ଦିନଟି ଶୁଭ ଥିବାର ସୂଚନା ଦେଇ, ରାଜା ଦଶରଥ ରାମଙ୍କୁ ଆସନ୍ତାକାଲି ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ ପାଇଁ ନିୟମ ଓ ଉପବାସ ପାଳନ କରିବାକୁ ଉପଦେଶ ଦେଲେ । ଏହା ପରେ, ସେ ମୁଖ୍ୟ ପୁରୋହିତ ବଶିଷ୍ଠଙ୍କୁ ଡାକି କହିଲେ, “ହେ କକୁତ୍ସ୍ଥ ବଂଶଧର, ଆପଣ ଯାଇ ରାମଙ୍କୁ ଏବଂ ସୀତାଙ୍କୁ ଆଜି ଉପବାସ ପାଳନ କରିବାକୁ କହନ୍ତୁ । ଏହା ଶୁଭ ଏବଂ ରାଜ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତି ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ।” ରାଜାଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଶୁଣି ବଶିଷ୍ଠ ମହାର୍ଷି ସମ୍ମତି ଦେଇ, ନିଜେ ରାମଙ୍କ ଗୃହକୁ ଯାଇବାକୁ ତୟାରି ହେଲେ । ଏହି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ, ବଶିଷ୍ଠ ମୁନି ନିଜର ଉତ୍ତମ ବ୍ରାହ୍ମଣ ରଥରେ ଚଢ଼ି ରାମଙ୍କ ନିବାସକୁ ଯାଇଛନ୍ତି । ବଶିଷ୍ଠଙ୍କ ଆଗମନ ଶୁଣି, ରାମ ବଡ଼ ଉତ୍ସାହ ଓ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ତାଙ୍କୁ ସ୍ବାଗତ କରିବା ପାଇଁ ଗୃହରୁ ବାହାରି ଆସିଲେ । ରଥ ନିକଟେ ଯାଇ, ନମ୍ର ଭାବେ ବଶିଷ୍ଠଙ୍କ ହାତ ଧରି ତାଙ୍କୁ ରଥରୁ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ କରିଲେ । ରାମଙ୍କର ଏହି ନମ୍ରତା ଦେଖି, ପୁରୋହିତ ମୃଦୁ ଶବ୍ଦରେ କହିଲେ, “ରାମ, ତୁମ ପିତା ତୁମରେ ଖୁସି ଅଛନ୍ତି ଏବଂ ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ରାଜ୍ୟ ପାଇବେ । ଆଜି ସୀତା ସହିତ ଉପବାସ କର । ଆସନ୍ତାକାଲି ତୁମ ପିତା ଦଶରଥ ତୁମକୁ ପ୍ରେମବଶତଃ ରାଜ୍ୟାଭିଷିକ୍ତ କରିବେ, ଯେପରି ନହୁଷ ଯୟାତିଙ୍କୁ କରିଥିଲେ ।” ଏପରି କହି, ବଶିଷ୍ଠ ମୁନି ଶୁଭ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ରାମ ଓ ସୀତାଙ୍କୁ ଉପବାସ ପାଳନ କରାଇଲେ । ଏହିପରେ, ରାମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ସମ୍ମାନ ଲାଭ କରି, ବଶିଷ୍ଠ ରାମଙ୍କ ନିବାସରୁ ବିଦାୟ ନେଲେ । ଏଠାରେ, ରାମ ନିଜ ପ୍ରିୟ ବନ୍ଧୁମାନେ ଙ୍କ ସହିତ ବସି, ସେମାନଙ୍କୁ ଆଦର ଦେଇ ଏବଂ ବିଦାୟ ନେଇ ଗୃହଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ । ସେଇ ସମୟରେ ରାମଙ୍କ ଗୃହ ଅନେକ ଖୁସି ମନ୍ଦିର ଓ ନାରୀପୁରୁଷମାନେ ରେ ଭରିଥିଲା, ଯେପରି ଏକ ପଦ୍ମରେ ଭରିଥିବା ହ୍ରଦ ମତେ ଲାଗୁଥିଲା । ବଶିଷ୍ଠ ମୁନି ଏହି ରାଜସିକ ଗୃହରୁ ବାହାରି ଦେଖିଲେ ଯେ ରାସ୍ତା ଲୋକମାନେ ଦ୍ୱାରା ଭରିଯାଇଛି । ସମଗ୍ର ଅଯୋଧ୍ୟାର ରାଜପଥ ଉତ୍ସୁକ୍ତ ଲୋକମାନେ ଦ୍ୱାରା ଭିଡ଼ ହୋଇଥିଲା । ଏହି ସମୟରେ, ଲୋକମାନଙ୍କ ଆନନ୍ଦର ଧ୍ୱନି ସାଗର ତରଙ୍ଗର ଗୁଞ୍ଜନ ପରି ଶୁଣାଯାଉଥିଲା । ସେଇ ଦିନ ଅଯୋଧ୍ୟା ରାସ୍ତା ଝାଡ଼ି ଓ ଜଳ ଛିଟାଯାଇ, ବନମାଳା ଓ ଉଚ୍ଚ ଧ୍ୱଜପତାକାରେ ଶୋଭିତ ହୋଇ ଦେଖାଯାଉଥିଲା । ସମସ୍ତ ନାରୀ, ବାଳକ ଓ ଲୋକମାନେ ରାମଙ୍କ ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ ପାଇଁ ଯେପରି ଉଦୟାର୍କ ଦର୍ଶନ ପାଇଁ ଅପେକ୍ଷା କରନ୍ତି, ସେପରି ଅପେକ୍ଷା କରୁଥିଲେ । ସମସ୍ତ ଉତ୍ସବ ପାଇଁ ଶୃଙ୍ଗାର କରି ଖୁସି ହୋଇ ଏହି ମହା ଅଯୋଧ୍ୟା ଉତ୍ସବ ଦେଖିବାକୁ ଉତ୍ସୁକ୍ତ ଥିଲେ । ଏହିପରି ଭିଡ଼ ମଧ୍ୟରେ, ବଶିଷ୍ଠ ଧୀରେ ଧୀରେ ରାଜପଥ ଦେଇ ରାଜମହଳ ଦିଗକୁ ଯାଉଥିଲେ, ଯେପରି ଜନସମୂହକୁ ଚିରି ବାଟ ମାଡ଼ୁଥିବା ଜଣେ ମୁନି । ସେ ଏକ ଧଳା ମେଘ ଶୃଙ୍ଗ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା ରାଜମହଳରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ରାଜାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖକୁ ଯାଇଲେ, ଯେପରି ବୃହସ୍ପତି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଯାଆନ୍ତି । ବଶିଷ୍ଠଙ୍କ ଆଗମନ ଦେଖି, ରାଜା ତାଙ୍କ ଆସନରୁ ଉଠି ତାଙ୍କ ମତାମତ ନିଅନ୍ତୁ, ଏବଂ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଛି ବୋଲି ଜଣାଇଲେ । ଏହି ସମୟରେ, ସଭାସଦସ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ବଶିଷ୍ଠଙ୍କ ସମ୍ମାନରେ ଉଠି ଦଣ୍ଡବତ୍ କଲେ । ଗୁରୁଙ୍କ ଅନୁମତିରେ, ରାଜା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଗୃହାନ୍ତଃପୁରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଯେପରି ସିଂହ ପାହାଡ଼ ଗୁହାକୁ ଯାଏ । ଏହି ମହଳ ଇନ୍ଦ୍ରର ମହଳ ପରି ଶୋଭାପାଉଥିଲା, ଏଉଁଠାରେ ଅନେକ ଶୃଙ୍ଗାରିତ ନାରୀମାନେ ଥିଲେ, ରାଜା ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ଏଠାରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ । ବଶିଷ୍ଠ ପୁରୋହିତ ଚାଲିଯିବା ପରେ, ରାମ ସ୍ନାନ କରି ନିଜ ମନକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି ସୀତାଙ୍କ ସହିତ ନାରାୟଣଙ୍କ ପୂଜା