ତାପରେ, ରାମଙ୍କ ପକ୍ଷରୁ ଯଥାଯଥ ଆଦର ପାଇଁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଗୁରୁବର୍ଗ ବସିଷ୍ଠ ମହାରାଜ କକୁତ୍ସ୍ଥଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଇ ରାମଙ୍କ ଗୃହରୁ ବିଦାୟ ନେଲେ। ଏହି ସମୟରେ ରାମ, ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟ ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କ ସହିତ ବସିଥିଲେ, ସେମାନେ ମିଷ୍ଟି କଥା କହୁଥିଲେ। ରାମ ସେମାନଙ୍କୁ ଆଦର ଜଣାଇ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଇ ନିଜ ଘରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସେହି ସମୟରେ ରାମଙ୍କ ଘର ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉଲ୍ଲାସିତ ପୁରୁଷ ଓ ନାରୀମାନେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲେ, ଯେଉଁଠି ମଣେ ହେଉଥିଲା ଏକ ଅଳିଅଳି ମାରିଥିବା ପଦ୍ମପୁଷ୍ପରେ ଭରିଥିବା ହ୍ରଦ ସଦୃଶ। ରାମଙ୍କ ଏହି ରାଜମହଳ ସମ ନିବାସରୁ ବସିଷ୍ଠ ମହାରାଜ ବାହାରିଲେ, ସେ ଦେଖିଲେ ରାସ୍ତା ଲୋକମାନେ ଭିଡ଼ି ରହିଛନ୍ତି। ସମଗ୍ର ଅୟୋଧ୍ୟାର ରାଜପଥ ଚତୁର୍ଦ୍ଦିଗରୁ ଉତ୍ସୁକ୍ତ ଲୋକମାନେ ଭରିଯାଇଥିଲା। ସେଇ ସମୟରେ ଲୋକମାନଙ୍କର ଉଲ୍ଲାସର ଧ୍ୱନି ସମୁଦ୍ର ଗର୍ଜନ ସଦୃଶ ଶୁଣାଯାଉଥିଲା। ଏହି ଦିନ ଅୟୋଧ୍ୟାର ରାସ୍ତା ଝାଡ଼ି ଓ ପାଣି ଛିଟି ଶୁଭ୍ର, ଅରଣ୍ୟ ମାଳା ଓ ଉଚ୍ଚ ଘର ଝଣ୍ଡାରେ ଶୋଭିତ ହୋଇ ଚମକୁଥିଲା। ସେଠାରେ ନାରୀ ଓ ଶିଶୁମାନେ ଭରିଥିବା ଲୋକମାନେ ରାମଙ୍କ ଅଭିଷେକ ପାଇଁ ଏପରି ଅପେକ୍ଷା କରୁଥିଲେ, ଯେପରି ଉଦୟ ହେବାକୁ ଯାଉଥିବା ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦେଖିବାକୁ ଅପେକ୍ଷା କରନ୍ତି। ସମସ୍ତେ ଶୁଭ୍ରବସ୍ତ୍ର, ଅଲଙ୍କାର ଧାରଣ କରି ଉଲ୍ଲାସିତ ହୃଦୟରେ ଏହି ମହୋତ୍ସବ ଦେଖିବାକୁ ପ୍ରତିକ୍ଷା କରୁଥିଲେ। ବସିଷ୍ଠ ମହାରାଜ ଏହି ଭିଡ଼ ଭିତରୁ ଧୀରେ ଧୀରେ ରାଜପଥ ଦେଇ ରାଜପ୍ରସାଦ ଦିଗକୁ ଗଲେ, ଯେପରି ଲୋକମାନେ ଦୁଇଭାଗ ହେଉଛନ୍ତି। ସେ ଏକ ଶୁଭ୍ର ମେଘ ଶିଖର ସଦୃଶ ରାଜମହଳରେ ଚଢ଼ି ରାଜାଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ, ଯେପରି ବୃହସ୍ପତି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଆନ୍ତି। ବସିଷ୍ଠଙ୍କୁ ଦେଖି ରାଜା ଦଶରଥ ସିଂହାସନରୁ ଉଠି ତାଙ୍କର ମତ ଜାଣିବା ପରେ କହିଦେଲେ ଯେ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଛି। ସେଥିରେ ଗୁରୁଙ୍କ ସମାନ ସମ୍ମାନ ଦେଇ ସଭ୍ୟମାନେ ଉଠି ମୁଖ୍ୟ ପୁରୋହିତଙ୍କୁ ଆଦର କଲେ। ପରେ ଗୁରୁଙ୍କ ଅନୁମତିରେ ରାଜା ସେଇ ଭିଡ଼କୁ ଛାଡ଼ି ଗୁହା ଭିତରକୁ ବଘ ସଦୃଶ ଭିତରକୁ ଗଲେ। ସେଇ ରାଜମହଳ, ଯେଉଁଠି ଶୋଭାମୟ ଅଲଙ୍କୃତ ନାରୀମାନେ ଭିତରେ ଥିଲେ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ନିବାସ ସଦୃଶ ଲାଗୁଥିଲା, ସେଠି ରାଜା ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଯେପରି ଚନ୍ଦ୍ର ତାରା ଭରା ଆକାଶକୁ ପ୍ରବେଶ କରେ। ଏଠିଏ ଶ୍ରୀମଦ୍ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣ, ଅୟୋଧ୍ୟା କାଣ୍ଡର ଷଷ୍ଠ ସର୍ଗ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ। ପୁରୋହିତ ବସିଷ୍ଠ ବିଦାୟ ନେବା ପରେ, ରାମ ସ୍ନାନ କରି ନିୟମିତ ମନ ନେଇ, ତାଙ୍କର ଚକ୍ଷୁଶୋଭିତ ସୀତା ସହିତ ନାରାୟଣଙ୍କ ଉପାସନା ପାଇଁ ଗଲେ। ସେଠି ସେ ଶାସ୍ତ୍ରୋକ୍ତ ରୀତିରେ ହସ୍ତରେ ହୋମପାତ୍ର ଧରି, ଅଗ୍ନିକୁ ଘୃତ ଅର୍ପଣ କଲେ। ତାପରେ ଅବଶିଷ୍ଟ ହୋମ ଭକ୍ଷଣ କରି, ନିଜ ମଙ୍ଗଳ ନିମିତ୍ତେ ଦର୍ଭାସନ ଉପରେ ବସି ନାରାୟଣଙ୍କ ଧ୍ୟାନ କଲେ। ରାତିର ଏକ ପ୍ରହର ବାକି ଥିଲା ବେଳେ ରାମ ଜାଗି ଘରକୁ ଶାସ୍ତ୍ରୋକ୍ତ ଭାବେ ଶୋଭାମୟ ଭାବେ ଶୃଙ୍ଗାର କରାଇଲେ। ସେଠି ବିରୁଦ୍ଧ ଓ ଶୂତ ଓ ମଙ୍ଗଳଗାନ କରୁଥିବା ଗାୟକଙ୍କ ମିଷ୍ଟି ଶବ୍ଦ ଶୁଣି ରାମ ପୂର୍ବାହ୍ନ ପୂଜାକୁ ବସି, ପୂର୍ଣ୍ଣ ଏକାଗ୍ରତାରେ ମନ୍ତ୍ର ପାଠ କଲେ। ସେ ମଧୁସୂଦନଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ ଓ ସ୍ତୁତି କଲେ, ଶୁଭ୍ର ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ବେଦପାଠ କରାଇଲେ। ଏହି ବେଦଧ୍ୱନି ଓ ସଙ୍ଗୀତ ଅନୁସ୍ୱର ଅୟୋଧ୍ୟାକୁ ମଧୁର ଓ ଗଭୀର ଶୁଭ୍ରତାରେ ପୂରିଦେଲା। ରାଘବ ଓ ବୈଦେହୀ ଉପବାସ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିଛନ୍ତି ବୋଲି ଶୁଣି ସମସ୍ତ ଅୟୋଧ୍ୟାବାସୀ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଖୁସି ହେଲେ। ତାପରେ ଗୋଟିଏ ଦିନ ଶେଷ ହେଲା ବେଳେ ଏବଂ ରାମଙ୍କ ଅଭିଷେକ ଖବର ଶୁଣି ସମସ୍ତ ନାଗରିକ ନଗର ଶୃଙ୍ଗାର କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ଏହି ଶୁଭ୍ର ମେଘ ଶିଖର ସଦୃଶ ମନ୍ଦିର, ଚଉକ, ରାସ୍ତା, ଦେଉଳ, ବାଲକନୀ ସମସ୍ତେ ଅଳଙ୍କାରିତ ହେଲା। ବ୍ୟାପାରୀମାନଙ୍କ ଦୋକାନ ଏବଂ ଗୃହସ୍ଥମାନଙ୍କ ଘର ଶୋଭାମୟ ଓ ସ୍ଵଳ୍ପ ଦ୍ରବ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା। ସମସ୍ତ ସଭା ଗୃହ ଓ ଚିହ୍ନ ନ ଥିବା ଗଛରେ ଝଣ୍ଡା ଓ ପତାକା ତୋଳାଗଲା। ତାପରେ ନାଟ୍ୟ, ନୃତ୍ୟ, ଗାୟନ ସମୂହର ମୃଦୁ ଓ ମନୋହର ଶବ୍ଦ ଶୁଣି ସମସ୍ତ ଲୋକ ଖୁସି ହେଲେ। ଚଉକ ଓ ଘରେ ଲୋକେ ରାମଙ୍କ ଅଭିଷେକ ନେଇ କଥା ହେଉଥିଲେ। ଛୁଆମାନେ ମଧ୍ୟ ଘର ଦ୍ୱାରେ ଖେଳୁଥିବା ବେଳେ ମଧ୍ୟ ମାତ୍ର ରାମଙ୍କ ଅଭିଷେକ କଥା କୁହୁଥିଲେ। ରାଜପଥ ଫୁଲ ଓ ଧୂପ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ହୋଇ ରାମଙ୍କ ଅଭିଷେକ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇଥିଲା। ଏବଂ ଅନ୍ଧକାର ଦୂର କରିବାକୁ ସମସ୍ତ ଗଲି ଏବଂ ମାର୍ଗରେ ଦୀପବୃକ୍ଷ ରଖାଗଲା। ଏପରି ଭାବେ ନଗର ଶୃଙ୍ଗାରିତ ହେଲା, ନାଗରିକମାନେ ରାମଙ୍କ ଅଭିଷେକ ପ୍ରତି ଅପେକ୍ଷା କରି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦରେ ଅପେକ୍ଷା କରୁଥିଲେ। ସମସ୍ତେ ଚଉକ ଓ ସଭା ଗୃହରେ ଏକଠା ହୋଇ ରାମଙ୍କ ପ୍ରଶଂସା କରୁଥିଲେ—“ଆହା, ମହାତ୍ମା ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ଵଂଶର ଆନନ୍ଦ ଦଶରଥ ରାଜା ବୟସ୍କ ହୋଇ ରାମଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ କରିବେ। ଆମେ ସମସ୍ତେ ଧନ୍ୟ, କାରଣ ରାମ ଦୀର୍ଘକାଳ ଆମ ରାଜା ଓ ରକ୍ଷକ ହେବେ। ରାଘବ ଅହଂକାର ଶୂନ୍ୟ, ଶିକ୍ଷିତ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, ଭାଇମାନେ ପ୍ରତି ପ୍ରେମମୟ ଓ ଆମ ପ୍ରତି ମଧ୍ୟ ସେଇପରି ଭଲପାଆ। ଏହି ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଓ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ଦଶରଥ ରାଜା ଦୀର୍ଘ ଆୟୁ ହେଉନ୍ତୁ, ତାଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହରେ ଆମେ ରାମଙ୍କ ଅଭିଷେକ ଦେଖିପାରିବା।” ଏପରି ନାଗରିକମାନେ କଥା ହେଉଥିବା ବେଳେ, ଗ୍ରାମ ଓ ଚତୁର୍ଦ୍ଦିଗରୁ ଖବର ଶୁଣି ଅନ୍ୟ ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ଅୟୋଧ୍ୟାକୁ ଆସିଲେ।