ଶରତ୍କାଳର ଆକାଶ ଯେପରି ଚନ୍ଦ୍ରମା, ଗ୍ରହ ଏବଂ ତାରାମାନେର ଅଭିରାମ ଚାଉଁରେ ଶୁଭ୍ର ଓ ଦୀପ୍ତିମାନ ହୁଏ, ସେହିପରି ରାଜସଭା ମଧ୍ୟ ରାମଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତିରେ ଚମକୁଥିଲା । ରାଜା ଦଶରଥ, ପ୍ରିୟ ପୁତ୍ର ରାମଙ୍କୁ ଦେଖି, ଅତି ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ । ସେ ନିଜକୁ ଏକ ନିର୍ମଳ ଆଇନାରେ ପ୍ରତିବିମ୍ବିତ ହେବା ପରି ଅନୁଭବ କଲେ । ତାପରେ, ସେଉଁଠି ବସିଥିବା ନିଜ ପୁତ୍ର ରାମଙ୍କୁ, ସମସ୍ତେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିବା ସଭାରେ, ବ୍ୟକ୍ତ କଲେ । ପିତା ଦଶରଥ, ରାମଙ୍କୁ କଶ୍ୟପ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ କଥା ଯେପରି ଉଚ୍ଚାରଣ କରିଥାନ୍ତି, ସେହିପରି କହିଲେ, “ତୁମେ ମୋର ପ୍ରଧାନ ରାଣୀଙ୍କୁ ଜନ୍ମିଛ, ସମସ୍ତ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଯୋଗ୍ୟ ପୁତ୍ର । ରାମ, ତୁମେ ମୋର ଅତି ପ୍ରିୟ ପୁତ୍ର, ଗୁଣରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ । ତୁମ ନିଜ ଗୁଣରେ ଜନତାଙ୍କ ହୃଦୟ ଜିତିଛ ।” “ଏହିପରି, ପୁଷ୍ୟା ନକ୍ଷତ୍ର ଅଧିନରେ, ତୁମେ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ପଦ ପ୍ରାପ୍ତ କର । ତୁମେ ଜନ୍ମରେ ଓ ଚୟନରେ ଗୁଣବତୀ । ତଥାପି, ମୋର ପ୍ରେମ ଦ୍ୱାରା ତୁମ ମଙ୍ଗଳ ନିମିତ୍ତେ କିଛି କହିବି—ସଦା ନମ୍ରତା ରଖିବା ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା । ଆକାଂକ୍ଷା ଓ କ୍ରୋଧରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଦୋଷ ଛାଡିଦିଅ । ଗୁପ୍ତ ଓ ପ୍ରକାଶ୍ୟ ସମସ୍ତ ଆଚରଣରେ ଶିଷ୍ଟ ରହିବା । ମନ୍ତ୍ରୀ ଦେଖି ଆରମ୍ଭ କରି ସମସ୍ତ ଜନଙ୍କୁ ଜିତିବା, ଧନ ଓ ଅସ୍ତ୍ର-ଶସ୍ତ୍ର ଭଣ୍ଡାର ଏକତ୍ର କରିବା । ଯେ ରାଜା ଭକ୍ତ ଓ ପ୍ରେମୀ ପ୍ରଜାଙ୍କ ସହିତ ଭୂମି ଶାସନ କରେ, ତାଙ୍କର ମିତ୍ରମାନେ ଦେବତାଙ୍କୁ ଅମୃତ ପ୍ରାପ୍ତି ପରି ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତି ।” “ତେଣୁ, ପୁତ୍ର, ନିଜକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି ଏହିପରି ଚରିତ୍ର ଅନୁସରଣ କର ।” ଏହି କଥା ଶୁଣି, ରାମଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବାକୁ ଉତ୍ସୁକ ମିତ୍ରମାନେ ଶୀଘ୍ର କୌଶଳ୍ୟାଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ । କୌଶଳ୍ୟା ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଲୋକମାନେଙ୍କୁ ସୁବର୍ଣ୍ଣ, ଗାଈ ଓ ବିଭିନ୍ନ ମଣିମାଣିକ୍ୟ ବଣ୍ଟନ କଲେ । ରାଜାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ରାଘବ ଚାରିଅଁ ଦିଗରେ ଲୋକମାନେ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ ନିଜ ଭବନକୁ ଚାଲିଗଲେ । ସେହିପରି, ନାଗରିକମାନେ ରାଜାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ଏକ ବଡ଼ ଲାଭ ପାଇଥିବା ପରି ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ । ରାଜାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ଜନମାନେ ନିଜ ଘରକୁ ଫିରିଗଲେ ଏବଂ ଆନନ୍ଦରେ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ । ଏଠାରେ ଚତୁର୍ଥ ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି । ଜନମାନେ ସଭା ଛାଡି ଚାଲିଗଲା ପରେ, ରାଜା ଦଶରଥ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହିତ ଆଲୋଚନା କଲେ । ନିଶ୍ଚୟ ହେବା ପରେ, ଦୃଢ଼ ଇଚ୍ଛାବାନ ଦଶରଥ ନିଜ ନିଷ୍ପତି ନେଲେ । “ଆସନ୍ତାକାଲି ପୁଷ୍ୟା ନକ୍ଷତ୍ର ଅତି ଶୁଭ ଦିନ । ଆସନ୍ତାକାଲି ମୋର ପୁତ୍ର ରାମ, ଯାହାଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ ଶତଦଳ ପଦ୍ମ ପରି, ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ରୂପେ ଅଭିଷେକିତ ହେବେ,” ରାଜା ଘୋଷଣା କଲେ । ତାପରେ ନିଜ ଅନ୍ତଃପୁରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ଦଶରଥ ଚାରିଅଁ ଦିଗରେ ଚାରିଅଁ ଦିଗରେ ଦୂତକୁ ଡାକି, “ରାମଙ୍କୁ ପୁନଃ ଆଣିବା,” ନିର୍ଦେଶ ଦେଲେ । ଦ୍ୱାରପାଳମାନେ ରାମଙ୍କୁ ଏହି ଡାକ ଦେଲେ । ଏହା ଶୁଣି, ରାମ କିଛି ଅନିଶ୍ଚିତ ଭାବ ଅନୁଭବ କଲେ । ଶୀଘ୍ର ଭିତରେ ଯାଇ, ରାମ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ଆପଣଙ୍କ ଆସିବାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କ’ଣ, ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ କହନ୍ତୁ ।” ତାପରେ ଦୂତ କହିଲେ, “ରାଜା ଆପଣଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି । ଏହା ଶୁଣି, ଆପଣ ଚାହୁଁଛନ୍ତି କି ନାହିଁ, ଯାଇପାରିବେ ।” ଦୂତର କଥା ଶୁଣି, ରାମ ଉତ୍ସୁକତାରେ ରାଜପାଳିସକୁ ପୁନଃ ଗଲେ । ରାମଙ୍କ ଆସିବା ଶୁଣି, ଦଶରଥ ମୂଲ୍ୟବାନ କଥା କହିବାକୁ ଚାହିଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ଅନ୍ତଃପୁରକୁ ଆଣିଲେ । ରାମ ଦୂରରୁ ନିଜ ପିତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ହାତ ଜୋଡି ନମସ୍କାର କଲେ । ଦଶରଥ ତାଙ୍କୁ ଉଠାଇ, ଆଲିଂଗନ କରି, ଆସନ ଦେଲେ ଏବଂ ପୁନଃ କଥା କହିଲେ । “ରାମ, ମୁଁ ବୃଦ୍ଧ ଓ ଦୀର୍ଘ ଆୟୁ ହୋଇଛି; ନିଜ ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ ଭୋଗ ଭୋଗିଛି; ଶତାଧିକ ଯଜ୍ଞ ଏବଂ ଅନେକ ଦାନ କରିଛି । ଆଜି, ଉତ୍ତମ ପୁରୁଷ, ତୁମେ ମୋର ଅପୂର୍ବ ଏବଂ ପ୍ରିୟ ପୁତ୍ର, ମୋ ଇଚ୍ଛାଅନୁଯାୟୀ ଜନ୍ମିଛ । ମୁଁ ଦେଇଛି, ଶିଖିଛି, ଚାହିଥିବା ସମସ୍ତ ପ୍ରାପ୍ତି କରିଛି ।” “ବୀର, ମୁଁ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରିଛି; ଦେବତା, ଋଷି, ପିତୃ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ନିଜ ପ୍ରତି ଋଣ ଶୋଧିଛି । ଏବେ ତୁମ ପାଇଁ ମୋର କରିବାକୁ କିଛି ଅବଶିଷ୍ଟ ନାହିଁ, ଏହି ଅଭିଷେକ ଛଡା; ତେଣୁ, ମୁଁ ଯାହା କହିବି, ତୁମେ ନିଶ୍ଚୟ କରିବାକୁ ଉଚିତ ।” “ଆଜି ସମସ୍ତ ଜନ ତୁମକୁ ରାଜା ଭାବେ ଚାହୁଁଛନ୍ତି; ତେଣୁ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ରୂପେ ଅଭିଷେକ କରିବି । ଏହିପରି, ଆଜି ମୁଁ ଦୁର୍ଯ୍ୟ ଶ୍ରୁତି ଦେଖୁଛି; ଅଗ୍ନି ଆକାଶରୁ ତରଜା ହେଉଛି, ଗର୍ଜନ ହେଉଛି । ଜ୍ୟୋତିଷମାନେ କହୁଛନ୍ତି, ମୋର ନକ୍ଷତ୍ର କ୍ରୂର ଗ୍ରହ—ସୂର୍ଯ୍ୟ, ମଙ୍ଗଳ, ରାହୁ—ଦ୍ୱାରା ପୀଡିତ ।” “ସାଧାରଣତଃ ଏପରି ଅପଶକୁନ ଦେଖାଯିବାରେ, ରାଜା ମୃତ୍ୟୁ ଓ ଭୟଙ୍କର ବିପଦ ପାଇଥାଏ । ତେଣୁ, ରାଘବ, ମୋ ଚିନ୍ତା ଅସ୍ଥିର ହେବା ପୂର୍ବରୁ, ତୁମେ ଅଭିଷେକିତ ହେଉ; ଜୀବମାନଙ୍କ ଚିନ୍ତା ତ ଅସ୍ଥିର ।” “ଆଜି ଚନ୍ଦ୍ର ପୂର୍ବାଷାଢ଼ାରେ ପହଁଚିଛି, ପୁଷ୍ୟା ଆଗରେ; ଆସନ୍ତାକାଲି ଜ୍ୟୋତିଷମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ପୁଷ୍ୟା ସଂଯୋଗ ଘୋଷଣା କରିବେ । ତେଣୁ, ପୁଷ୍ୟା ନକ୍ଷତ୍ରରେ ଅଭିଷେକିତ ହେଉ; ମୋ ଚିନ୍ତା ତୁମକୁ ଅଭିଷେକ କରିବାକୁ ପ୍ରେରିତ କରୁଛି । ଆସନ୍ତାକାଲି, ରାମ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ରୂପେ ଅଭିଷେକ କରିବି ।” “ଆଜିଠୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ନିଜ ପତ୍ନୀ ସହିତ ନିଜ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି, ଦର୍ଭା ଶଯ୍ୟା ଉପରେ ରାତି କାଟିବା । ତୁମ ମିତ୍ରମାନେ ସତର୍କ ହୋଇ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ରକ୍ଷା କରିବେ; ଏପରି କାର୍ଯ୍ୟରେ ବିପଦ ଆସିପାରେ ।” “ଭରତ ନଗରରୁ ଦୂରେ ଅଛନ୍ତି, ଏହି ଅଭିଷେକ ପାଇଁ ଏହି ଅନୁକୂଳ ସମୟ । ତାଙ୍କ ଚରିତ୍ର ଉତ୍ତମ; ତିନି ଭାଇଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, ଦୟାଳୁ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିଛନ୍ତି । ତଥାପି, ମୁଁ ଭାବୁଛି ମନ ଅସ୍ଥିର; କିନ୍ତୁ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହୋଇଥାନ୍ତି, ରାଘବ ।” ଏହିପରି ଦଶରଥ ନିଜ ପୁତ୍ର ରାମଙ୍କୁ ଶୁଭ ଉପଦେଶ ଦେଲେ, ଅଭିଷେକ ପାଇଁ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବାକୁ ଉତ୍ସାହିତ କଲେ ।