କକୁତ୍ସ୍ଥ ବଂଶର ଉତ୍ତମ ନାୟକ ରାମଙ୍କ ପାଇଁ ରାଜ୍ୟ ଲାଭ ଓ ଶୁଭ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀ ସୀତା ସହିତ ଏକ ଉପବାସ କରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତାବ ଦେଇ, ରାଜପୁରୋହିତ ବସିଷ୍ଠ ମହାରାଜ ଦଶରଥଙ୍କୁ ଉପଦେଶ ଦେଲେ। ଏହି ଉପଦେଶ ଶୁଣି ବସିଷ୍ଠ ମହାରାଜଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇ, 'ଯଥା ହେଉ' ବୋଲି କହି, ବସିଷ୍ଠ ନିଜେ ରାମଙ୍କ ଗୃହକୁ ଯାଇଲେ। ଉପବାସ ନିମିତ୍ତେ ରାମଙ୍କୁ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ପ୍ରସ୍ଥାପିତ କରିବା ପାଇଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ ରଥରେ ବସିଷ୍ଠ ଯାଇଲେ। ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ଆଗମନ ଶୁଣି ରାମ ଉତ୍ସାହ ଓ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ଘରୁ ବାହାରି, ରଥ ନିକଟରେ ଗିଲେ; ତାଙ୍କୁ ହାତ ଧରି ନିଜେ ରଥରୁ ଉତାରିଲେ। ରାମଙ୍କ ଏହି ବିନମ୍ରତା ଦେଖି ବସିଷ୍ଠ ଦୟାଳୁ ଶବ୍ଦରେ ରାମଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଲେ। ବସିଷ୍ଠ କହିଲେ, "ରାମ, ତୁମର ପିତା ଦଶରଥ ତୁମେ ପ୍ରସନ୍ନ; ତୁମେ ରାଜ୍ୟ ପାଇବ; ଆଜି ସୀତା ସହିତ ଉପବାସ କର।" "କାଲି ତୁମର ପିତା ଦଶରଥ ସ୍ନେହାବେଗରେ ତୁମକୁ ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ କରିବେ, ଯେପରି Nahusha Yayātiଙ୍କୁ କରିଥିଲେ।" ଏହିପରି କହି ଶୂଧ୍ଧ ଓ ନିୟମିତ ବସିଷ୍ଠ ରାମ ଓ ସୀତାଙ୍କୁ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଉପବାସ କରାଇଲେ। ରାମଙ୍କ ଉଚିତ ସମ୍ମାନ ପାଇ ବସିଷ୍ଠ ରାମଙ୍କ ଗୃହରୁ ବିଦାୟ ନେଲେ। ଏଠିରେ, ରାମ ତାଙ୍କ ମିତ୍ରମାନଙ୍କ ସହିତ ଅନୁନୟ ଓ ସମ୍ମାନ କରି, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଇ ଘରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସେଇ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ରାମଙ୍କ ଘର ଲୋକମାନେ ଓ ନାରୀମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ଲାଲି ଫୁଟିଥିବା ଝିଲି ଓ ମଦ ମତାଳା ପକ୍ଷୀମାନେ ଭରିଥିବା ହ୍ରଦ ସମାନ ଚମକୁଥିଲା। ବସିଷ୍ଠ ଏହି ରାଜ ମହଳ ସମ ଘରରୁ ବାହାରି ଆସି, ରାସ୍ତାରେ ଲୋକମାନେ ଭିଡ଼ ଦେଖିଲେ। ସମସ୍ତ ଦିଗରେ, ଅୟୋଧ୍ୟାର ରାଜପଥ ଉତ୍ସୁକ୍ତ ଲୋକମାନେ ଠସାଠସି ଭରିଯାଇଥିଲା। ଏହି ଦିନ ଲୋକମାନେର ଆନନ୍ଦ ଲହରୀର ଗୁଞ୍ଜନ ରାଜପଥରେ ସମୁଦ୍ରର ଗର୍ଜନ ସମାନ ଶୁଣାଯାଉଥିଲା। ସମସ୍ତ ରାସ୍ତା ଝାଡ଼ି ଓ ଜଳ ଛିଟାଯାଇ, ଅରଣ୍ୟ ମାଲା ଓ ଉଚ୍ଚ ଘର ବନ୍ଦେରା ସଜି, ଅୟୋଧ୍ୟା ଶୋଭାବନ୍ତ ହୋଇ ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ଏହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ନାରୀ ଓ ଶିଶୁମାନେ ଭିଡ଼ ହୋଇ, ରାମଙ୍କ ଅଭିଷେକ ପାଇଁ ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ ଅପେକ୍ଷା କରୁଥିବା ପରି ଆଶା କରୁଥିଲେ। ଲୋକମାନେ ଉତ୍ସବ ପାଇଁ ଆଲଙ୍କୃତ ହୋଇ, ଆନନ୍ଦରେ ଭରି, ଏହି ଅୟୋଧ୍ୟାର ମହା ଉତ୍ସବ ଦେଖିବାକୁ ଉତ୍ସୁକ୍ତ ହୋଇଥିଲେ। ବସିଷ୍ଠ ଏହି ଭିଡ଼ ରାଜପଥ ଭିତରେ ଧୀରେ ଧୀରେ ରାଜପାଳିକୁ ଯାଉଥିଲେ, ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟରେ ରାସ୍ତା ଚିରି ଯାଉଥିଲେ। ସେ ଧଳା ବଦଳ ମେଘ ଶିଖର ସମାନ ରାଜପାଳିକୁ ଚଢ଼ି, ଦଶରଥଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ, ବୃହସ୍ପତି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଯାଇଥିବା ପରି। ରାଜା ତାଙ୍କ ଆଗମନ ଦେଖି ସିଂହାସନରୁ ଉଠି, ତାଙ୍କ ମତ ଜାଣି, ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ ହେବା ବିଷୟରେ ସୂଚନା ଦେଲେ। ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ସମାନ ଅନ୍ୟ ଅସେମ୍ବଲି ସଦସ୍ୟମାନେ ଏକଠା ହୋଇ, ମୁଖ୍ୟ ପୁରୋହିତଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରି ଉଠିଲେ। ଗୁରୁଙ୍କ ନିଜାନୁମତିରେ, ରାଜା ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ବିଦାୟ ନେଇ, ପାହାଡ଼ ଗୁଫାକୁ ପ୍ରବେଶ କରୁଥିବା ସିଂହ ସମାନ ଭିତର ଗୃହକୁ ଗଲେ। ଏହି ମହଳ, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଶ୍ରୀଯୁକ୍ତ ନାରୀମାନେ ଭରି, ଇନ୍ଦ୍ରର ମହଳ ସମାନ ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ରାଜା ଅନ୍ତର୍ଗୃହକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଚନ୍ଦ୍ର ତାରାମୟ ଆକାଶକୁ ପ୍ରବେଶ କରୁଥିବା ପରି ଚମକୁଥିଲେ। ବସିଷ୍ଠ ଚାଲିଗଲା ପରେ, ରାମ ନିୟମିତ ମନ ଓ ଶୁଭ ଶରୀରରେ ସୀତା ସହିତ ସ୍ନାନ କରି, ନାରାୟଣଙ୍କୁ ଉପାସନା ପାଇଁ ଗଲେ। ତିନି, ଅଘ୍ରିତ ପାତ୍ର ହାତରେ ଧରି, ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଦେବତାଙ୍କୁ ହୋମ କରି clarified butter ଅର୍ପଣ କଲେ। ଉପଚାର ଶେଷ ଭାଗ ଭୋଜନ କରି, ନିଜ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ, ନାରାୟଣଙ୍କୁ କୁଶ ଚିତା ଉପରେ ବସି ଧ୍ୟାନ କଲେ। ରାତିର ଏକ ପାହର ବାକି ଥିବାବେଳେ, ଉଠି ଘରକୁ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଭଲଭାବରେ ସଜାଇଲେ। ଏଠି, ଗାୟକ, ଗୋତ୍ରବ୍ୟବସ୍ଥାପକ ଓ ବଂଶବଳୀକାରମାନେ ପ୍ରଶସ୍ତ ଶବ୍ଦ କହିବା ସମୟରେ, ରାମ ପ୍ରାଥନା କରି ଆର୍ଚନା ପାଇଁ ବସିଲେ। ସେ, ମଧୁସୂଦନଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି ଓ ନମସ୍କାର କରି, ଶୁଭ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଦ୍ୱାରା ବେଦ ଉଚ୍ଚାରଣ କରାଇଲେ। ଏହି ବେଦ ଚାନ୍ଟିଂ ଓ ସଙ୍ଗୀତ ନାଦ ଅୟୋଧ୍ୟାକୁ ଶୁଭ ଓ ଗଭୀର ମଧୁର ଶବ୍ଦରେ ଭରି ଦେଲା। ରାମ ଓ ସୀତାଙ୍କ ଉପବାସ ଶେଷ ହେବାର ଖବର ଶୁଣି, ଅୟୋଧ୍ୟାବାସୀ ଆନନ୍ଦରେ ଆତିରିକ୍ତ ହୋଇଲେ। ଏହାପରେ, ରାମଙ୍କ ଅଭିଷେକ ଖବର ଏବଂ ରାତି ଶେଷ ହେବା ଦେଖି, ଲୋକମାନେ ସହରକୁ ଶୁଭ ଭାବରେ ସଜାଇବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ଧଳା ବଦଳ ମେଘ ଶିଖର ସମାନ ଦେଖାଯାଉଥିବା ମନ୍ଦିର, ଚୋଉକ, ରାସ୍ତା, ଶ୍ରାଇନ୍, ବାଲକନୀରେ ତ, ବ୍ୟପାରୀଙ୍କ ଦୋକାନ ଓ ଗୃହସ୍ଥମାନେର ଶୋଭାବନ୍ତ ଘରରେ ଭିତରେ, ସମସ୍ତ ସଭା ହଲ ଓ ଚିହ୍ନ ନଥିବା ଗଛରେ ଉଚ୍ଚ ଧ୍ୱଜ ଓ ବନ୍ଦେରା ଉଡ଼ିଲା। ଏହି ଉତ୍ସବରେ ଅଭିନୟ, ନୃତ୍ୟ ଓ ଗାୟନ ଦଳମାନେ ମନ ଓ କାନକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିବା ଶବ୍ଦ କହିଲେ। ସେଇ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ରାମଙ୍କ ଅଭିଷେକ କଥା ଲୋକମାନେ ଚୋଉକ ଓ ଘରରେ ଆଲୋଚନା କରୁଥିଲେ, ଅଭିଷେକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଆସୁଥିବା ପରି। ଦ୍ୱାର ନିକଟରେ ଖେଳୁଥିବା ଶିଶୁମାନେ ମଧ୍ୟ ଏକାପରି ଏକା ରାମଙ୍କ ଅଭିଷେକ କଥା କହୁଥିଲେ। ଏପରି, ଅୟୋଧ୍ୟାରେ ଏକ ଶୁଭ ଦିନ ଆସିଲା, ଯେଉଁଠାରେ ରାମଙ୍କ ଅଭିଷେକ ପାଇଁ ସମସ୍ତ ଲୋକମାନେ ଆନନ୍ଦ ଓ ଉତ୍ସାହରେ ଭରି ଉପଲକ୍ଷ କରୁଥିଲେ।