ପାଇଁ ଯାଇଲେ । ତାଙ୍କ ହାତରେ ହୋମପାତ୍ର ଧରି ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଅଗ୍ନିକୁ ଘୃତ ଆହୁତି ଦେଇ ମହାଦେବତାଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କଲେ । ତା’ପରେ, ଅବଶିଷ୍ଟ ଅଂଶ ଭୋଜନ କରି, ନିଜ ଶୁଭ ପ୍ରାର୍ଥନା କରି, ଦର୍ବାସନରେ ବସି ନାରାୟଣଙ୍କ ଧ୍ୟାନ କଲେ । ରାତିର ଏକ ପ୍ରହର ବାକି ଥିଲାବେଳେ ରାମ ଜାଗି, ନିଜ ଗୃହକୁ ନିୟମିତ ଭାବେ ସଜାଇଲେ । ଏଠାରେ, ବିରୁଦାବଳି, ସୂତ, ମାଗଧ ଓ ଗାୟକମାନେ ମଧୁର ଶବ୍ଦରେ ପ୍ରଶଂସା କରୁଥିଲେ, ରାମ ପ୍ରାଥନାରେ ଏକାଗ୍ର ହୋଇ ବସିଥିଲେ । ସେ ମଧୁସୂଦନଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ଶୁଦ୍ଧ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଦ୍ୱାରା ବେଦ ପାଠ କରାଇଲେ । ଏହା ସହିତ, ତାଙ୍କର ସୁମଧୁର ଓ ଗଭୀର ଚଣ୍ଟ ଏବଂ ବାଦ୍ୟଯନ୍ତ୍ର ଧ୍ୱନି ଅଯୋଧ୍ୟାକୁ ମୁହୁର୍ମୁହୁ ଭରିଦେଲା । ସମସ୍ତ ଅଯୋଧ୍ୟାବାସୀ ଶୁଣିଲେ ଯେ, ରାମ ଓ ସୀତା ଉପବାସ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିଛନ୍ତି, ତେଣୁ ସେମାନେ ବଡ଼ ଖୁସି ହେଲେ । ଏହାପରେ, ରାମଙ୍କ ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ ଖବର ଶୁଣି ଏବଂ ରାତି ଶେଷ ହେବା ସହିତ ସମସ୍ତ ଲୋକ ନଗରୀକୁ ଶୋଭା ଦେବାକୁ ଲାଗିଲେ । ଧଳା ମେଘ ଶୃଙ୍ଗ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା ଦେଉଳ, ବଟମୁଳ, ରାସ୍ତା, ମନ୍ଦିର ଓ ବାଲକନୀରେ ଧ୍ୱଜା ଓ ପତାକା ତୋଳାଯାଇଥିଲା । ବ୍ୟବସାୟୀମାନଙ୍କ ଦୋକାନ ଓ ଗୃହସ୍ଥମାନଙ୍କ ଗୃହ ଧନ-ଧାନ୍ୟ ଓ ଶୋଭାରେ ଭରିଥିଲା । ସମସ୍ତ ସଭାଗୃହ ଓ ଗଛ ମଧ୍ୟରେ ଧ୍ୱଜା ପତାକାରେ ଶୋଭିତ ହୋଇଥିଲା । ଏହି ସମୟରେ ଅଭିନୟ, ନୃତ୍ୟ ଓ ସଙ୍ଗୀତ ଦଳ ମଧୁର ଶବ୍ଦରେ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଉଥିଲେ । ଲୋକମାନେ ଚକ, ବଜାର ଓ ନିଜ ଘରେ ରାମଙ୍କ ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ କଥା ଅନ୍ୟୋନ୍ୟଙ୍କୁ କହୁଥିଲେ, କାରଣ ରାମଙ୍କ ଅଭିଷେକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଆସିପହଞ୍ଚିଥିଲା । ଏହିପରି, ଅଯୋଧ୍ୟା ପୂରା ଶୁଭ ଓ ଆନନ୍ଦରେ ଭରିଯାଇଥିଲା, ରାମଙ୍କ ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ ପାଇଁ ସମସ୍ତ ଉତ୍ସୁକ୍ତ ଓ ଖୁସି ହୋଇ ଅପେକ୍ଷା କରୁଥିଲେ ।