ରାମାୟଣର ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ ଦଶରଥ ରାଜା ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ, “ରାଘବ, ସାଧାରଣତଃ ଏପରି ଅଶୁଭ ଲକ୍ଷଣ ଦେଖାଦିଏ, ରାଜାଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ଏବଂ ଭୟଙ୍କର ବିପଦ ଆସେ। ଏହି ଲକ୍ଷଣ ଦେଖି ମୋର ଚିତ୍ତ ଅସ୍ଥିର ହେବା ପୂର୍ବରୁ, ତୁମେ ଅବଶ୍ୟ ଅଭିଷେକ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେବା ଉଚିତ; କାରଣ ଜୀବମାନଙ୍କର ଚିନ୍ତା ଏକଦମ ଫିକ୍କଳ। ଆଜି ଚନ୍ଦ୍ର ଆଗକୁ ପୂର୍ବାଷାଢ଼ ରେ ଅଛି, କିନ୍ତୁ ପୁଷ୍ୟ ରେ ନୁହେଁ; କାଲି ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଜ୍ୟୋତିଷୀମାନେ ପୁଷ୍ୟ ରେ ତୁମର ଅଭିଷେକ ଘୋଷଣା କରିବେ। ତେଣୁ, ପୁଷ୍ୟ ନକ୍ଷତ୍ର ରେ ତୁମର ଅଭିଷେକ ହେଉ; ମୋର ମନ ଏହି ଉପରେ ଦୃଢ଼ ଅନୁରୋଧ କରୁଛି। ଆମି ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ କାଲି ତୁମକୁ ରାଜକୁମାର ଭାବେ ଅଭିଷିକ୍ତ କରିବି, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଜଳାଇ ଦେଇଥିବା ରାଘବ। ଆଜି ରାତିରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ତୁମେ ତୁମ ଜୀବନୀ ସଂଯମ ରେ ରହି, ତୁମ ସ୍ତ୍ରୀ ସୀତା ସହିତ ଦର୍ଭା ଶୟନ ଉପରେ ଶୁଇବା ଉଚିତ। ତୁମ ମିତ୍ରମାନେ ଏହି ଦିନ ସତର୍କ ହୋଇ ଚାରିପାଖରେ ତୁମକୁ ରକ୍ଷା କରିବେ; କାରଣ ଏପରି ଉଦ୍ୟମ ରେ ଅନେକ ବାଧା ଆସିପାରେ। ଏହି ସମୟ ତୁମର ଅଭିଷେକ ପାଇଁ ଉଚିତ, କାରଣ ଭରତ ଏହି ସମୟରେ ନଗର ରେ ନାହିଁ। ଭରତ ତ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଚରିତ୍ର ଅନୁସରଣ କରିଥିବା ଭାଇ; ସେ ଜେଷ୍ଠଙ୍କୁ ମାନ ଦେଇଥାଏ, ଧର୍ମିକ, ଦୟାଳୁ ଏବଂ ନିଜ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଉପରେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ରଖିଥାଏ। ତଥାପି, ମୁଁ ଭାବୁଛି ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କର ଚିତ୍ତ ଅସ୍ଥିର; କିନ୍ତୁ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ସ୍ଥିର ଲୋକମାନଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ ଦୀପ୍ତି ମାନେ।" ଏପରି ଭାବରେ ଅଭିଷେକ ପାଇଁ ଦିନ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ ହେବା ପରେ, ରାମ ନିଜ ପିତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି ଗୃହକୁ ଗଲେ। ନିଜ ଗୃହକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ରାଜାଙ୍କ ଆଦେଶ ଅନୁସାରେ ତିନି ତୁରନ୍ତ ମାତାଙ୍କ ଅନ୍ତଃପୁର ଦିଗରେ ଗଲେ। ସେଠାରେ ତିନି