ରାମଚନ୍ଦ୍ର, ରାଜାଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶାନୁସାରେ ଅଭିଷେକ ପାଇଁ ନିଜ ଗୃହକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ସହସ୍ରା ତାଙ୍କ ମାତୃଗୃହ ଦିଗରେ ଯାଇଲେ। ସେଠି, ରାମ ଦେଖିଲେ ତାଙ୍କର ମା କୌଶଳ୍ୟା ନିମ୍ନ, ଶୁଭ୍ର ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ଚୁପ୍ଚାପ ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରରେ ବସି ଶୁଭ ଆଶୀର୍ବାଦ ପାଇଁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରୁଛନ୍ତି। ସେଠି ସୁମିତ୍ରା ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ପୂର୍ବରୁ ଆସିଥିଲେ, ଏବଂ ଶୀତା ମଧ୍ୟ ଖୁସି ଖବର ଶୁଣି ଆଣିଦିଆଯାଇଥିଲେ। ସମୟରେ, କୌଶଳ୍ୟା ଆଖି ବନ୍ଦ କରି ଦଢ଼ ମନରେ ଦ୍ୱାରା ସୁମିତ୍ରା, ଶୀତା ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆବୃତ ହୋଇ ଉଭୟ ଅନୁଷ୍ଠାନରେ ଲିନ ଥିଲେ। ତାଙ୍କ ପୁଅ ରାମ ଅଭିଷେକ ପାଇଁ ପୁଷ୍ୟ ନକ୍ଷତ୍ରରେ ଚୟନ ହେବାର ଖବର ଶୁଣି, ଶ୍ୱାସ ସଂୟମ କରି ଜନାର୍ଦନଙ୍କ ଉପରେ ଧ୍ୟାନ କରୁଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, କୌଶଳ୍ୟା ଆପଣା ଉପାସନାରେ ଲିନ ଥିଲେ, ରାମ ମାତାଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାସହିତ ନମସ୍କାର କରି, ତାଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇ କହିଲେ—“ମା, ମୋ ପିତା ମୋତେ ଜନସମୂହର ରକ୍ଷାର ଦାୟିତ୍ୱ ଦେଇଛନ୍ତି; ତାଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶାନୁସାରେ ଆଗାମିକାଲି ମୋ ଅଭିଷେକ ହେବ। ଶୀତା ମଧ୍ୟ ଆଜି ମୋ ସହ ଉପବାସ କରିବା ଦରକାର—ମୋ ଶିକ୍ଷକମାନେ ଏହିପରି ଉପଦେଶ ଦେଇଛନ୍ତି, ଏବଂ ପିତା ମଧ୍ୟ ଏହି ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇଛନ୍ତି। ଆଗାମିକାଲି ଅଭିଷେକ ପାଇଁ ଯେଉଁ ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ ଦରକାର, ଆଜି ମୋ ଏବଂ ବୈଦେହୀ ପାଇଁ ସେଗୁଡିକ ଚିନ୍ତା କର।” ଏହା ଶୁଣି, ଦୀର୍ଘ ଅଭିଲାଷା ପୂରଣ ହେବାର ଆନନ୍ଦରେ, କୌଶଳ୍ୟା ଆନନ୍ଦାଶ୍ରୁ ଭରିତ ଶବ୍ଦରେ ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ—“ମୋ ପୁଅ ରାମ, ତୁମେ ଦୀର୍ଘ ଆୟୁ ହେଉ; ତୁମ ବିରୋଧୀମାନେ ଦଳିତ; ତୁମେ ଶ୍ରୀସମ୍ପନ୍ନ ହୋଇ, ମୋ ପରିବାର ଓ ସୁମିତ୍ରାକୁ ମଧ୍ୟ ଆନନ୍ଦ ଦେଉଛ। ପୁଅ, ତୁମେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ନକ୍ଷତ୍ରରେ ଜନ୍ମ ହୋଇଛ, କାରଣ ତୁମ ଗୁଣରେ ତୁମ ପିତା ଦଶରଥ ଖୁସି ହୋଇଛନ୍ତି। ମୋ ସହିଷ୍ଣୁତା ଅବ୍ୟର୍ଥ ହୋଇନାହିଁ, ମୋ ରାଜବଂଶର ଶ୍ରୀ ଆଜି ତୁମ ଉପରେ ବସିଛି।” ମାଙ୍କ ଏହି ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ରାମ ନମ୍ର ହସ ଦେଇ ନମ୍ର ଭାବରେ ଜୋଡିହାତ ହୋଇ ବସିଥିବା ଭାଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଖି କହିଲେ—“ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଏ ଭୂମିକୁ ମୋ ସହ ଶାସନ କର; ଏହି ରାଜ୍ୟ ଭାଗ୍ୟ ତୁମ ପାଇଁ ଆସିଛି, ମୁଁ ତୁମକୁ ମୋ ଦ୍ୱିତୀୟ ଆତ୍ମା ଭାବି ଦେଖେ। ସଉମିତ୍ରି, ରାଜ୍ୟର ଶୁଭ ଫଳ ଓ ଉପଭୋଗ ଉପଭୋଗ କର; ମୋ ଜୀବନ ଓ ରାଜ୍ୟ ମୁଁ ତୁମ ପାଇଁ ଚାହେ।” ଏପରି ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହି, ରାମ ମାମାନେ ପାଖରେ ନମସ୍କାର କରି, ଶୀତାଙ୍କୁ ବିଦାୟି ଦେଇ, ନିଜ ଗୃହକୁ ପ୍ରତିଫେରିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ଆୟୋଧ୍ୟା କାଣ୍ଡର ପଞ୍ଚମ ସର୍ଗ ବିଶିଷ୍ଟ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣରେ ପାଠିତ ହେଉଛି। ପରେ, ରାମଙ୍କୁ ଆଗାମିକାଲି ଅଭିଷେକ ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇ, ରାଜା ମୁଖ୍ୟ ପୁରୋହିତ ବଶିଷ୍ଠଙ୍କୁ ଡାକି କହିଲେ—“କକୁତ୍ସ୍ଥ ବଂଶଜ, ତୁମେ ଯାଇ ରାମ ଓ ତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ଆଜି ଉପବାସ କରାଅ; ଏହି ଉପବାସ ଶୁଭ ଓ ରାଜ୍ୟ ଲାଭ ପାଇଁ ପ୍ରୟୋଜନୀୟ।” “ଏହିପରି ହେଉ,” ବେଦଜ୍ଞ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବଶିଷ୍ଠ ରାଜାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ନିଜେ ରାମଙ୍କ ଗୃହକୁ ଯାଇଲେ। ବିର ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନ ରାମ ଉପବାସ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବା ପାଇଁ, ଦୃଢ଼ ପୁରୋହିତ ବଶିଷ୍ଠ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ ରଥରେ ଚଢ଼ି ଗଲେ। ରାମ, ଉତ୍ସାହ ଓ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ତ୍ୱରିତ ନିଜ ଗୃହରୁ ବାହାରି, ଆସିଥିବା ବଶିଷ୍ଠଙ୍କୁ ଆଦର କରିବାକୁ ଗଲେ। ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ହୋଇ, ରଥ ପାଖରେ ପୁରୋହିତଙ୍କୁ ହାତ ଧରି ନିଜେ ଉତ୍ତରେ ଉଠାଇଲେ। ରାମଙ୍କ ନମ୍ରତା ଦେଖି, ପୁରୋହିତ ମଧୁର ଶବ୍ଦରେ ତାଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇ କହିଲେ—“ରାମ, ତୁମ ପିତା ତୁମେ ଉପରେ ଖୁସି ଅଛନ୍ତି; ତୁମେ ରାଜ୍ୟ ପାଇବେ; ଆଜି ଶୀତା ସହ ଉପବାସ କରିବା ଦରକାର। ଆଗାମିକାଲି, ତୁମ ପିତା ଦଶରଥ ତୁମେ ଉପରେ ଅଭିଷେକ କରିବେ, ଯେପରି Nahusha Yayāti କୁ ଅଭିଷେକ କରିଥିଲେ।” ଏପରି କହି, ଶୁଭ ଓ ନିୟମିତ ବଶିଷ୍ଠ ରାମ ଓ ବୈଦେହୀଙ୍କୁ ନିୟମାନୁସାରେ ଉପବାସ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରାଇଲେ। ଏପରି ରାମଙ୍କୁ ଆଦର ଦେଇ, ପୁରୋହିତ ବଶିଷ୍ଠ କକୁତ୍ସ୍ଥଙ୍କୁ ବିଦାୟି ଦେଇ ଚାଲିଗଲେ। ଏହିପରି, ରାମ ନିଜ ପ୍ରିୟ ମିତ୍ରମାନେ ସହ ଶୁଭ ଶବ୍ଦ ଚାଲିଥିବା ବସି, ସେମାନେ ସହ ସମ୍ମାନ କରି, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ବିଦାୟି ଦେଇ ନିଜ ଗୃହକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସମୟରେ, ରାମଙ୍କ ଗୃହ ହସ୍ତିନାପୁରୀ ପ୍ରାସାଦପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ଯେଉଁଠି ପୁରୁଷ ଓ ନାରୀମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ଭରିଥିଲେ, ମନୋହର ହ୍ରଦରେ ଫୁଲିଥିବା ପଦ୍ମ ଓ ମଦିରାପାନ କରୁଥିବା ପକ୍ଷୀମାନେ ଭିତରେ ଲଗାଇଥିବା ପରି। ସେଠୁ ବଶିଷ୍ଠ ରଥରେ ଚଢ଼ି ବାହାରିଲେ, ଦେଖିଲେ ରାସ୍ତା ଲୋକମାନେ ରେ ଭରି ଯାଇଛି। ଆୟୋଧ୍ୟାର ରାଜପଥ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଜନସମୂହରେ ଭିଡ଼ ହୋଇ ଯାଇଛି। ଏ ସମୟରେ, ରାଜପଥରେ ଲୋକମାନେ ଆନନ୍ଦର ତରଙ୍ଗରେ ଭରି ଉଚ୍ଚ ଶବ୍ଦ କରୁଥିଲେ, ଯେଉଁ ଶବ୍ଦ ସମୁଦ୍ର ଗଜ୍ଜନ ପରି ଶୁଣାଯାଉଥିଲା। ଏ ଦିନ, ଆୟୋଧ୍ୟାର ରାସ୍ତା ଜଳ ଛିଟି ଓ ଝାଡ଼ି ପରି ଶୁଭ ହୋଇଥିଲା, ଅରଣ୍ୟ ମାଳା ଓ ଉଚ୍ଚ ଘରର ବ୍ୟାନର ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ହୋଇ ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ଏହି ସମୟରେ, ଆୟୋଧ୍ୟାର ଲୋକମାନେ, ନାରୀ ଓ ଶିଶୁମାନେ ଭିଡ଼ ହୋଇ, ରାମଙ୍କ ଅଭିଷେକ ପାଇଁ ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ ଅପେକ୍ଷା ପରି ଅପେକ୍ଷା କରୁଥିଲେ। ଲୋକମାନେ ଉତ୍ସବ ପାଇଁ ଶୁଭ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି ଆନନ୍ଦରେ ଭରି ଯାଇଥିଲେ, ଆୟୋଧ୍ୟାର ଏ ମହା ଉତ୍ସବ ଦେଖିବା ପାଇଁ ଉତ୍ସୁକ ହେଉଥିଲେ। ଏପରି, ରାଜପୁରୋହିତ ବଶିଷ୍ଠ ଭିଡ଼ ରାଜପଥ ଭିତରେ ଧୀରେ ଧୀରେ ରାଜପାଳେସ୍ ଦିଗରେ ଯାଉଥିଲେ, ମାନେ ଚଳିତ ଜନସମୂହକୁ ବିଭକ୍ତ କରୁଥିବା ପରି। ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ମେଘ ଶିଖର ପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା ରାଜପାଳେସ୍ରେ ଚଢ଼ି, ବଶିଷ୍ଠ ରାଜାଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇଲେ, ମାନେ ବୃହସ୍ପତି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଯାଇଥିବା ପରି। ତାଙ୍କୁ ଆସିଥିବା ଦେଖି, ରାଜା ତାଙ୍କ ଆସନରୁ ଉଠି, ମତାମତ ପ୍ରଶ୍ନ କରି, ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବା ଖବର ଦେଲେ।