ରାମଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ରଥୀୟ ବୋଲିଲେ, “ରାଜା ତୁମକୁ ଦେଖିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି; ଏହି ଖବର ଶୁଣି, ତୁମେ ଯିବା କି ନାହିଁ, ନିଜ ଇଚ୍ଛା ଅନୁସାରେ ନିଷ୍ପତି କର।” ଏହି ଉକ୍ତି ଶୁଣି ରାମ, ଅତି ଉତ୍ସୁକତା ଭରି, ରାଜପାଳିକୁ ଦେଖିବାକୁ ପୁନି ରାଜପାଳିକ ଦେଖିବାକୁ ଗଲେ। ରାମଙ୍କ ଆଗମନ ଶୁଣି, ରାଜା ଦଶରଥ ଉତ୍ସାହିତ ହୋଇ, ମୂଦ୍ରା ଦେଇ ତାଙ୍କୁ ଅନ୍ତଃପୁରକୁ ଆଣିଲେ। ରାମ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ରାଜପାଳିକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ଦୂରରୁ ଦେଖି, ହାତ ଜୋଡି ବନ୍ଦନା କରିଲେ। ଦଶରଥ ଆଗରେ ବନ୍ଦନା କରୁଥିବା ରାମଙ୍କୁ ଉଠାଇ, ଅଙ୍ଗରେ ଲଗାଇଲେ, ଆସନ ଦେଇ, ଆପଣ ରାମଙ୍କୁ କଥା କହିଲେ। ଦଶରଥ କହିଲେ, “ରାମ, ମୁଁ ବୃଦ୍ଧ, ଦୀର୍ଘାୟୁ, ଏବଂ ଆପଣ ଇଚ୍ଛା ଅନୁସାରେ ଅନେକ ସୁଖ ଉପଭୋଗ କରିଛି; ମୁଁ ଚାହିଲା ପରି ଅନେକ ଯଜ୍ଞ କରିଛି, ଅନେକ ଦାନ ଦେଇଛି। ଆଜି, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷ, ତୁମେ ମୋର ଅଦ୍ୱିତୀୟ, ଅତି ପ୍ରିୟ ପୁତ୍ର, ମୋ ଇଚ୍ଛା ଅନୁସାରେ ଜନ୍ମ ନେଇଛ; ମୁଁ ଦେଇଛି, ଶିଖିଛି, ଆପଣ ଚାହିଲା ପରି ଲାଭ କରିଛି। ହେ ରାମ, ମୁଁ ଦେବତା, ଋଷି, ପିତୃ, ପୁରୋହିତ ଏବଂ ନିଜ ପ୍ରତି ଋଣମୁକ୍ତ; ମୋର ତୁମ ପାଇଁ ଆଉ କିଛି କରିବା ଅଛିନାହିଁ, ଶେଷ କାମ ହେଉଛି ତୁମ ଅଭିଷେକ। ଏହି ପରି, ମୁଁ ଯାହା କହିବି, ତୁମେ ଏହା ପାଳନ କରିବା ଉଚିତ। ଆଜି ସମସ୍ତ ଜନ ତୁମକୁ ରାଜା ଭାବରେ ଚାହୁଁଛନ୍ତି; ତେଣୁ ମୁଁ ତୁମକୁ ରାଜକୁମାର ଭାବରେ ଅଭିଷେକ କରିବି। ଏହି ଅନୁଷ୍ଠାନର ସମୟ ଆସିଛି, କାରଣ ମୁଁ ଅପଶକୁନ ଦେଖୁଛି; ଆଗ୍ନି ଗୋଳା ତଡ଼ିତ ସହିତ ପୃଥିବୀକୁ ପଡ଼ୁଛି। ଜ୍ୟୋତିଷୀମାନେ କହୁଛନ୍ତି, ମୋର ତାରାକୁ କ୍ରୁର ଗ୍ରହ—ସୂର୍ଯ୍ୟ, ମଙ୍ଗଳ, ରାହୁ—ପୀଡ଼ା ଦେଉଛନ୍ତି। ଏପରି ଅପଶକୁନ ଦେଖିଲେ, ରାଜାଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ଏବଂ ଭୟଙ୍କର ବିପଦ ଆସେ। ତେଣୁ, ରାମ, ମୋର ଚିତ୍ତ ଅସ୍ଥିର ହେବା ପୂର୍ବରୁ, ତୁମର ଅଭିଷେକ ହେବା ଦରକାର; କାରଣ ଜୀବଜନ୍ତୁଙ୍କର ଚିନ୍ତା ଅତି ଚଞ୍ଚଳ। ଆଜି ଚନ୍ଦ୍ର ପୂର୍ବାଷାଢ଼ା ତାରାକୁ ପହଞ୍ଚିଛି; ଆଗାମୀ ଦିନ, ଜ୍ୟୋତିଷୀମାନେ ପୁଷ୍ୟ ତାରା ସଂଯୋଗ ଘୋଷଣା କରିବେ। ତେଣୁ, ପୁଷ୍ୟ ତାରା ଉପରେ ଅଭିଷେକ ହେଉ; ମୋର ମନ ଅତି ଉତ୍ସୁକ। ଆଗାମୀ ଦିନ ତୁମକୁ ରାଜକୁମାର ଭାବରେ ଅଭିଷେକ କରିବି। ଆଜି ରାତିରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ତୁମେ ନିଜ ଦମ୍ପତି ସହିତ ଦର୍ଭା ଘାସର ଶୟନ ଉପରେ ଉପବାସ କରିବା ଦରକାର। ତୁମର ମିତ୍ରମାନେ ସତର୍କ ହୋଇ ତୁମକୁ ଚାରିପଟେ ରକ୍ଷା କରିବେ; ଏପରି ଅନୁଷ୍ଠାନରେ ବାଧା ଅନେକ ଆସେ। ଏବେ ବରତ ନଗରରେ ନାହିଁ, ତେଣୁ ଅଭିଷେକ ଦିନ ଆସିଛି। ବରତ ନିତିବାନ୍, ଜେଷ୍ଠଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରେ, ଧର୍ମିକ, ଦୟାଳୁ, ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରିୟଜୟୀ। ତଥାପି ମୁଁ ଭାବିଛି, ମନୁଷ୍ୟଙ୍କର ମନ ଅସ୍ଥିର; କିନ୍ତୁ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ମନୁଷ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ଅପରିବର୍ତ୍ତିତ ରହିଥିବା ନିତିବାନ୍ ଲୋକଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ ଅତି ଚମକେ। ଏପରି ଭାବରେ ଅଭିଷେକ ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ଅନୁମତି ମିଳିବା ପରେ, ରାମ ପିତାଙ୍କୁ ବନ୍ଦନା କରି ନିଜ ଘରକୁ ଯାଇଲେ। ରାଜାଙ୍କ ଆଦେଶ ଅନୁସାରେ ଅଭିଷେକ ପାଇଁ ତିନି ନିଜ ଗୃହକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ଶୀଘ୍ର ମାତୃ ଅନ୍ତଃପୁରକୁ ଗଲେ। ସେଠାରେ ରାମ ଦେଖିଲେ, ତାଙ୍କ ମାତା କୌସଲ୍ୟା ନମ୍ର, ଶୁଭ୍ର ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ନିର୍ବିକଳ, ପୂଜାଗୃହରେ ବସି, ଶୁଭ ଭାଗ୍ୟ ପାଇଁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରୁଛନ୍ତି। ସୁମିତ୍ରା ଏବଂ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ପୂର୍ବରୁ ଆସିଥିଲେ; ସୀତା ମଧ୍ୟ ଖୁସି ଖବର ଶୁଣି ଆଣିଯାଇଥିଲେ। ସେ ସମୟରେ, କୌସଲ୍ୟା ଚକ୍ଷୁ ମୁଦି, ସୁମିତ୍ରା, ସୀତା, ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବସିଥିଲେ। ପୁଷ୍ୟ ନକ୍ଷତ୍ରରେ ପୁତ୍ର ଅଭିଷେକ ହେବା ଶୁଣି, ସେ ଶ୍ୱାସ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି, ଜନାର୍ଦନଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରୁଥିଲେ। ଏପରି ସେ ଉପବାସରେ ଲଗ୍ନ ଥିବାବେଳେ, ରାମ ଉପସ୍ଥିତ ହୋଇ, ବନ୍ଦନା କରି, ମାତାଙ୍କୁ ଖୁସି ଦେଇ କହିଲେ, “ମା, ମୋ ପିତା ମୋତେ ଜନସମୂହର ରକ୍ଷା ଦାୟିତ୍ୱ ଦେଇଛନ୍ତି; ଆଗାମୀ ଦିନ ମୋର ଅଭିଷେକ ହେବାକୁ ଆଦେଶ ଦେଇଛନ୍ତି। ଆଜି ରାତି ସୀତା ମଧ୍ୟ ମୋ ସହିତ ଉପବାସ କରିବାକୁ ଦରକାର; ମୋ ଶିକ୍ଷକମାନେ ଏହିପରି ଉପଦେଶ ଦେଇଛନ୍ତି, ଏହିପରି ପିତା କହିଛନ୍ତି। ଆଗାମୀ ଦିନ ଅଭିଷେକ ପାଇଁ ଯେଉଁ ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ ଉଚିତ, ତାହା ଆଜି ମୋ ପାଇଁ ଏବଂ ଵୈଦେହୀ ପାଇଁ ଉପକ୍ରମ କର।” ଏହି ଶୁଣି, ଦୀର୍ଘ ଅଭିଲାଷା ପୂରଣ ହେଉଥିବା କୌସଲ୍ୟା ଆନନ୍ଦ ଅଶ୍ରୁରେ ଶବ୍ଦ ଅଟକି, ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ, “ମୋ ପୁତ୍ର ରାମ, ତୁମେ ଦୀର୍ଘ ଆୟୁ ହେଉ; ତୁମ ଶତ୍ରୁ ବିନଶ୍ଟ। ତୁମେ ସମୃଦ୍ଧି ପ୍ରାପ୍ତ କରି, ମୋ କୁଳ ଏବଂ ସୁମିତ୍ରାଙ୍କୁ ଖୁସି ଦେଉଛ। ହେ ପୁତ୍ର, ତୁମେ ନିଶ୍ଚୟ ଶୁଭ ତାରାରେ ଜନ୍ମ ନେଇଛ; ତୁମ ଗୁଣରେ ତୁମ ପିତା ଦଶରଥ ଖୁସି ହୋଇଛନ୍ତି। ମୋର ଧୈର୍ଯ୍ୟ ବ୍ୟର୍ଥ ହେଲା ନାହିଁ, ହେ ପଦ୍ମନୟନ, ଏହି ରାଜ୍ୟ ଶ୍ରୀ ଏବେ ତୁମେ ମୋର ପୁତ୍ର ଭାବରେ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହେବ।” ମାତାଙ୍କ ଏହି ଉକ୍ତି ଶୁଣି, ରାମ ନମ୍ରତାରେ ହାତ ଜୋଡି ବସିଥିବା ଭାଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଖି, ମୃଦୁ ହସି କହିଲେ, “ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଏହି ପୃଥିବୀ ମୋ ସହିତ ଶାସନ କର; ଏହି ରାଜ୍ୟ ଭାଗ୍ୟ ତୁମ ପାଇଁ ଆସିଛି, ମୁଁ ତୁମକୁ ନିଜ ଦ୍ୱିତୀୟ ଅଂଶ ଭାବରେ ଦେଖି। ସୁମିତ୍ରାନନ୍ଦନ, ରାଜ୍ୟ ଶ୍ରୀର ଫଳ ଉପଭୋଗ କର; ମୋର ଜୀବନ ଏବଂ ରାଜ୍ୟ ତୁମ ପାଇଁ ଆମି ଚାହୁଁଛି।” ଏପରି ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହି, ରାମ ମାତାମାନଙ୍କୁ ବନ୍ଦନା କରି, ସୀତାଙ୍କୁ ନମ୍ରତାରେ ନିଜ ଗୃହକୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ। ଏହି ଭାବରେ ଶ୍ରୀମଦ୍ ଵାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ଅୟୋଧ୍ୟା କାଣ୍ଡର ପଞ୍ଚମ ସର୍ଗ ପାଠିତ ହୁଏ।