ଦେଖିଲେ, କୌଶଳ୍ୟା ମାତା ନିମ୍ନ ମନୋଭାବରେ, ଶୁଭ୍ର ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ଚୁପ୍ଚାପ ଗୃହ ମନ୍ଦିରରେ ବସି, ଶୁଭ ହେବା ପାଇଁ ପୂଜା କରୁଛନ୍ତି। ସେଠି ସୁମିତ୍ରା ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ପୂର୍ବରୁ ଆସିଥିଲେ, ସୀତା ମଧ୍ୟ ଖୁସି ଖବର ଶୁଣି ଆଣିଦିଆଯାଇଥିଲେ। ସେ ସମୟରେ, କୌଶଳ୍ୟା ଚକ୍ଷୁ ମୁଦି ଦାୟିତ୍ୱରେ ବସିଥିଲେ, ସୁମିତ୍ରା, ସୀତା ଏବଂ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ତାଙ୍କୁ ଘେରି ରହିଥିଲେ। ତାଙ୍କ ପୁଆ ପୁଷ୍ୟ ନକ୍ଷତ୍ରରେ ଅଭିଷିକ୍ତ ହେବା ଖବର ଶୁଣି, ସେ ନିଶ୍ୱାସ ଅଟକାଇ ଜନାର୍ଦନ ଉପରେ ଧ୍ୟାନ କରୁଥିଲେ। ଏହି ପରି ଉପାସନା ରେ ବ୍ୟସ୍ତ ଥିବା ବେଳେ, ରାମ ଆସି ମାତାଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାସହିତ ନମସ୍କାର କରି, ମନକୁ ଖୁସି କରିଥିବା ଶବ୍ଦରେ କହିଲେ, “ମା, ମୋ ପିତା ମୋତେ ଜନତାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବା ଦାୟିତ୍ୱ ଦେଇଛନ୍ତି; କାଲି ତିନି ଆଦେଶ ଅନୁସାରେ ମୁଁ ଅଭିଷିକ୍ତ ହେବି। ସୀତା ମଧ୍ୟ ଆଜି ରାତି ମୋ ସହିତ ଉପବାସ କରିବା ଉଚିତ; ଏହିପରି ମୋ ଗୁରୁମାନେ ମୋତେ ଶିଖାଇଛନ୍ତି, ଏବଂ ମୋ ପିତା କହିଛନ୍ତି। ଆସନ୍ତା କାଲି ଅଭିଷେକ ପାଇଁ ଯେଉଁ ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ ଚାହିଁ, ଏହା ଆଜି ମୋ ପାଇଁ ଏବଂ ବୈଦେହୀ ପାଇଁ ଚିଠାଇଦିଅ।” ଏହି ଶୁଣି, ଦୀର୍ଘ ଅଭିଲାଷା ପୂରଣ ହେଉଥିବା କୌଶଳ୍ୟା ଦୁଃଖ ଏବଂ ଖୁସିର ଅଶ୍ରୁ ରେ ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ, “ମୋ ପୁଆ ରାମ, ତୁମେ ଦୀର୍ଘାୟୁ ହେଉ; ତୁମ ଶତ୍ରୁମାନେ ନଷ୍ଟ ହେଇଛନ୍ତି। ତୁମେ ଶ୍ରୀ ନିର୍ବାହ କରି, ମୋ ପରିବାର ଓ ସୁମିତ୍ରାକୁ ଖୁସି ଦେଉଛ। ମୋ ପୁଆ, ତୁମେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ନକ୍ଷତ୍ର ରେ ଜନ୍ମ ନେଇଛ; ତୁମ ଗୁଣରେ ତୁମ ପିତା ଦଶରଥ ଖୁସି ହେଇଛନ୍ତି। ମୋର ଧୈର୍ୟ ବିଫଳ ହୋଇନାହିଁ, ମୋ ଲଟସ୍ପଦ ନୟନ ରାମ; ଏହି ରାଜସ୍ବ ଶ୍ରୀ ଏବେ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶର ଗୌରବ ଭାବେ ତୁମ ଉପରେ ଆସିଛି।” ମାତାଙ୍କଠାରେ ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ରାମ ନମ୍ର ଭାବରେ ହାସି ଦେଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଖି କହିଲେ, “ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଏହି ଭୂମିକୁ ମୋ ସହିତ ଶାସନ କର; ଏହି ରାଜ୍ୟ ଶ୍ରୀ ତୁମ ପାଖରେ ଆସିଛି, ମୁଁ ତୁମକୁ ମୋ ଦ୍ୱିତୀୟ ଆତ୍ମା ଭାବେ ଦେଖି। ସୌମିତ୍ରି, ରାଜ୍ୟ ଶ୍ରୀ ଓ ତାର ଫଳ ଉପଭୋଗ କର; ମୋ ଜୀବନ ଓ ରାଜ୍ୟ ମୁଁ ତୁମ ପାଇଁ ଚାହୁଁ।” ଏପରି କହି, ରାମ ମାମାନେଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ସୀତାଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଇ, ନିଜ ଗୃହକୁ ଗଲେ। ଏଠାରେ ଏହି ରାମାୟଣର ଅୟୋଧ୍ୟା କାଣ୍ଡର ପଞ୍ଚମ ସର୍ଗ ପାଠିତ ହେଉଛି। ଦଶରଥ ରାଜା ରାମଙ୍କୁ କାଲି ଅଭିଷେକ ଅନୁଷ୍ଠାନ ଦେଇ, ମୁଖ୍ୟ ପୁରୋହିତ ବସିଷ୍ଠଙ୍କୁ ଡାକି କହିଲେ, “କକୁତ୍ସ୍ଥ ବଂଶଜ, ତୁମେ ଯାଉ, ଏବଂ ରାମ ଓ ତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ ସୀତା ସହିତ ଆଜି ଉପବାସ କରିବା ଚିଠାଇଦିଅ, ଏହା ରାଜ୍ୟ ଶ୍ରୀ ଓ ଶୁଭ ହେବା ପାଇଁ।” ବସିଷ୍ଠ ମହାମୁନି, ରାଜାଙ୍କ ଆଦେଶ ଶୁଣି, “ଏହିପରି ହେଉ,” କହି ନିଜେ ରାମଙ୍କ ଗୃହକୁ ଗଲେ। ବସିଷ୍ଠ ନିଜ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ ରଥ ଉପରେ ଚଢ଼ି, ରାମଙ୍କୁ ଉପବାସ କରାଇବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଗଲେ। ରାମ, ଅତି ଉତ୍ସାହ ଓ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ, ନିଜ ଗୃହରୁ ବାହାରିବା ସମୟରେ ଆସିଥିବା ବସିଷ୍ଠ ମହାମୁନିଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରିବାକୁ ଲାଗି, ତାଙ୍କ ରଥ ନିକଟକୁ ଗଲେ। ରାମ ନମ୍ର ଭାବରେ ମୁନିଙ୍କ ହାତ ଧରି, ନିଜେ ତାଙ୍କୁ ରଥରୁ ଉତାରିଲେ। ଏପରି ଦେଖି, ପୁରୋହିତ ରାମଙ୍କୁ ମୌଳିକ ଶବ୍ଦରେ ଖୁସି କରି କହିଲେ, “ରାମ, ତୁମ ପିତା ତୁମେ ଉପରେ ଖୁସି ଅଛନ୍ତି, ତୁମେ ରାଜ୍ୟ ପାଇବା; ଆଜି ତୁମେ ସୀତା ସହିତ ଉପବାସ କରିବା ଉଚିତ। କାଲି ତୁମ ପିତା ଦଶରଥ ଆସ୍ନାହୁଷ ଯେପରି Yayāti ଙ୍କୁ ଅଭିଷିକ୍ତ କରିଥିଲେ, ସେପରି ତୁମକୁ ରାଜକୁମାର ଭାବେ ଅଭିଷିକ୍ତ କରିବେ।" ଏପରି କହି, ପବିତ୍ର ଏବଂ ସଂଯମୀ ବସିଷ୍ଠ ରାମ ଏବଂ ବୈଦେହୀ କୁ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଉପବାସ କରାଇଲେ। ରାମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଉଚିତ ସମ୍ମାନ ଲାଗି, ରାଜପୁରୋହିତ ବସିଷ୍ଠ ତାଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଇ ଚାଲିଗଲେ। ଏଠି ରାମ, ନିଜ ମିତ୍ରମାନେ ସହିତ ଶୁଭ ଶବ୍ଦରେ ଅନ୍ତର୍ଗତ ହୋଇ, ସମ୍ମାନ କରି, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଇ ନିଜ ଗୃହକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଏପରି ଭାବରେ ରାମଙ୍କ ଅଭିଷେକ ପାଇଁ ଆୟୋଧ୍ୟା ରେ ଉତ୍ସବ ଆରମ୍ଭ ହେଲା, ମାତାଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦ, ଭାଇଙ୍କ ସହଯୋଗ, ଗୁରୁଙ୍କ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ ହେଲା।