ଦଶରଥ ରାଜା, ତାଙ୍କର ମନ ଭିତରେ ଗଭୀର ଉତ୍ସାହ ବୋଧ କରି, ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ—"ପୁଷ୍ୟ ନକ୍ଷତ୍ର ଅବସ୍ଥାରେ ତୁମେ ଅଭିଷେକ ହେବା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଉ; ମୋର ମନ ଏହି ଦିଗରେ ଅତି ଉତ୍ସୁକ। ଆଗାମୀ କାଲି ମୁଁ ତୁମକୁ ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ କରିବି, ଶତ୍ରୁମାନେ ଭୟଭୀତ ହେଉଥିବା ରାମ।" "ଆଜି ରାତିରେ ତୁମେ ତୁମ ପତ୍ନୀ ସୀତାଙ୍କ ସହିତ ଦର୍ଭା ଶୟନାରେ ଉପବାସ ରହିବାକୁ ପଡିବ, ନିଜେ ନିଜେ ନିୟମିତ ରହିବାକୁ। ତୁମ ମିତ୍ରମାନେ ଆଜି ସବୁପାଖରେ ସତର୍କ ରହି ତୁମ ସୁରକ୍ଷା କରିବେ, କାରଣ ଏପରି ବଡ଼ କାର୍ଯ୍ୟ ସମୟରେ ବହୁତ ବାଧା ଆସିପାରେ।" "ବରତ ଏବେ ରାଜଧାନୀରୁ ଦୂରେ ଅଛନ୍ତି, ଏହି ଅଭିଷେକ ପାଇଁ ସମୟ ଉପଯୁକ୍ତ ଅଟେ। ତୁମ ଭାଇ ବରତ ଧର୍ମପରାୟଣ, ଜେଷ୍ଠଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି, ନୀତିମାନ୍ୟ, ଦୟାଳୁ ଏବଂ ନିଜେ ନିଜେ ନିୟମିତ। ତଥାପି, ମୁଁ ଭାବୁଛି ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମନ ଅସ୍ଥିର, କିନ୍ତୁ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଲୋକମାନେ ତାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଜ୍ଵଳମାନ।" ଏପରି ଭାବେ ପିତାଙ୍କର ଆଜ୍ଞା ପାଇଁ ରାମ ପ୍ରଣାମ କରି ନିଜ ଘରକୁ ଯାଇଲେ। ତାଙ୍କ ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ ପାଇଁ ରାଜାଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଅନୁସାରେ ଘରକୁ ପହଞ୍ଚି ତୁରନ୍ତ ମାଆ କୌସଲ୍ୟାଙ୍କ ଅନ୍ତଃପୁରକୁ ଗଲେ। ଏଠାରେ ତିନି ଦେଖିଲେ—ମାଆ କୌସଲ୍ୟା, ନମ୍ର ଭାବରେ, ଶୁଭ୍ର ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ଚୁପ ଚାପ ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରରେ ବସି ଶ୍ରୀର ଉନ୍ନତି ପାଇଁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରୁଛନ୍ତି। ସୁମିତ୍ରା ଏବଂ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ପୂର୍ବରୁ ସେଠାକୁ ଆସିଥିଲେ, ଶୁଭ ସମ୍ବାଦ ଶୁଣି ସୀତାକୁ ମଧ୍ୟ ଆଣିଥିଲେ। ଏ ସମୟରେ କୌସଲ୍ୟା ଚକ୍ଷୁ ମୁଦି ଦଖି, ସୁମିତ୍ରା, ସୀତା ଏବଂ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ସହିତ ଉପସ୍ଥିତ ହେଉଥିଲେ। ପୁଷ୍ୟ ନକ୍ଷତ୍ରରେ ପୁତ୍ର ରାମଙ୍କ ଅଭିଷେକ ହେବା ଖବର ଶୁଣି, ସେ ନିଶ୍ୱାସ ଅଟକାଇ ଜନାର୍ଦନଙ୍କ ଧ୍ୟାନ କରୁଥିଲେ। ଏହି ବେଳେ, ପୂଜା କାର୍ଯ୍ୟରେ ଲଗ୍ନ ଥିବା କୌସଲ୍ୟାଙ୍କ ନିକଟକୁ ରାମ ଗଲେ, ପ୍ରଣାମ କରି ମାଆଙ୍କୁ ଖୁସି କରି କହିଲେ—"ମାଆ, ମୋ ପିତା ମୋତେ ଜନସମ୍ପ୍ରଦାୟର ରକ୍ଷାର ଦାୟିତ୍ୱ ଦେଇଛନ୍ତି; ଆଗାମୀ କାଲି ତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଅନୁସାରେ ମୁଁ ଅଭିଷେକ ହେବି।" "ସୀତା ମଧ୍ୟ ଆଜି ରାତିରେ ମୋ ସହିତ ଉପବାସ ରହିବାକୁ ପଡିବ; ଏହିପରି ମୋ ଗୁରୁମାନେ ମୋତେ କହିଛନ୍ତି, ଏବଂ ପିତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଅଟେ। ଆଗାମୀ କାଲି ଅଭିଷେକ ପାଇଁ ଯେଉଁ ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ ଉପଯୁକ୍ତ, ଏହା ଆଜି ମୋ ଓ ବୈଦେହୀଙ୍କ ପାଇଁ ବ୍ୟବସ୍ଥା କର।" ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଦୀର୍ଘ ଦିନର ଆଶା ପୂରଣ ହେଉଥିବା କୌସଲ୍ୟା, ଅନନ୍ୟ ଖୁସିରେ ଅଶ୍ରୁଭରା କଣ୍ଠରେ କହିଲେ—"ମୋ ପୁତ୍ର ରାମ, ତୁମେ ଦୀର୍ଘାୟୁ ହେଉ; ତୁମ ଶତ୍ରୁମାନେ ନଷ୍ଟ ହେଇଛନ୍ତି। ତୁମେ ଶ୍ରୀ ସମ୍ପନ୍ନ ହେଇ, ମୋ ଏବଂ ସୁମିତ୍ରାଙ୍କ ଉପରେ ଖୁସି ଆଣିଛ।" "ପୁତ୍ର, ତୁମେ ନିଶ୍ଚୟ ଶୁଭ ନକ୍ଷତ୍ରରେ ଜନ୍ମ ନେଇଛ; ତୁମ ଗୁଣରେ ତୁମ ପିତା ଦଶରଥ ଖୁସି। ମୋ ଧୈର୍ଯ୍ୟ ଅନର୍ଥକ ହେଇନାହିଁ, ମୋ ଅଞ୍ଜଳି ଆଖିର ରାମ, ଏବେ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶର ରାଜସ୍ୱ ଶ୍ରୀ ତୁମ ଉପରେ ବସିବ।" ମାଆଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ରାମ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଯେଉଁ ନମ୍ରତାରେ ହାତ ଜୋଡି ବସିଥିଲେ, ମୃଦୁ ହସି କହିଲେ—"ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଏ ଭୂମି ମୋ ସହିତ ତୁମେ ଶାସନ କର; ଏ ରାଜ୍ୟ ସମ୍ପଦ ତୁମକୁ ମିଳିଛି, ମୁଁ ତୁମକୁ ନିଜ ଦ୍ୱିତୀୟ ଅତ୍ମା ଭାବି।" "ସୁମିତ୍ରାନନ୍ଦନ, ରାଜ୍ୟର ଉପଭୋଗ ଓ ଫଳ ଉପଭୋଗ କର; ମୋ ଜୀବନ ଓ ରାଜ୍ୟ ମୁଁ ତୁମ ପାଇଁ ଚାହେ।" ଏଭଳି ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଉପଦେଶ ଦେଇ, ରାମ ମାଆମାନେଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ସୀତାଙ୍କୁ ଶୁଭେଚ୍ଛା ଦେଇ, ନିଜ ଘରକୁ ଚାଲିଗଲେ। ଏହି ସମୟରେ ମହାନ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ଆୟୋଧ୍ୟା କାଣ୍ଡର ପଞ୍ଚମ ସର୍ଗ ପାଠ ହେଉଛି। ରାମଙ୍କୁ ଅଭିଷେକ ନିମନ୍ତେ ନିର୍ଦେଶ ଦେଇ, ଦଶରଥ ରାଜା ମୁଖ୍ୟ ପୁରୋହିତ ବଶିଷ୍ଠଙ୍କୁ ଡାକି କହିଲେ—"କକୁତ୍ସ୍ଥ ବଂଶଜ, ତୁମେ ଯାଇ, ରାମ ଓ ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀ ସୀତାଙ୍କୁ ଆଜି ଉପବାସ କରାଇବାକୁ ପଡିବ, ଶୁଭ ଓ ରାଜ୍ୟ ଲାଭ ପାଇଁ।" "ଏହିପରି ହେଉ," ବୋଲି ବେଦଜ୍ଞ ବଶିଷ୍ଠ, ରାଜାଙ୍କୁ କଥା ଦେଇ, ନିଜେ ରାମଙ୍କ ଘରକୁ ଯାଇଲେ। ଶୌର୍ୟବାନ, ବୁଦ୍ଧିମାନ ଏବଂ ନିୟମ ଜ୍ଞାନୀ ରାମଙ୍କୁ ଉପବାସ କରାଇବା ପାଇଁ, ନିଷ୍ଠାବାନ ବଶିଷ୍ଠ ନିଜ ବ୍ରାହ୍ମଣ ରଥରେ ଚଢ଼ି ଗଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଉତ୍ସାହିତ ଓ ଆଦର ଭରା ରାମ, ବଶିଷ୍ଠଙ୍କ ଆଗମନ ଶୁଣି, ଘରରୁ ବେଗୁ ନିକଟକୁ ଗଲେ, କାରଣ ସେ ଆଦର ଯୋଗ୍ୟ। ତେଜରେ ବଶିଷ୍ଠଙ୍କ ରଥ ନିକଟକୁ ଗଲେ, ତାଙ୍କ ହାତ ଧରି ସ୍ୱୟଂ ରଥରୁ ଉତାଇଲେ। ରାମଙ୍କ ଏହି ନମ୍ରତା ଦେଖି, ପୁରୋହିତ ଦୟାପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା କହି ରାମଙ୍କୁ ଖୁସି କରିଲେ—"ରାମ, ତୁମ ପିତା ତୁମେ ଉପରେ ଖୁସି, ତୁମେ ରାଜ୍ୟ ପାଇବ; ଆଜି ସୀତାଙ୍କ ସହିତ ଉପବାସ କର।" "ଆଗାମୀ କାଲି ତୁମ ପିତା ଦଶରଥ, ସ୍ନେହରେ, ତୁମେ ଅଭିଷେକ କରିବେ, ଯେପରି Nahusha Yayātiଙ୍କୁ କରିଥିଲେ।" ଏପରି କହି, ପବିତ୍ର ଓ ନିୟମିତ ବଶିଷ୍ଠ ରାମ ଓ ବୈଦେହୀଙ୍କୁ ନିୟମାନୁସାରେ ଉପବାସ କରାଇଲେ। ରାମଙ୍କ ଆଦର ଗ୍ରହଣ କରି, ବଶିଷ୍ଠ ରାମଙ୍କ ଘରରୁ ବିଦାୟ ନେଲେ। ସେଠାରେ, ରାମ ନିଜ ପ୍ରିୟ ମିତ୍ରମାନେ ସହିତ ବସି, ଶୁଭ କଥା କହି, ସେମାନେଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇ, ଘରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଏ ସମୟରେ, ରାମଙ୍କ ଘର ରାଜପାଳିସ୍ ଭଳି ଜନ-ଜନାନୀର ଉଲ୍ଲାସ ଭରା, ପଦ୍ମରେ ଭର୍ତ୍ତି ହୋଇଥିବା ହୃଦୟ ହିରାଣୀ ହିରାଣୀ ପ୍ରମାଣ। ଏଠାରୁ ବଶିଷ୍ଠ ବାହାରି ଆସି ଦେଖିଲେ, ରାସ୍ତା ଲୋକେ ଭିତରୁ ଭର୍ତ୍ତି। ଆୟୋଧ୍ୟାର ରାଜପଥ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଉତ୍ସୁକ ଲୋକମାନେ ଦଳେ ଦଳେ ଭିତରୁ ଭର୍ତ୍ତି ହୋଇଥିଲେ।