ଦଶରଥ ରାଜା ରାମଙ୍କୁ ସ୍ନେହଭାରେ କହିଲେ, "ରାମ, ମୁଁ ବୟସ୍କ, ଦୀର୍ଘାୟୁ ଏବଂ ମୋ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ସମସ୍ତ ସୁଖ ଉପଭୋଗ କରିଛି। ମୁଁ ଶତଶଃ ଯଜ୍ଞ କରିଛି, ଦାନ ଦେଇଛି, ଯାହା ମୋ ମନେ ଥିଲା ସେ ସମସ୍ତ କାମ କରିଛି। ଏଇ ଦିନ, ହେ ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ମୋର ଅପୂର୍ବ ପ୍ରିୟ ପୁତ୍ର, ଯେଉଁଥିରେ ମୋ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହୋଇଛି। ମୁଁ ଦେଇଛି, ଶିଖିଛି, ଏବଂ ମୋ ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ ସମସ୍ତ କାମ ସାଧିଛି। ହେ ବୀର, ମୁଁ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରିଛି, ଦେବତା, ଋଷି, ପିତୃ, ପୁରୋହିତ ଏବଂ ନିଜ ପ୍ରତି ମୋର କୌଣସି ଋଣ ରହିନାହିଁ। ଏବେ ତୁମ ପାଇଁ ମୋର କିଛି କରିବା ଅବଶିଷ୍ଟ ନାହିଁ, କେବଳ ତୁମ୍ଭାର ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ ଛଡ଼ା। ତେଣୁ, ମୁଁ ଯାହା କହୁଛି, ସେହି କଥା ତୁମେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ପାଳନ କରିବା ଉଚିତ। ଏଇ ଦିନ ସମସ୍ତ ପ୍ରଜା ତୁମକୁ ରାଜା ଭାବରେ ଚାହୁଁଛନ୍ତି। ତେଣୁ, ମୋ ପୁତ୍ର, ମୁଁ ତୁମକୁ ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ କରିବି। ଏହାଉପରେ ଆଉ ଏକ ଅଶୁଭ୍ନ ସ୍ୱପ୍ନ ଦେଖୁଛି, ଅଗ୍ନିମୟ ଉଲ୍କା ବିଜୁଳି ସହିତ ପୃଥିବୀ ଉପରେ ପଡ଼ୁଛି। ଜ୍ୟୋତିଷୀମାନେ କହୁଛନ୍ତି, ମୋ ନକ୍ଷତ୍ରକୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ, ମଙ୍ଗଳ ଏବଂ ରାହୁ ଦ୍ୱାରା କ୍ରୂର ଗ୍ରହ ଅକ୍ରାନ୍ତ କରିଛି। ସାଧାରଣତଃ ଏପରି ଅପଶକୁନ ଦେଖାଯିବା ସମୟରେ ରାଜାଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ କିମ୍ବା ଭୟଙ୍କର ଅପଦ୍ରବ୍ୟ ଆସେ। ତେଣୁ, ରାଘବ, ମୋର ମନ ଅସ୍ଥିର ହେବା ପୂର୍ବରୁ ତୁମର ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ ହେବା ଦରକାର, କାରଣ ଜୀବମାନଙ୍କର ଚିନ୍ତା ସ୍ଥିର ନୁହେଁ। ଏଇ ଦିନ, ଚନ୍ଦ୍ର ନକ୍ଷତ୍ର ପୂର୍ବାଷାଢ଼ାରେ ଅଛି, କାଲି ଜ୍ୟୋତିଷୀମାନେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ପୁଷ୍ୟ ନକ୍ଷତ୍ର ସଂଯୋଗ ଘୋଷଣା କରିବେ। ତେଣୁ, ପୁଷ୍ୟ ନକ୍ଷତ୍ର ଦିନେ ତୁମେ ରାଜ୍ୟାଭିଷିକ୍ତ ହେଉ, ମୋ ମନ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉତ୍ସୁକ। କାଲି ମୁଁ ତୁମକୁ ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ କରିବି, ହେ ଶତ୍ରୁଦଳନ। ଏହି ଦିନଠୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ତୁମେ ତୁମ ଜୀବନୀ ସହ ଆତ୍ମସଂଯମରେ ଦର୍ଭା ଶଯ୍ୟା ଉପରେ ଶୟନ କରିବା ଉଚିତ। ତୁମ ସଙ୍ଗୀମାନେ ସଚେତନ ହୋଇ ତୁମକୁ ଚାରିପାଖରେ ରକ୍ଷା କରିବେ, କାରଣ ଏପରି କାର୍ଯ୍ୟରେ ବାଧା ଆସିପାରେ। ଏବେ ଭରତ ନଗରରେ ନଥିବାରୁ ତୁମ ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ ପାଇଁ ଏହି ସମୟ ଉପଯୁକ୍ତ। ଭରତ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, ବଡ଼ଭାଇଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି, ଧର୍ମାନୁଷ୍ଠାନୀ, ଦୟାଳୁ ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିଗ୍ରହ କରିପାରିଛନ୍ତି। ତଥାପି, ମୁଁ ଭାବୁଛି, ମାନବମାନଙ୍କର ମନ ଅସ୍ଥିର, କିନ୍ତୁ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଲୋକମାନେ ନିଶ୍ଚଳ ଥାନ୍ତି, ତାଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ ଦୀପ୍ତିମାନ ହୁଏ। ଏପରି ଭାବେ ଦଶରଥଙ୍କ ଉପଦେଶ ଏବଂ ଆଶୀର୍ବାଦ ଶୁଣି, ରାମ ନମ୍ରଭାବରେ ପିତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି ନିଜ ଗୃହକୁ ଚାଲିଗଲେ। ଗୃହରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ରାଜାଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଅନୁସାରେ, ସେ ତୁରନ୍ତ ବାହାରି ଜାଇ ମାଆଁ କୌଶଳ୍ୟାଙ୍କ ଅନ୍ତଃପୁରକୁ ଗଲେ। ଏଠାରେ ସେ ଦେଖିଲେ, କୌଶଳ୍ୟା ନମ୍ରଭାବରେ ଶୁଭ୍ର ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ମୌନ ଅବସ୍ଥାରେ ଦେବଗୃହରେ ବସି ମଙ୍ଗଳ କାମନା କରୁଛନ୍ତି। ସେଠାରେ ସୁମିତ୍ରା ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ପୂର୍ବରୁ ଆସିଥିଲେ, ଏବଂ ସୀତା ମଧ୍ୟ ଖୁସିର ସମ୍ବାଦ ଶୁଣି ଆସିଥିଲେ। ସେ ସମୟରେ, କୌଶଳ୍ୟା ଚକ୍ଷୁ ମୁଦି, ସୁମିତ୍ରା, ସୀତା ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ସହ ବସିଥିଲେ। ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ପୁଷ୍ୟ ନକ୍ଷତ୍ରରେ ରାଜ୍ୟାଭିଷିକ୍ତ ହେବେ ବୋଲି ଶୁଣି, ଶ୍ୱାସ ଅବରୋଧ କରି, ଜନାର୍ଦନଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରୁଥିଲେ। ଏଠି, ତାଙ୍କ ଉପାସନା ଚାଲିଥିବା ବେଳେ, ରାମ ଆସି, ମାଆଁକୁ ନମସ୍କାର କରି, ଆନନ୍ଦ ଦେଇ ଏହି କଥା କହିଲେ, "ମାଆଁ, ପିତାମହେ ମୋତେ ରାଜ୍ୟର ରକ୍ଷା କରିବା ଦାୟିତ୍ୱ ଦେଇଛନ୍ତି। କାଲି ମୋର ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ ହେବ।" "ସୀତା ମଧ୍ୟ ଏହି ରାତି ମୋ ସହ ଉପବାସ କରିବା ଉଚିତ, ଏହିପରି ମୋ ଗୁରୁମାନେ ଓ ପିତା ଆଜ୍ଞା ଦେଇଛନ୍ତି। ଆସନ୍ତାକାଲି ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ ପାଇଁ ଯେଉଁ ମଙ୍ଗଳ କାର୍ଯ୍ୟ ଉପଯୁକ୍ତ, ଏହି ଦିନ ମୋ ଓ ବୈଦେହୀ ପାଇଁ ସେଗୁଡ଼ିକ ଆୟୋଜନ କର।" ଏହି କଥା ଶୁଣି, କୌଶଳ୍ୟା ଦୀର୍ଘଦିନର ଆଶା ପୂରଣ ହେଉଥିବାର ଆନନ୍ଦରେ କନ୍ଠ ଅଟକି ଯାଇ କହିଲେ, "ମୋ ପୁତ୍ର ରାମ, ତୁମେ ଦୀର୍ଘାୟୁ ହେଉ, ତୁମ ଶତ୍ରୁମାନେ ନଶ୍ଟ ହେଉ। ତୁମେ ଶ୍ରୀମାନ୍, ଆମ ପରିବାରକୁ ଏବଂ ସୁମିତ୍ରାଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଉଛ। ତୁମେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଶୁଭ୍ ନକ୍ଷତ୍ରରେ ଜନ୍ମ ନେଇଛ, କାରଣ ତୁମ ଗୁଣରେ ତୁମେ ପିତା ଦଶରଥଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିଛ। ମୋର ଧୈର୍ୟ ବ୍ୟର୍ଥ ହୋଇନାହିଁ, ହେ ପଦ୍ମନୟନ, ଏଇ ରାଜ୍ୟ ଶ୍ରୀ ଏବେ ତୁମ ଉପରେ ବସିବ।" ମାଆଁଙ୍କ ଏହି ଆଶୀର୍ବାଦ ପରେ, ରାମ ନମ୍ର ହସି ସହ ନିକଟରେ ବସିଥିବା ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଖି କହିଲେ, "ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ମୋ ସହ ଏହି ପୃଥିବୀ ଶାସନ କର। ଏହି ରାଜ୍ୟ ଭାଗ୍ୟ ତୁମ ପାଖକୁ ଆସିଛି, ତୁମେ ମୋ ଦ୍ୱିତୀୟ ଆତ୍ମା। ସଉମିତ୍ରି, ରାଜ୍ୟର ସମସ୍ତ ସୁଖ ଉପଭୋଗ କର, ମୋ ଜୀବନ ଓ ରାଜ୍ୟ ତୁମ ପାଇଁ ମୁଁ ଚାହେ।" ଏପରି କହି, ରାମ ମାଆଁମାନେଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ସୀତାଙ୍କୁ ଅନୁମତି ଦେଇ ନିଜ ଗୃହକୁ ଫେରିଗଲେ। ଏଠାରେ ପଞ୍ଚମ ସର୍ଗ ଶୁଭ୍ର ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣ, ଅୟୋଧ୍ୟା କାଣ୍ଡରେ ପାଠିତ ହୁଏ। ଏହିପରି ଭାବେ ରାମଙ୍କୁ ଆଗାମୀ ଦିନ ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ ପାଇଁ ଉପଦେଶ ଦେଇ, ଦଶରଥ ରାଜା ପ୍ରଧାନ ପୁରୋହିତ ବଶିଷ୍ଠଙ୍କୁ ଡାକି କହିଲେ, "ହେ କକୁତ୍ସ୍ଥ ବଂଶଜ, ତୁମେ ଯାଅ, ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ଜୀବନୀ ସହ ଏହି ଦିନ ଉପବାସ କରାଅ, ଯାହା ଶୁଭ ଏବଂ ରାଜ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତି ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ।" "ଯଥାଜ୍ଞା," ବୋଲି ବେଦଜ୍ଞ, ପୂଜ୍ୟ ବଶିଷ୍ଠ ରାଜାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ନିଜେ ରାମଙ୍କ ଗୃହକୁ ଚାଲିଗଲେ। ଶୂର, ପ୍ରଜ୍ଞାବାନ୍, ଅନୁଷ୍ଠାନଜ୍ଞ ରାମଙ୍କୁ ଉପବାସ କରାଇବାକୁ, ଧୃଢ଼ ବଶିଷ୍ଠ ନିଜ ଉତ୍ତମ ବ୍ରାହ୍ମଣ ରଥ ଚଢ଼ି ଚାଲିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ଗୁରୁ ବଶିଷ୍ଠଙ୍କ ଆଗମନ ସମ୍ବାଦ ଶୁଣି, ଗଭୀର ଭକ୍ତି ଓ ଉତ୍ସୁକତା ସହ ରାମ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରିବାକୁ ନିଜ ଗୃହରୁ ବାହାରି ଆସିଲେ।