁ ସ୍ୱଭାବରେ କଠୋର। ତୁମେ ଶୁଦ୍ଧ ହୃଦୟରେ ବିଶ୍ୱାସ କରିଛ, ଏହିପରି ଭାବେ ତୁମେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଧୋଖା ଖାଇଛ।" "ଏବେ ସେ ତୁମେ ପାଖକୁ ଖାଲି ଆଶ୍ୱାସନ ନେଇ ଆସୁଛ, କିନ୍ତୁ ସତ୍ୟରେ, ଆଜି ତୁମ ପତି କୌଶଲ୍ୟାଙ୍କୁ ସମୃଦ୍ଧି ସହିତ ଏକତ୍ର କରିବେ।" "ସେ ଦୁଷ୍ଟ ହୃଦୟ ଥିବା ଲୋକ, ତୁମ ବାରତକୁ ତୁମ ଜନ୍ୟରୁ ଦୂର କରି, ସମସ୍ତ ବାଧା ଦୂର କରି ଶୀଘ୍ର ରାମଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟରେ ବସାଇବେ।" "ସତ୍ରୁ, ପତି ରୂପରେ, ଏବଂ ମା ଯେଉଁଠି ମଙ୍ଗଳ ଚାହିଁ, ସେ ଏକ ବିଷାକ୍ତ ସାପ ପରି ଯାହାକୁ ଶିଶୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରିଛି—ଏଭଳି ତୁମେ ଧରି ରହିଛ।" "ସତ୍ରୁ କିମ୍ବା ଅପେକ୍ଷା କରାଯାଇଥିବା ସାପ ଯେଉଁପରି କାର୍ଯ୍ୟ କରେ, ଏଭଳି ଆଜି ରାଜା ଦଶରଥ ତୁମେ ଏବଂ ତୁମ ପୁଅ ସହିତ କରିଛ।" "ଏହି ଆରାମରେ ଅଭ୍ୟସ୍ତ ଅଜ୍ଞା, ତୁମେ ତୁମ ଜନ୍ୟ ସହିତ ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ଲୋକ ଦ୍ୱାରା ନଷ୍ଟ ହୋଇଛ, ଯେଉଁଠି ମିଥ୍ୟା ମୃଦୁ କଥା ଦେଇ ରାମଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟରେ ବସାଇବା ପ୍ରସ୍ତୁତି ହେଉଛ।" "ତେଣୁ, କୈକେୟୀ, ଏହି ସମୟରେ ତୁମ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ଶୀଘ୍ର କାର୍ଯ୍ୟ କର; ତୁମ ପୁଅ, ନିଜେ, ଏବଂ ମୁଁ—ଏହି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖୁଥିବା ମୋତେ ଉଦ୍ଧାର କର।" ମନ୍ଥରାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ସୁନ୍ଦର ମୁହଁ ଥିବା କୈକେୟୀ ଶୟନ ତ୍ୟାଗ କରି ଉଠିଲେ, ଏବଂ ଶରତ ଋତୁର ଅର୍ଦ୍ଧଚନ୍ଦ୍ର ପରି ଆନନ୍ଦରେ ଭରିଗଲେ। କୈକେୟୀ ଅତି ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଏବଂ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଭରି, ମନ୍ଥରାକୁ ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦିବ୍ୟ ଭୂଷଣ ଦେଲେ। ଭୂଷଣ ଦେଇ, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ କୈକେୟୀ ଆନନ୍ଦରେ ପୁଣି ମନ୍ଥରାକୁ କହିଲେ— "ମନ୍ଥରା, ତୁମେ ଯେଉଁ ଖବର ଦେଲେ, ଏହା ମୋ ପାଇଁ ଅତି ପ୍ରୀତିକର। ଏପରି ଆନନ୍ଦ ଆଣିଦେଇଛ, ମୁଁ ଆଉ କଣ କରିପାରିବି, ଆମେ କୁହ।" "ମୁଁ ରାମ ଓ ବାରତ ମଧ୍ୟରେ କୌଣସି ତାତ୍ତ୍ୱିକ ତଫାତ ଦେଖିନାହିଁ; ତେଣୁ ରାଜା ରାମଙ୍କୁ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ କରିବାରେ ମୁଁ ଖୁସି।" "ଏହାଠାରୁ ମୋ ପାଇଁ ବଡ ଦାୟିକ ଦାନ କିଛି ନାହିଁ। ତୁମେ ସ୍ନେହପାତ୍ର, ମଧୁର ଓ ଆନନ୍ଦଦାୟକ କଥା କହିଛ, ମନ୍ଥରା। ଏପରି କଥା କହିଛ, ତେଣୁ ମୁଁ ତୁମକୁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଦାନ ଦେଉଛି—ତୁମେ ଚାହିଁଥିବା ଦାନ ଚୟନ କର।" ଏଉଁଠି, ଶ୍ରୀମତ୍ ମହାର୍ଷି ବାଲ୍ମୀକିଙ୍କ ଆୟୋଧ୍ୟା କାଣ୍ଡର ଅଷ୍ଟମ ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। କିନ୍ତୁ ମନ୍ଥରା, ଇର୍ଷ୍ୟାରେ ଭରି, ଭୂଷଣକୁ ପେଲାଇ ଦେଲେ ଏବଂ କ୍ରୋଧ ଓ ଦୁଃଖରେ ଏଭଳି କଥା କହିଲେ— "ତୁମେ, ମୂଢା, କାହିଁକି ଅକାରଣ ଆନନ୍ଦିତ ହେଉଛ? ତୁମେ ଏହି ଦୁଃଖର ସମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟରେ ଅଛିବାକୁ ବୁଝିପାରୁନାହିଁ?" "ମୁଁ ଦୁଃଖରେ ଡୁବିଛି, ତୁମ ପାଇଁ ନିଜକୁ ଅନ୍ୟ ରଖିଛି, ରାଣୀ। ଏପରି ବଡ ଅସୁଭାଗ୍ୟ ଆସିଛିବାରେ, ତୁମେ ଶୋକ କରିବାକୁ ଉଚିତ, ଆନନ୍ଦ କାହିଁକି?" "ମୁଁ ତୁମ ଅବୁଝା ଦେଖି ଦୁଃଖିତ। କୌଣସି ବୁଦ୍ଧିମତୀ ରାଣୀ, ପ୍ରତିପକ୍ଷ ରାଣୀର ପୁଅ ଉନ୍ନତି ଦେଖି ମୃତ୍ୟୁ ସମ ଆନନ୍ଦ କରିବେ?" "ମୁଁ ରାମ ପାଇଁ ଭୟରେ ଅଛି, କେବଳ ବାରତ ପାଇଁ ନୁହେଁ, ରାଜ୍ୟ ଭାଗିଦାରି ପାଇଁ; ଏହିପରି ଚିନ୍ତା କରି ମୁଁ ଦୁଃଖିତ, ଭୟ ଭୟଭୀତ ଲୋକରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।" "ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ରାମଙ୍କୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଭକ୍ତ; ଏହିପରି ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ବାରତ ପାଇଁ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଯେଉଁପରି କକୁତ୍ସ୍ଥ ପୁଅ ପାଇଁ।" "ଏପରି ହେଲେ, ରାଜ୍ୟାଧିକାର ନିକଟତା କ୍ରମରେ ବାରତଙ୍କୁ ମିଳିବା ଉଚିତ, କିନ୍ତୁ ରାଜ୍ୟାଧିକାର ଦୁଇ ଅପେକ୍ଷା କମ୍ ବୟସ୍କ ଲୋକଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଛି।" "ନିଶ୍ଚୟ, କୌଶଲ୍ୟା ଭାଗ୍ୟବତୀ, ଯାହାଙ୍କ ପୁଅ ପୁଷ୍ୟା ନକ୍ଷତ୍ରରେ ଆଗାମୀ କାଲି ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ ପାଇଁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ମହାନ୍ତମାନେ ଦ୍ୱାରା ସଂସ୍କୃତି ହେବେ।" "ଯେତେବେଳେ ଏହି ପୃଥିବୀ ଆନନ୍ଦ ଓ ବିଶ୍ୱାସରେ ଭରିଯିବ, ଶତ୍ରୁ ଦମିଯିବ, ତୁମେ କୌଶଲ୍ୟାଙ୍କୁ ଜୋଡି ହାତ ଦେଇ ଦାସୀ ପରି ସେବା କରିବାକୁ ହେବ।" "ଏଭଳି ଆମେ ସମସ୍ତେ ତାଙ୍କର ଦାସୀ ହେବା, ଏବଂ ତୁମ ପୁଅ ରାମଙ୍କୁ ଦାସ ହେବା।