ରାମ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ତେଜରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଯେମିତି ମେରୁ ପର୍ବତ ଉପରେ ଉଦୟମାନ, ସେମିତି ସେଇ ସଭା ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଲା। ରାମଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତିରେ ସମସ୍ତ ସଭା ଏମିତି ଚମକି ଉଠିଲା, ଯେପରି ଶରତକାଳୀନ ଆକାଶ ଚନ୍ଦ୍ର, ଗ୍ରହ ଓ ତାରାମଣିରେ ଶୁଭ୍ର ହୁଏ। ରାଜା ଦଶରଥ ନିଜ ପ୍ରିୟ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଦେଖି ଅତି ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ। ସେ ନିଜକୁ ଏମିତି ଅନୁଭବ କଲେ, ଯେପରି ଏକ ନିର୍ମଳ ଦର୍ପଣରେ ନିଜ ପ୍ରତିବିମ୍ବ ଦେଖୁଛନ୍ତି। ତାପରେ, ସେଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପିତା ତାଙ୍କ ସୁବିଧାସମ୍ପନ୍ନ ଆସନରେ ବସିଥିବା ପୁତ୍ରଙ୍କୁ କଥା କହିଲେ। ଦଶରଥ ରାଜା ରାମଙ୍କୁ ଏମିତି କହିଲେ, ଯେପରି କଶ୍ୟପ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ କହିଥାନ୍ତି: "ତୁମେ ମୋର ପ୍ରଧାନ ରାଣୀଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଛ, ସମସ୍ତ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଯୋଗ୍ୟ ଏବଂ ଯଥାର୍ଥ ପୁତ୍ର। ରାମ, ତୁମେ ମୋ ପ୍ରିୟ ପୁତ୍ର, ଗୁଣରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ତୁମ ନିଜ ଗୁଣରେ ଏଇ ଲୋକମାନଙ୍କ ହୃଦୟ ଜିତିଛ।" "ଏହିପରି, ପୁଷ୍ୟ ନକ୍ଷତ୍ରରେ, ତୁମେ ଏହି ରାଜ୍ୟର ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ହେବାର ଅଧିକାର ଗ୍ରହଣ କର; କାରଣ, ତୁମେ ସ୍ୱଭାବ ବା ଚୟନରେ ସଦା ଧର୍ମନିଷ୍ଠ। ତଥାପି, ତୁମେ ଧର୍ମିକ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ପ୍ରେମବଶତଃ ମୁଁ ତୁମ ସୁବିଧା ପାଇଁ କିଛି କହିବି: ସଦା ବିନମ୍ରତା ରଖିବା, ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡ଼ିକୁ ସଂଯମ କରିବା। ଆକାଂକ୍ଷା ଓ କ୍ରୋଧରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଦୋଷଗୁଡ଼ିକୁ ତ୍ୟାଗ କର, ଗୁପ୍ତ ଓ ପ୍ରକାଶ୍ୟ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଉଚିତ ଆଚରଣ କର।" "ମନ୍ତ୍ରୀମଣ୍ଡଳ ଆରମ୍ଭ କରି ସମସ୍ତ ଜନତାଙ୍କୁ ଜିତିବା ଚେଷ୍ଟା କର, ଧନ-ଧାନ୍ୟ ଓ ଅସ୍ତ୍ର-ଶସ୍ତ୍ର ଭଣ୍ଡାର ସଂଗ୍ରହ କର। ଯିଏ ଭୂମିରେ ନିଜ ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ଆନୁରାଗ ଓ ପ୍ରେମରେ ଶାସନ କରେ, ତାଙ୍କ ସାଙ୍ଗମାନେ ଅମୃତ ପାଇଥିବା ଦେବମାନେ ପରି ଆନନ୍ଦିତ ହୁଅନ୍ତି।" "ସେହିପାଇଁ, ପୁତ୍ର, ନିଜକୁ ସଂଯମରେ ରଖି ଏହିପରି କାର୍ଯ୍ୟ କର।" ଏହି ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ରାମଙ୍କୁ ଭଲପାଉଥିବା ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ଖୁସି କରିବାକୁ ଉତ୍ସୁକ ମିତ୍ରମାନେ ଦ୍ରୁତଗତିରେ କୌସଲ୍ୟାଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ। କୌସଲ୍ୟା, ସେଇ ମହିଳାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସ୍ବଜନମାନେ କୁ ଏବଂ ପ୍ରିୟମାନେ କୁ ସୁନା, ଗାଈ ଓ ବିଭିନ୍ନ ମୂଲ୍ୟବାନ ରତ୍ନ ବଣ୍ଟନ କଲେ। ପରେ, ରାଜାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ରାଘବ ତାଙ୍କ ଆଲୋକିକ ଗୃହକୁ ରଥରେ ଚଢ଼ି ଗଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଲୋକମାନେ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ। ସେଇ ସମୟରେ ନାଗରିକମାନେ ରାଜାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ବଡ଼ ଉଲ୍ଲାସିତ ହେଲେ, ଯେପରି କିଛି ମହା ଲାଭ ମିଳିଛି। ସେମାନେ ରାଜାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି ନିଜ ଘରକୁ ଫେରିଗଲେ ଏବଂ ଖୁସିରେ ଦେବତାମାନେ କୁ ପୂଜା କଲେ। ଏଠାରୁ ଚତୁର୍ଥ ସର୍ଗ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ। ଲୋକମାନେ ଚାଲିଯିବା ପରେ, ରାଜା ପୁନି ମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ସହ ଆଲୋଚନା କଲେ। ଏକ ଦୃଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପ କରି, ରାଜା ଦଶରଥ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଲେ: "ଆସନ୍ତାକାଲି ପୁଷ୍ୟ ନକ୍ଷତ୍ରର ଶୁଭ ଦିନ; ଆସନ୍ତାକାଲି ମୋର କମଳନୟନ ରାମଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ କରାଯିବ।" ତାପରେ, ରାଜା ତାଙ୍କ ଅନ୍ତଃପୁରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି ରଥଚାଳକଙ୍କୁ ଡାକି ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଲେ: "ରାମଙ୍କୁ ପୁଣି ଏଠାକୁ ଆଣ।" ଦ୍ୱାରପାଳମାନେ ରାମଙ୍କୁ ଏହି ଡାକ ଦେଲେ, ଏହି ଶୁଣି ରାମ କିଛି ଅଶାନ୍ତ ହେଲେ। ତାଙ୍କୁ ଶୀଘ୍ର ଭିତରକୁ ଆଣି, ରାମ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: "ତୁମେ କାହିଁକି ଆସିଛ?" ରଥଚାଳକ କହିଲେ: "ରାଜା ଆପଣଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଚାହାନ୍ତି; ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଆପଣ ଚାହିଲେ ଯିବେ।" ଏହି କଥା ଶୁଣି, ରାମ ତ୍ୱରିତ ରାଜମହଳକୁ ଚାଲିଗଲେ। ରାଜା ଦଶରଥ ରାମଙ୍କ ଆଗମନ ଶୁଣି, ମୂଳାତ ମୃଦୁ କଥା କହିବାକୁ ଚାହିଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ଅନ୍ତଃପୁରକୁ ଆଣିଲେ। ରାମ ଦୂରରୁ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କୁ ଦେଖି ହାତ ଝୋଡି ପ୍ରଣାମ କଲେ। ରାଜା ତାଙ୍କୁ ଉଠାଇ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ, ଆସନ ଦେଲେ ଓ ପୁଣି କଥା ଆରମ୍ଭ କଲେ: "ରାମ, ମୁଁ ବୃଦ୍ଧ, ଦୀର୍ଘାୟୁ ଏବଂ ଇଚ୍ଛାମୁତାବକ ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କରିଛି; ଶତଶଃ ଯଜ୍ଞ କରିଛି, ପ୍ରଚୁର ଦାନ ଦେଇଛି। ଆଜି, ହେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ମୋର ଅପୂର୍ଣ୍ଣ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରିୟ ପୁତ୍ର, ମୋ ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ ଜନ୍ମିଛ; ମୁଁ ଦେଇଛି, ଶିଖିଛି ଓ ଚାହିଦା ଅନୁଯାୟୀ ସମସ୍ତ ଲାଭ କରିଛି। ହେ ବୀର, ମୁଁ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରିଛି, ଦେବ, ଋଷି, ପିତୃ, ପ୍ରାଚାର୍ଯ୍ୟ ଓ ନିଜ ପ୍ରତି ଋଣ ଶେଷ କରିଛି।" "ତୁମ ପାଇଁ ଆଉ କିଛି କରିବା ବାକି ନାହିଁ, ମାତ୍ର ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ ଛାଡ଼ି; ତେଣୁ, ମୁଁ ଯାହା କହୁଛି, ତାହା କରିବା ଉଚିତ। ଆଜି ସମସ୍ତ ଜନତା ତୁମକୁ ରାଜା ଭାବରେ ଚାହୁଁଛନ୍ତି; ତେଣୁ ମୁଁ ତୁମକୁ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ କରିବି।" "ଏହା ସହ, ଆଜି ମୁଁ ଅଶୁଭ ସ୍ୱପ୍ନ ଦେଖୁଛି; ଅଗ୍ନିମୟ ଉଲ୍କା, ତୀବ୍ର ଶବ୍ଦ ସହିତ ତଳକୁ ପଡ଼ୁଛି। ଜ୍ୟୋତିଷମାନେ କହୁଛନ୍ତି, ମୋର ନକ୍ଷତ୍ର ଦୁଷ୍ଟ ଗ୍ରହ—ସୂର୍ଯ୍ୟ, ମଙ୍ଗଳ ଓ ରାହୁ—ଦ୍ୱାରା ପୀଡ଼ିତ।" "ଏପରି ଅପଶକୁନ ଦେଖାଗଲେ, ସାଧାରଣତଃ ରାଜାଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ କିମ୍ବା ଭୟଙ୍କର ଅପଦ୍ରବ ହୁଏ। ତେଣୁ, ରାଘବ, ମୋ ମନ ଅସ୍ଥିର ହେବା ପୂର୍ବରୁ ତୁମେ ଅଭିଷିକ୍ତ ହେବା ଦରକାର; କାରଣ, ପ୍ରାଣୀମାନେର ମନ ଅତି ଚଞ୍ଚଳ।" "ଆଜି ଚନ୍ଦ୍ର ପୂର୍ବାଷାଢ଼ାରେ ପହଞ୍ଚିଛି, ପୁଷ୍ୟ ଆସିବା ପୂର୍ବରୁ; ଆସନ୍ତାକାଲି ଜ୍ୟୋତିଷମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ଘୋଷଣା କରିବେ, ପୁଷ୍ୟ ସଂଯୋଗ ହେବ। ତେଣୁ, ପୁଷ୍ୟରେ ଅଭିଷେକ କର; ମୋ ମନ ଏହିପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉତ୍ସୁକ। ଆସନ୍ତାକାଲି ତୁମେ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ହେବ, ହେ ଶତ୍ରୁଦଳନ।" "ଆଜିଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ତୁମେ ନିଜ ପତ୍ନୀ ସହିତ ଦର୍ଭା ଶୟ୍ୟାରେ ସଂଯମରେ ରାତି କାଟିବା; ତୁମ ମିତ୍ରମାନେ ଆଜି ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ତୁମେ ରକ୍ଷା କରିବେ, କାରଣ ଏଭଳି କାର୍ଯ୍ୟରେ ବାଧା ଆସିପାରେ।" "ଭରତ ନଗରରୁ ବାହାରେ ଥିବାରୁ ଏହି ସମୟ ତୁମ ଅଭିଷେକ ପାଇଁ ସଠିକ୍। ତଥାପି, ତୁମ ଭାଇ ଭରତ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, ବଡ଼ ଭାଇଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରେ, ଧର୍ମପରାୟଣ, କରୁଣାମୟ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟନିଗ୍ରହ କରିଛନ୍ତି।" ଏହିପରି ଭାବେ ଦଶରଥ ରାଜା ରାମଙ୍କୁ ଉପଦେଶ ଦେଲେ ଏବଂ ରାମଙ୍କ ଅଭିଷେକ ପାଇଁ ସମସ୍ତ ପ୍ରସ୍ତୁତି ଆରମ୍ଭ ହେଲା।