ଏହି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଘଟଣାରେ, ରାମାୟଣର ଆୟୋଧ୍ୟା କାଣ୍ଡରେ ଏକ ଦିନ, ରାଜପୁରୀ ଅପରିମିତ ଧଳା ମେଘର ଶିଖର ପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା ଏକ ରାଜମହଳରେ ମୁଖ୍ୟ ପୁରୋହିତ ବୃହସ୍ପତି ମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଯିବା ପରି, ରାଜାଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଆସିଲେ। ରାଜା ତାଙ୍କୁ ଆସିବା ଦେଖି, ତାଙ୍କର ରାଜାସନ ଛାଡି ଉଠିଲେ, ତାଙ୍କର ମତ ଜାଣିବା ପରେ, ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ ହେବା ବିଷୟରେ ଜଣାଇଲେ। ଏହାପରେ, ରାଜସଭାରେ ଏକାଠି ବସିଥିବା ସଭ୍ୟମାନେ ମୁଖ୍ୟ ପୁରୋହିତଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇ ଉଠିଲେ। ଗୁରୁଙ୍କର ଅନୁମତି ମିଳିବାପରେ, ରାଜା ଲୋକମାନଙ୍କ ଭିତରୁ ଦୂରେ ଯାଇ, ଏକ ସିଂହ ପରି ପାହାଡ଼ ଗୁହାକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବା ପରି ଅନ୍ତଃପୁରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଲେ। ଏହି ମହଳ, ଯେଉଁଠି ଅନେକ ଶୋଭାଯୁକ୍ତ ଶ୍ରୀମତୀ ନାରୀମାନେ ଥିଲେ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କର ମହଳ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା; ରାଜା ଏଠିକୁ ଚନ୍ଦ୍ରମା ସ୍ତ୍ରୀଗଣରେ ଭରିଥିବା ଆକାଶକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବା ପରି ଶୋଭା ଦେଇ ପ୍ରବେଶ କରିଲେ। ଏଠିଠାରେ ଆୟୋଧ୍ୟା କାଣ୍ଡର ଛଉଁଅ ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ପୁରୋହିତ ଚାଲିଯିବା ପରେ, ରାମ, ନିୟମିତ ମନ ଏବଂ ନିର୍ମଳ ଶରୀରରେ ସ୍ନାନ କରି, ଚଉଡ଼ା ଚକ୍ଷୁ ଦେଇଥିବା ସ୍ତ୍ରୀ ସୀତାଙ୍କ ସହିତ, ନାରାୟଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରିବାକୁ ଆସିଲେ। ରାମ ତାଙ୍କ ହାତରେ ହୋମ କୁଣ୍ଡ ନେଇ, ବିଧିମତ ରୀତିରେ ଅଗ୍ନିକୁ ଘୃତ ଅର୍ପଣ କରି, ମହାଦେବଙ୍କୁ ପୂଜା କରିଲେ। ଶେଷ ଅନ୍ନ ଖାଇ, ନିଜ ମଙ୍ଗଳ କାମନା କରି, କୁଶ ଶୟନରେ ବସି, ନାରାୟଣଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କଲେ। ରାମାୟଣର ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ, ରାମ ଏବଂ ସୀତା ଉପବାସ ସମାପ୍ତ କରିବା ପରେ, ରାତିର ଏକ ପ୍ରହର ବାକି ଥିଲାବେଳେ, ରାମ ଜାଗି ଘରକୁ ଶୋଭା ଦେଇ ସଜାଇଲେ। ସେଠି, ଗାୟକ, ପ୍ରଶସ୍ତିକାର, ଏବଂ ପୂର୍ବଜ ଗାଥାକାରମାନେ ମଧୁର ଶବ୍ଦ ଗାଇଥିବା ବେଳେ, ରାମ ପୂର୍ବାହ୍ନ ପୂଜାକୁ ବସି, ଏକାଗ୍ର ଚିତ୍ତରେ ମନ୍ତ୍ର ଜପ କଲେ। ମଧୁସୂଦନଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ ଓ ସ୍ତୁତି କରି, ଶୁଦ୍ଧ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ରାମ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଠାରୁ ବେଦ ପାଠ କରାଇଲେ। ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ମନ୍ତ୍ର ଚାନ୍ତ କରିବା ସମୟରେ, ତାଙ୍କର ମଧୁର ଓ ଗଭୀର ଶବ୍ଦ, ବାଦ୍ୟଯନ୍ତ୍ର ର ସଙ୍ଗେ ଆୟୋଧ୍ୟାକୁ ଉତ୍ସବ ମୂଡ଼ରେ ଭରିଦେଲା। ରାମ ଏବଂ ସୀତା ଉପବାସ ସମାପ୍ତ କରିବା ଖବର ଶୁଣି, ଆୟୋଧ୍ୟାର ସମସ୍ତ ଲୋକ ଉଲ୍ଲାସିତ ହେଲେ। ଏହାପରେ, ରାମଙ୍କର ଅଭିଷେକ ଶୁଣି, ଏବଂ ରାତି ଶେଷ ହେବା ପରେ, ସମସ୍ତ ନଗରବାସୀ ଆୟୋଧ୍ୟାକୁ ଶୋଭା ଦେଇ ସଜାଇବାରେ ଲାଗିପଡ଼ିଲେ। ଧଳା ମେଘ ଶିଖର ପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା ମନ୍ଦିର, ଚଉକ, ରସ୍ତା, ଶ୍ରାଇନ, ବାଲକନୀ, ବ୍ୟବସାୟୀମାନେ ଦେଉଥିବା ଦୋକାନ, ଶ୍ରୀମତ ଗୃହ, ସଭା ଘର, ଏବଂ ଗଛ ଉପରେ, ଏଠିଠାରେ ଝଣ୍ଡା ଓ ବ୍ୟାନର ଉଡ଼ିଲା। ଅଭିନେତା, ନୃତ୍ୟକାର ଓ ଗାୟକମାନେ ମନ ଓ କାନକୁ ଖୁସି କରିଥିବା ଗୀତ ଗାଇଲେ। ଲୋକମାନେ ଚଉକ ଓ ଗୃହରେ ରାମଙ୍କ ଅଭିଷେକ ବିଷୟରେ ଆଲୋଚନା କରିଲେ; ସମୟ ନିକଟ ଆସିଲା। ଗୃହଦ୍ୱାରରେ ଖେଳୁଥିବା ଶିଶୁମାନେ ମଧ୍ୟ ଏକାଠି ହୋଇ ରାମଙ୍କ ଅଭିଷେକ ନେଇ ଚର୍ଚ୍ଚା କରିଲେ। ରାଜପଥ ଉତ୍ସବ ଦେଇ ଫୁଲ ଓ ଧୂପର ଗନ୍ଧରେ ସଜି, ଆୟୋଧ୍ୟାବାସୀ ରାମଙ୍କ ଅଭିଷେକ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତି କଲେ। ଏବଂ ରାତିର ଅନ୍ଧାରକୁ ଦୂର କରିବାକୁ, ସମସ୍ତ ଗଳିରେ ଦୀପ ଧାରଣ କରୁଥିବା ଗଛ ବାନ୍ଧିଲେ। ଏପରି ଭାବେ ସମସ୍ତ ନଗର ସଜିଗଲା, ଲୋକମାନେ ରାମଙ୍କ ଅଭିଷେକ ଅପେକ୍ଷାରେ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଆନନ୍ଦ ଓ ଉତ୍ସୁକତାରେ ଅପେକ୍ଷା କରିଥିଲେ। ସମସ୍ତ ଚଉକ ଓ ସଭାଘରରେ ଏକାଠି ହୋଇ ଲୋକମାନେ ଆଲୋଚନା କଲେ, ରାମଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରିଲେ। "ଆହା! ମହାତ୍ମା ଦଶରଥ, ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶର ଗର୍ବ, ନିଜର ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଜାଣି, ରାମଙ୍କୁ ରାଜା କରିବେ। ଆମେ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ଦୀର୍ଘକାଳ ରାମ ଆମ ରାଜା ଓ ରକ୍ଷକ ହେବେ। ରାମ, ଅଭିମାନ ନଥିବା, ଶିକ୍ଷିତ, ଧର୍ମିକ, ଭାଇମାନେ ପ୍ରତି ପ୍ରେମ ପରାୟଣ, ଆମ ପ୍ରତି ମଧ୍ୟ ସେମିତି ଉତ୍ସେ।" ଲୋକମାନେ ଭାବ କଲେ: "ଦଶରଥ ରାଜା ଦୀର୍ଘଜୀବୀ ହେଉନ୍ତୁ, ତାଙ୍କ ଦୟାରେ ଆମେ ରାମଙ୍କ ଅଭିଷେକ ଦେଖିପାରିବା।" ଏପରି ଲୋକମାନେ ଆଲୋଚନା କରୁଥିବା ବେଳେ, ଅନ୍ୟ ଲୋକମାନେ ଏହି ଖବର ଶୁଣି, ଗ୍ରାମ ଓ ଦିଗଦିଗାନ୍ତରୁ ଆସିଲେ। ସେମାନେ ଆୟୋଧ୍ୟାକୁ ଭରିଦେଲେ, ରାମଙ୍କ ଅଭିଷେକ ଦେଖିବାକୁ ଆସିଥିଲେ। ଏହି ଭିଡ଼ ଏପରି ଭାବେ ବିସ୍ତାର ହେଲା, ଯେଉଁଠି ଏକ ମହା ଧ୍ୱନି ଉପସ୍ଥିତ ହେଲା, ଯାହା ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଚନ୍ଦ୍ର ଉପରେ ସମୁଦ୍ରର ଗର୍ଜନ ପରି ଶୁଣାଯାଉଥିଲା। ଆୟୋଧ୍ୟା, ଇନ୍ଦ୍ରପୁରୀ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ଉତ୍ସୁକ ଗ୍ରାମବାସୀମାନେ ଚାରିପାଖରେ ଭିଡ଼ ମାରିଥିଲେ; ଏହି ଉତ୍ସବ ଧ୍ୱନି ଏବଂ ଶୋଭା ଆୟୋଧ୍ୟାକୁ ଏକ ପୂର୍ଣ୍ଣ ସମୁଦ୍ର ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ଏଠିଠାରେ ଆୟୋଧ୍ୟା କାଣ୍ଡର ସାତଉଁଅ ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ଏଉଁ ସମୟରେ, କୈକେୟୀଙ୍କ ସହିତ ବଞ୍ଚିଥିବା, ନିଜ ପରିଜନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ଏକ ଦାସୀ, ଚକାଚକ୍ୟା ଚନ୍ଦ୍ର ପରି ଜ୍ଵଳିଥିବା ଏକ ମହଳରେ ଚାଲିଗଲେ। ସେଠିଠାରୁ, ମନ୍ଥରା ଆୟୋଧ୍ୟାକୁ ତଳ ଦେଖିଲେ; ଯେଉଁଠି ରାଜପଥ ନୀଳ ପଦ୍ମ ଓ ଶାଳୁକ ଦ୍ୱାରା ସଜାଯାଇଥିଲା। ସେ ଦେଖିଲେ, ନଗର ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଝଣ୍ଡା ଓ ବ୍ୟାନର ଦ୍ୱାରା ସଜିଥିଲା, ଚନ୍ଦନ ଜଳ ଦ୍ୱାରା ଛିଟାଯାଇଥିଲା, ଏବଂ ଲୋକମାନେ ନିଜ ମୁଣ୍ଡ ସ୍ନାନ କରି ଆସିଥିଲେ। ସେଠି, ମହାନ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ମାଳା ଓ ମିଠା ଦେଇଥିବା ଶବ୍ଦ ଉପସ୍ଥିତ ହେଉଥିଲା, ଧଳା ମନ୍ଦିର ଦ୍ୱାର ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ଏବଂ ସମସ୍ତ ବାଦ୍ୟଯନ୍ତ୍ରର ଶବ୍ଦ ରେ ନଗର ଭରିଗଲା। ଆନନ୍ଦ ଲୋକମାନେ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଚାନ୍ତ କରୁଥିବା ଶବ୍ଦ, ଉତ୍ସବ ହାତୀ ଓ ଉତ୍ସାହିତ ବଂଶୀ ଓ ଗାୟ, ଏହି ସମସ୍ତ ଉଲ୍ଲାସରେ ଆୟୋଧ୍ୟା ଭରିଗଲା। ଏହିପରି ଉତ୍ସବ ଓ ଶୋଭା ଦେଖି, ମନ୍ଥରା ଅତି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଭରିଗଲେ।