ଦଶରଥ ରାଜା ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ, “ରାମ, ଜ୍ୟୋତିଷୀମାନେ ମୋତେ ଜଣାଇଛନ୍ତି ଯେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ମଙ୍ଗଳ ଓ ରାହୁ ମୋ ତାରାକୁ କ୍ରୂର ଭାବେ ପ୍ରଭାବିତ କରୁଛନ୍ତି। ସାଧାରଣତଃ ଏପରି ଅପଶକୁନ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ ରାଜାଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ କିମ୍ବା ଭୟଙ୍କର ଦୁର୍ଘଟନା ଘଟେ। ଏହି କାରଣରୁ, ରାଘବ, ମୋର ମନ ଅସ୍ଥିର ହେବା ପୂର୍ବରୁ ତୁମକୁ ଅଭିଷେକ କରାଯିବା ଦରକାର, କାରଣ ଜୀବମାନଙ୍କର ମନ ବହୁତ ଚଞ୍ଚଳ। ଆଜି ଚନ୍ଦ୍ରମା ପୂର୍ବାଷାଢ଼ା ତାରାରେ ପହଞ୍ଚିଛି, ପୁଷ୍ୟ ତାରା ପୂର୍ବରୁ; କାଲି ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଜ୍ୟୋତିଷୀମାନେ ପୁଷ୍ୟ ତାରା ସଂଯୋଗ ଘୋଷଣା କରିବେ। ଏହିପରିସ୍ଥିତିରେ, ତୁମେ ପୁଷ୍ୟ ତାରାକୁ ଅନୁସରି ଅଭିଷିକ୍ତ ହେବା; ମୋର ମନ ଏହି ଅନୁଭୂତି ଦେଉଛି। କାଲି ମୁଁ ତୁମକୁ ଯୁବରାଜ ଭାବେ ଅଭିଷେକ କରିବି, ହେ ଶତ୍ରୁଦଳନ। ଆଜିଠୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ନିଜ ଅନ୍ତଃକରଣ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି, ତୁମେ ତୁମ ଜନନୀ ସୀତା ସହିତ ଦର୍ଭା ଶଯ୍ୟାରେ ରାତି କାଟିବାକୁ ପଡିବ। ତୁମ ମିତ୍ରମାନେ ଏହି ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କାର୍ଯ୍ୟରେ ସବୁଦିଗରୁ ତୁମକୁ ସତର୍କ ରଖିବେ, କାରଣ ଏପରି କାର୍ଯ୍ୟରେ ବିପଦ ବେଶି ଆସେ। ଏହା ସଠିକ୍ ସମୟ, କାରଣ ଭରତ ଏଠାରୁ ଅନୁପସ୍ଥିତ। ମୋ ମତରେ ତୁମ ଅଭିଷେକ ପାଇଁ ଏହି ସମୟ ଉପଯୁକ୍ତ। ତଥାପି, ମୁଁ ଜାଣେ, ଭରତ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, ଜ୍ୟେଷ୍ଠଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରେ, ନୀତିମାନ୍ୟ, ଦୟାଳୁ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିଗ୍ରହ କରିଛନ୍ତି। ତେବେ ମୁଁ ଭାବୁଛି, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କର ମନ ବହୁତ ଚଞ୍ଚଳ, କିନ୍ତୁ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଲୋକଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ସ୍ପଷ୍ଟ ଓ ଦୀପ୍ତିମାନ୍। ଏଭଳି କଥା କହି ଏବଂ ଆଗାମୀକାଲି ଅଭିଷେକ ପାଇଁ ଅନୁମତି ଦେଇ, ରାମ ନମ୍ରତାର ସହିତ ପିତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି ନିଜ ଗୃହକୁ ଚାଲିଗଲେ। ରାମ ନିଜ ଗୃହକୁ ଯିବା ପରେ, ରାଜାଙ୍କ ଆଦେଶାନୁସାରେ ତିନି ତୁରନ୍ତ ବାହାରି ମାଆ କୌସଲ୍ୟାଙ୍କ ଅନ୍ତଃପୁରକୁ ଗଲେ। ସେଠାରେ ସେ ଦେଖିଲେ ଯେ, କୌସଲ୍ୟା ନମ୍ର ଭାବରେ, ଶୁଭ୍ର ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ନୀରବ ଅବସ୍ଥାରେ ମନ୍ଦିରରେ ବସି ଶୁଭ ହେବା ପାଇଁ ପୂଜା କରୁଛନ୍ତି। ସେଠାରେ ସୁମିତ୍ରା ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ପୂର୍ବରୁ ଆସିଥିଲେ, ଏବଂ ରାମଙ୍କ ଅଭିଷେକ ଶୁଭ ସମ୍ବାଦ ଶୁଣି ସୀତାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଆଣାଯାଇଥିଲା। ଏହି ସମୟରେ, କୌସଲ୍ୟା ଚକ୍ଷୁମୁଦ୍ରା କରିଥିଲେ, ସେ ଚାରିପାଖରେ ସୁମିତ୍ରା, ସୀତା ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ସହିତ ରହିଥିଲେ। ତାଙ୍କ ପୁଅ ପୁଷ୍ୟ ନକ୍ଷତ୍ରରେ ଅଭିଷିକ୍ତ ହେବେ ଶୁଣି, ସେ ଶ୍ୱାସ ରୋକି ଜନାର୍ଦନଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରୁଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ଯେଉଁଠାରେ ସେ ଉପବାସ ଓ ପୂଜାରେ ବ୍ୟସ୍ତ, ରାମ ଗଲେ, ମାଆଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ ଓ ସନ୍ତୋଷ ଭରା କଥା କହିଲେ: “ମା, ପିତାମହ ମୋତେ ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ରକ୍ଷାର ଦାୟିତ୍ୱ ଦେଇଛନ୍ତି; କାଲି ତାଙ୍କ ଆଦେଶାନୁସାରେ ମୋ ଅଭିଷେକ ହେବ। ଆଜି ରାତି ସୀତା ମଧ୍ୟ ମୋ ସହିତ ଉପବାସ କରିବେ; ଏହିପରି ମୋ ଗୁରୁମାନେ ଏବଂ ପିତାମହ ଆଦେଶ ଦେଇଛନ୍ତି। ଆସନ୍ତାକାଲି ଅଭିଷେକ ପାଇଁ ଯେଉଁ ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ ଉପଯୁକ୍ତ, ତାହା ଆଜି ମୋ ଓ ବୈଦେହୀ ପାଇଁ ଆୟୋଜନ କର।" ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଦୀର୍ଘଦିନର ଆଶା ପୂରଣ ହେଉଥିବା କୌସଲ୍ୟା ଅନନ୍ଦ ଅଶ୍ରୁ ଭରା କଣ୍ଠରେ କହିଲେ: “ମୋ ପୁଅ ରାମ, ତୁମେ ଦୀର୍ଘଜୀବୀ ହେଉ; ତୁମ ଶତ୍ରୁମାନେ ଦଳିତ; ତୁମ ସମୃଦ୍ଧି ଆମ ବନ୍ଧୁବନ୍ଧବ ଓ ସୁମିତ୍ରାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଆନନ୍ଦ ଦେଉଛି। ତୁମେ ନିଶ୍ଚୟ ଶୁଭ ନକ୍ଷତ୍ରରେ ଜନ୍ମ ନେଇଛ; ତୁମ ଗୁଣରେ ତୁମେ ତୁମ ପିତା ଦଶରଥଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିଛ। ମୋର ଧୈର୍ଯ୍ୟ ବ୍ୟର୍ଥ ହେଲା ନାହିଁ, ହେ କମଳନୟନ, ଏବେ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶର ରାଜ୍ୟ ଶ୍ରୀ ତୁମ ଉପରେ ବାସ କରିବ।" ମାଆଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ରାମ ନମ୍ର ଭାବରେ ହସି ନିକଟରେ ବସିଥିବା ଭାଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଖି କହିଲେ: “ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଏହି ଭୂମି ଆମେ ଦୁଇଁଜଣ ଏକାସାଙ୍ଗେ ଶାସନ କରିବା; ଏହି ରାଜ୍ୟ ଶ୍ରୀ ତୁମ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଆସିଛି, କାରଣ ମୁଁ ତୁମକୁ ମୋ ଦ୍ୱିତୀୟ ଆତ୍ମା ଭାବେ ଭାବୁଛି। ସୌମିତ୍ରି, ରାଜ୍ୟର ଉପଭୋଗ ଓ ଫଳ ଉପଭୋଗ କର; ମୋ ଜୀବନ ଓ ଏହି ରାଜ୍ୟ ତୁମ ପାଇଁ ଅନୁରାଗରେ ଅର୍ପିତ।" ଏପରି ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହି, ରାମ ମାଆମାନେଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ, ସୀତାଙ୍କୁ ନମ୍ର ଭାବେ ଅନୁମତି ଦେଇ ନିଜ ଗୃହକୁ ଫେରିଗଲେ। ଏଭଳି ଭାବେ ଚତୁର୍ଥ ସର୍ଗ ଶେଷ ହେଲା। ଏବେ ଅୟୋଧ୍ୟାକାଣ୍ଡର ପଞ୍ଚମ ସର୍ଗ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ରାମଙ୍କୁ ଆସନ୍ତାକାଲି ଅଭିଷେକ ସମ୍ପର୍କରେ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇ, ଦଶରଥ ରାଜା ମୁଖ୍ୟ ପୁରୋହିତ ବଶିଷ୍ଠଙ୍କୁ ଡାକି କହିଲେ: “ହେ କକୁତ୍ସ୍ଥବଂଶଜ, ତୁମେ ଯାଇ ରାମ ଓ ତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ଆଜି ଉପବାସ କରାଅ, ଯେପରି ଶୁଭ ଓ ରାଜ୍ୟପ୍ରାପ୍ତି ହେବ।" “ଯଥାଜ୍ଞା," ବଲି ବେଦଜ୍ଞ ବଶିଷ୍ଠ ରାଜାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇ ନିଜେ ରାମଙ୍କ ଗୃହକୁ ଚାଲିଗଲେ। ରାମଙ୍କୁ ଉପବାସ କରାଇବାକୁ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ ରଥରେ ଚଢ଼ି ଯାଇଥିଲେ। ବଶିଷ୍ଠ ଆସିବାର ସମ୍ବାଦ ମିଳିବା ସହ, ଉତ୍ସାହ ଓ ସମ୍ମାନ ସହିତ ରାମ ତାଙ୍କୁ ସ୍ବାଗତ କରିବାକୁ ଗୃହରୁ ବାହାରିଲେ। ଶୀଘ୍ର ଗତିରେ ଗିଲେ, ରଥ ନିକଟରେ ଗୁରୁଙ୍କୁ ନମ୍ରତାରେ ହାତ ଧରି ଉତାରିଲେ। ଏପରି ନମ୍ରତା ଦେଖି ପୁରୋହିତ ମିଷ୍ଟି କଥାରେ ରାମଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇ କହିଲେ: “ରାମ, ତୁମ ପିତା ତୁମରେ ପ୍ରସନ୍ନ, ଏବଂ ତୁମେ ରାଜ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତି କରିବେ; ଆଜି ସୀତା ସହିତ ଉପବାସ କର। କାଲି ତୁମ ପିତା ଦଶରଥ ସ୍ନେହରେ ତୁମକୁ ଯୁବରାଜ ଅଭିଷେକ କରିବେ, ଯେପରି ନହୁଷ ଯୟାତିଙ୍କୁ କରିଥିଲେ।" ଏଭଳି କହି, ଶୁଦ୍ଧ ଓ ନିୟମିତ ମୁନି ରାମ ଓ ବୈଦେହୀଙ୍କୁ ନିୟମାନୁସାରେ ଉପବାସ କରାଇଲେ। ଏପରି ଭାବେ ରାମଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ପ୍ରଦାନ କରି, ରାଜପୁରୋହିତ ବଶିଷ୍ଠ କକୁତ୍ସ୍ଥଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଇ ରାମଙ୍କ ଗୃହରୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ।