ଏକ ଦିନ ଦୀର୍ଘବାହୁ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ଗଜରାଜ ପରି ଚାଲିଥିବା ରାମଙ୍କର ଚନ୍ଦ୍ରମଣି ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ମୁହଁ ଦେଖି ସମସ୍ତଙ୍କ ମନ ଆନନ୍ଦିତ ହେଇଯାଇଥିଲା। ତାଙ୍କର ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ, ଉତ୍କର୍ଷ ଓ ଗୁଣ ଦେଖି ଲୋକମାନେ ମନମୁହି ଯାଉଥିଲେ, ତାଙ୍କର ଉପସ୍ଥିତି ତାପିତ ଜନମାନସକୁ ବର୍ଷା ପରି ଶିତଳତା ଦେଇଥିଲା। ରାମ ରାଜାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖକୁ ଆସୁଥିବାବେଳେ, ଦଶରଥ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିବାରେ ଅପାର ସନ୍ତୋଷ ଅନୁଭବ କରୁଥିଲେ; ସୁମନ୍ତ୍ର ରାଘବଙ୍କୁ ସ୍ରେଷ୍ଠ ରଥରୁ ଉତ୍ତରେଇବାରେ ସହଯୋଗ କଲେ। ଯୋଡିହାତରେ ସୁମନ୍ତ୍ର ରାମଙ୍କ ପଛରେ ଚାଲିଲେ, ରାମ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ପାଳିସର ଦିଗରେ ଆଗେଇଲେ; ରଘୁବଂଶର ଆନନ୍ଦ ଏହି ମହଲକୁ କୈଳାସ ପର୍ବତର ଶିଖର ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଭାବରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ରାଘବ ଶୀଘ୍ର ଚଳି ରାଜାଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଏହି ମହଲରେ ଆସିଲେ; ଯୋଡିହାତରେ ନମ୍ରତା ସହିତ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ପାଖରେ ନମସ୍କାର କଲେ। ତାଙ୍କର ନାମ ଘୋଷଣା କରି, ରାମ ଦଶରଥଙ୍କ ଚରଣେ ନମସ୍କାର କଲେ; ତାଙ୍କୁ ଯୋଡିହାତରେ ବନ୍ଦା ଦେଖି ଦଶରଥ— ରାଜା ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟ ପୁଅକୁ ନିକଟକୁ ଆଣି, ତାଙ୍କର ଯୋଡିହାତକୁ ଧରିଲେ; ତାଙ୍କୁ ରତ୍ନ ଓ ସୁନାରେ ଶୋଭିତ ଏକ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଆସନ ଦେଲେ। ରାଜା ରାମକୁ ଏହି ସୁନ୍ଦର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆସନ ଦେଖିବାକୁ ଦିଲେ; ଏହି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଆସନରେ ବସି ରଘୁବଂଶୀ ରାମ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଲେ। ତାଙ୍କର ନିଜ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା, ମେରୁ ପର୍ବତରେ ଉଦିତ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଶୁଭ୍ର, ସମସ୍ତ ସଭାକୁ ଆଲୋକିତ କଲା। ଶରତ ଆକାଶରେ ଚାନ୍ଦ ଓ ତାରା-ଗ୍ରହ ମିଶି ଯେପରି ଦୀପ୍ତି ଦେଉଛି, ସେପରି ସଭା ଚମକିଉଠିଲା; ପ୍ରିୟ ପୁଅକୁ ଦେଖି ରାଜା ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ। ଏହି ଅବସ୍ଥାରେ ଦଶରଥ ନିଜକୁ ନିର୍ମଳ ଦର୍ପଣରେ ପରିବିମ୍ବିତ ଦେଖିବା ପରି ଅନୁଭବ କଲେ; ତାପରେ ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପିତା ନିଜ ପୁଅକୁ ଉଚିତ ଆସନରେ ବସିଥିବା ବେଳେ କଥା କହିଲେ। ରାଜା ରାମଙ୍କୁ କାଶ୍ୟପ ଇନ୍ଦ୍ରକୁ ଯେପରି କଥା କହିଥାନ୍ତି, ସେପରି କହିଲେ: "ତୁମେ ମୋ ମୁଖ୍ୟ ରାଣୀଙ୍କର ଜନ୍ମ, ସମସ୍ତ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଯୋଗ୍ୟ, ଏବଂ ଏକ ଯୋଗ୍ୟ ପୁଅ।" "ତୁମେ ମୋ ପ୍ରିୟ ପୁଅ, ରାମ, ଗୁଣରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ତୁମେ ନିଜ ଗୁଣରେ ଲୋକମାନଙ୍କର ମନ ଜିତିଛ।" "ଏହିପରି, ପୁଷ୍ୟ ନକ୍ଷତ୍ର ଅଧିନରେ, ତୁମେ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ପଦ ଗ୍ରହଣ କର; କାରଣ ତୁମେ ସ୍ୱଭାବ ଓ ଚୟନରେ ଗୁଣବତୀ ପାଇଯିଛ।" "ତଥାପି, ତୁମେ ଗୁଣବତୀ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ସ୍ନେହବଶତାରେ ମୁଁ ତୁମ ଭଲ ପାଇଁ କିଛି କହିବି: ସଦା ନମ୍ରତା ରଖିବା ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡିକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା।" "କାମ ଓ କ୍ରୋଧରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଦୋଷ ଛାଡିଦିଅ; ଗୁପ୍ତ ଓ ପ୍ରକାଶ ଦୁଇଠିରେ ଉଚିତ ଆଚରଣ କର।" "ମନ୍ତ୍ରୀ ଦିଆରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କୁ ଜିତିବା; ରାଜସ୍ୱ ଓ ଅସ୍ତ୍ରାଗାରରେ ବଡ଼ ଭଣ୍ଡାର ସଂଗ୍ରହ କର।" "ଯିଏ ଭୂମିକୁ ଭକ୍ତ ଓ ସ୍ନେହପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରଜାମାନେ ସହିତ ଶାସନ କରେ, ତାଙ୍କର ମିତ୍ରମାନେ ଅମୃତ ପାଇଥିବା ଦେବମାନେ ପରି ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତି।" "ଏହିପରି, ପୁଅ, ନିଜକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି ଏହିପରି ଆଚରଣ କର।" ଏହି କଥା ଶୁଣି, ରାମଙ୍କୁ ଭକ୍ତ ଓ ପ୍ରିୟ ମିତ୍ରମାନେ— ଶୀଘ୍ର ଏବଂ ଉତ୍ସାହରେ କୌସଲ୍ୟାଙ୍କ ପାଖକୁ ସମ୍ବାଦ ଦେଲେ; ତାପରେ କୌସଲ୍ୟା ସୁନା, ଗାଁ ଓ ବିଭିନ୍ନ ରତ୍ନ ଦାନ କଲେ। କୌସଲ୍ୟା, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନାରୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଥମ, ଏହି ଦାନ ପ୍ରିୟ ଲୋକମାନେ ପାଇଁ କଲେ; ତାପରେ ରାମ ରାଜାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି ରଥରେ ଚଢ଼ି ନିଜ ଶୋଭାମୟ ଗୃହକୁ ଗଲେ, ଲୋକମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହେଲେ। ଏହି ଦିନ ନାଗରିକମାନେ ରାଜାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ଅତି ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ, ମହା ଲାଭ ପାଇଥିବା ପରି ଅନୁଭବ କଲେ; ରାଜାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି ନିଜ ଘରକୁ ଫେରିଗଲେ ଓ ଆନନ୍ଦରେ ଦେବତାମାନେ ପୂଜା କଲେ। ଏଠାରେ ଚତୁର୍ଥ ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ଲୋକମାନେ ଚାଲିଯିବା ପରେ, ଦଶରଥ ଆଉଥରେ ନିଜ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହିତ ଆଲୋଚନା କଲେ; ଆଲୋଚନା ପରେ, ଏହି ଦୃଢ଼ ରାଜା ନିଜ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଲେ। "ଆସନ୍ତାକାଲି ପୁଷ୍ୟ ନକ୍ଷତ୍ର ଦିବସ; ଆସନ୍ତାକାଲି ମୋ ପୁଅ ରାମ, ଯାହାର ଚକ୍ଷୁ ମନ୍ଦାର ପତ୍ର ପରି, ତାଙ୍କୁ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ରୂପେ ଅଭିଷେକ କରିବି," ଏହିପରି ଘୋଷଣା କଲେ ରାଜା। ତାପରେ ଦଶରଥ ନିଜ ଅନ୍ତଃପୁରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି ରଥିକୁ ଡାକି କହିଲେ, "ରାମକୁ ପୁନଃ ଏଠାକୁ ଆଣ।" ଦ୍ୱାରପାଳମାନେ ରାମଙ୍କୁ ଏହି ଡାକ ସୂଚନା ଦେଲେ; ଏହା ଶୁଣି ରାମ ଅପାର ଚିନ୍ତା ଅନୁଭବ କଲେ। ଶୀଘ୍ର ଭିତରେ ଯାଇ, ରାମ କହିଲେ, "ତୁମେ କାହିଁକି ଆସିଛ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କାରଣ କହ।" ତାପରେ ରଥି କହିଲେ, "ରାଜା ତୁମକୁ ଦେଖିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି; ଏହା ଶୁଣି, ତୁମେ ଯିବା କି ନାହିଁ ନିଜେ ଚୟନ କର।" ରଥିକର କଥା ଶୁଣି, ରାମ ଉତ୍ସୁକ୍ତି ସହିତ ପୁନଃ ରାଜମହଲକୁ ରାଜାଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଗଲେ। ରାମ ଆସିଛନ୍ତି ବୋଲି ଶୁଣି, ଦଶରଥ ଉପକୃତ ଭାବରେ ତାଙ୍କୁ ଅନ୍ତଃକ୍ଷେତ୍ରକୁ ଆଣିଲେ। ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଘବ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ମହଲକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ଦୂରରୁ ଦେଖି ଯୋଡିହାତରେ ନମସ୍କାର କଲେ। ରାଜା ତାଙ୍କୁ ଉଠାଇ, ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ଆସନ ଦେଇ ପୁନଃ କଥା କହିଲେ। "ରାମ, ମୁଁ ବୟସ୍କ, ଦୀର୍ଘାୟୁ ଓ ଇଚ୍ଛାମୁତାବକ ଭୋଗ ଭୋଗିଛି; ମୁଁ ଇଚ୍ଛାମୁତାବକ ଶତାଧିକ ଯଜ୍ଞ କରିଛି, ପ୍ରଚୁର ଦାନ ଦେଇଛି।" "ଆଜି, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷ, ତୁମେ ମୋ ଅପୂର୍ବ ଓ ପ୍ରିୟ ପୁଅ, ମୋ ଇଚ୍ଛା ଅନୁସାରେ ଜନ୍ମିଛ। ମୁଁ ଦାନ, ଅଧ୍ୟୟନ ଓ ଉପଲବ୍ଧି କରିଛି।" "ହେ ବୀର, ମୁଁ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରିଛି; ଦେବ, ଋଷି, ପିତୃ, ପ୍ରହିତ ଓ ନିଜ ପ୍ରତି ଋଣ ମୁକ୍ତ ହୋଇଛି।" "ତୁମ ପାଇଁ ଅଭିଷେକ ଛଡ଼ା ଆଉ କିଛି କରିବା ଅଛିନାହିଁ; ଏହିପରି, ମୁଁ ଏବେ ଯାହା କହିବି, ତୁମେ ମୋ ପାଇଁ ସେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ।" "ଆଜି ସମସ୍ତ ଲୋକ ତୁମକୁ ରାଜା ଭାବେ ଚାହୁଁଛନ୍ତି; ଏହିପରି, ପୁଅ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ରୂପେ ଅଭିଷେକ କରିବି।" "ଏହାସହିତ, ଆଜି ହେ ରାମ, ମୁଁ ଅପଶକୁନ ସ୍୵ପ୍ନ ଦେଖୁଛି; ଅଗ୍ନିଶିଖା ପରି ଉଲ୍କା ବିଜୁଳିର ଶବ୍ଦ ସହିତ ପୃଥିବୀରେ ପଡ଼ିଯାଉଛି।" "ରାମ, ଜ୍ୟୋତିଷମାନେ ମୋ ନକ୍ଷତ୍ରକୁ କ୍ରୂର ଗ୍ରହ— ସୂର୍ଯ୍ୟ, ମଙ୍ଗଳ ଓ ରାହୁ— ଦ୍ୱାରା ପୀଡ଼ିତ ହେଉଛି ବୋଲି ସୂଚନା ଦେଇଛନ୍ତି।