ପରେଦିନ ସୂର୍ୟ ଉଦୟ ହେବା ସହିତ, ମଙ୍ଗଳ ଆଚାର-ଅନୁଷ୍ଠାନ ଆୟୋଜିତ କରିବା ପାଇଁ ଆଦେଶ ଦିଆଯାଇଲା। ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଆମନ୍ତ୍ରିତ ହେଲେ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ଆସନ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରାଗଲା। ରାଜପଥରେ ଝଣ୍ଡା ଲଗାଯିବା ଆରମ୍ଭ ହେଲା, ପଥକୁ ପବିତ୍ର ଜଳ ଛିଟାଯିଲା। ସମସ୍ତ ଦ୍ୱାରପାଳ ଓ ରାଜନୃତ୍ୟଙ୍ଗନାମାନେ ଶୁଭ୍ର ଭୂଷଣ ଧାରଣ କଲେ। ରାଜମହଳର ଦ୍ୱିତୀୟ ମଣ୍ଡପ ଏବଂ ଦେଉଳ-ମନ୍ଦିରଗୁଡ଼ିକରେ ଭୋଜନ ଓ ଉପହାର ନେଇଥିବା ଲୋକମାନେ ଅଲଗା ଅଲଗା ଭାବେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ। ମାଳାଧାରଣ କରିବାଯୋଗ୍ୟ ଲୋକମାନେ ଅଲଗା ଭାବେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲେ, ଦୀର୍ଘ ତଳୱାର ଓ ଚମଡ଼ାର ବେଳ୍ଟ ପିନ୍ଧି, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶସ୍ତ୍ରସଜ୍ଜ ଓ ଭୂଷିତ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ମଧ୍ୟ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ। ସାହସୀ ମହାପୁରୁଷମାନେ ବଡ଼ ରାଜସଭାକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଏହିପରି ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇ ଦୁଇଜଣ ବ୍ରାହ୍ମଣ ସମସ୍ତ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରି ଦେଲେ। ସମସ୍ତ କାମ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଅନୁସାରେ ହେବା ପରେ, ସେମାନେ ରାଜାଙ୍କୁ ସୂଚନା ଦେଲେ ଏବଂ ଜଗତ୍ପତିଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗିଏ, "ସମସ୍ତ କାମ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଛି" ବୋଲି କହିଲେ। ରାଜା ଦଶରଥ ଏହି ନିଷ୍ଠା ଦେଖି ଅତିଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ ଏବଂ ସୁମନ୍ତ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ, "ସ୍ୱନିୟନ୍ତ୍ରଣ ରଖିଥିବା ରାମଙ୍କୁ ତୁମେ ତୁରନ୍ତ ଏଠାକୁ ଆଣ।" ସୁମନ୍ତ୍ର ଆଦେଶ ମାନି ଚଳିଗଲେ ଏବଂ ରାମଙ୍କୁ ରଥରେ ବସାଇ ନେଇ ଆସିଲେ। ଦୁହେଁ ଏକାଠି ବସିଥିବାବେଳେ, ରାମ ଦଶରଥଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ପୂର୍ବ, ପଶ୍ଚିମ, ଉତ୍ତର, ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗର ରାଜାମାନେ, ବିଦେଶୀ, ଆର୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅରଣ୍ୟ ଓ ପର୍ବତରେ ବସୁଥିବା ଲୋକମାନେ ସମସ୍ତେ ରାଜାଙ୍କ ସେବାରେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ; ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦଶରଥ ଇନ୍ଦ୍ର ଭଳି ଚମକୁଥିଲେ। ରାଜମହଳର ତଳାରୁ ଦଶରଥ ତାଙ୍କ ପୁଅ ରାମଙ୍କୁ ଆସୁଥିବା ଦେଖିଲେ, ଯିଏ ବିଶ୍ୱରେ ପ୍ରଶଂସିତ, ଗାନ୍ଧର୍ବ ରାଜା ସମାନ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ଦୀର୍ଘବାହୁ, ବଳଶାଳୀ, ଗର୍ବିତ ହାତୀର ଚାଳ ଭଳି ଚାଲିଥିବା ରାମଙ୍କ ମୁହଁ ଚନ୍ଦ୍ରକାନ୍ତ ମଣି ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଏବଂ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆକର୍ଷଣୀୟ ଥିଲା। ତାଙ୍କର ରୂପ, ଉତ୍କୃଷ୍ଟତା ଓ ଗୁଣ ଲୋକଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ଓ ହୃଦୟକୁ ଆକର୍ଷିତ କରୁଥିଲା; ତିବ୍ର ତାପରେ ପିଡ଼ିତ ଜନସମୂଦାୟକୁ ଯେପରି ଏକ ଝରି ବର୍ଷା ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥାଏ, ଏଭଳି ରାମ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରୁଥିଲେ। ରାମ ନିକଟେ ଆସୁଥିବାବେଳେ ରାଜା ତାଙ୍କୁ ଦେଖିବାରେ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ଅନୁଭବ କରୁଥିଲେ; ସୁମନ୍ତ୍ର ରାମଙ୍କୁ ଉତ୍ତମ ରଥରୁ ଉତାରେଇଲେ। ଯୋଡ଼ିହାତ ନମସ୍କାର କରି ସୁମନ୍ତ୍ର ରାମଙ୍କ ପଛରେ ଚଲିଥିଲେ। ରଘୁବଂଶର ଗର୍ବ ଏହି ରାମ ରାଜମହଳରେ କୈଳାସ ପର୍ବତ ଶିଖର ପରି ଚମକୁଥିଲେ। ରାମ ଦ୍ରୁତ ଚଳି ରାଜାଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଗଲେ, ଯୋଡ଼ିହାତ ନମସ୍କାର କରି ପିତାଙ୍କ ପାଖରେ ପହଞ୍ଚିଲେ। ନିଜ ନାମ ଘୋଷଣା କରି, ରାମ ପିତାଙ୍କ ପାଦପଦ୍ମରେ ନତମସ୍ତକ ହେଲେ; ଏହିଭଳି ନମ୍ର ଭାବରେ ଦେଖି, ରାଜା ଦଶରଥ ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟ ପୁଅଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ ଏବଂ ମଣି ଓ ସୁବର୍ଣ୍ଣରେ ଅଳଙ୍କୃତ ଉତ୍ତମ ଆସନ ଦେଲେ। ରାଜା ରାମଙ୍କୁ ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆସନରେ ବସିବାକୁ କହିଲେ; ଏହି ଉତ୍ତମ ଆସନରେ ବସି ରଘୁନନ୍ଦନ ଚମକୁଥିଲେ। ନିଜ ତେଜରେ, ମେରୁ ପର୍ବତରେ ଉଦିତ ସୂର୍ୟ ପରି, ସେ ସଭାକୁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କରିଦେଲେ। ଶରତ୍କାଳୀନ ଆକାଶ ଯେପରି ଚନ୍ଦ୍ରମା ଓ ତାରାମାଳା ସହ ଶୁଭ୍ର ଦେଖାଯାଏ, ସେଭଳି ସଭା ଚମକୁଥିଲା। ପ୍ରିୟ ପୁଅକୁ ଦେଖି ରାଜା ଦଶରଥ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ। ନିଜ ପ୍ରତିବିମ୍ବ ନିର୍ମଳ ଦର୍ପଣରେ ଦେଖୁଥିବା ପରି ଅନୁଭବ କଲେ; ତାପରେ ସେ, ସର୍ବୋତ୍ତମ ପିତା, ସୁନ୍ଦର ଆସନରେ ବସିଥିବା ପୁଅଙ୍କୁ କହିଲେ— "ହେ ରାମ, ତୁମେ ମୋର ପ୍ରଧାନ ରାନୀଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଛ; ସମସ୍ତ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଯୋଗ୍ୟ ପୁଅ ଅଟୁଟ। ତୁମେ ମୋର ପ୍ରିୟ, ଗୁଣରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ତୁମ ନିଜ ଗୁଣରେ ଏହି ଜନସମ୍ମୁଦାୟର ହୃଦୟ ଜିତିଛ। ତେଣୁ, ପୁଷ୍ୟ ନକ୍ଷତ୍ର ଦିନରେ ତୁମେ ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ ନେବା; କାରଣ ଜନ୍ମରେ ଓ ଚରିତ୍ରରେ ତୁମେ ସଦା ଧର୍ମନିଷ୍ଠ।" "ତଥାପି, ତୁମେ ଧର୍ମାନୁସାରୀ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ପ୍ରେମରୁ ମୁଁ ତୁମ ଭଲରେ କିଛି କହିବି: ସଦା ନମ୍ରତା ରଖ; ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡ଼ିକୁ ସଂଯମ କର। କାମ ଓ କ୍ରୋଧରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଦୋଷ ତ୍ୟାଗ କର; ଗୁପ୍ତ ଓ ପ୍ରକାଶ୍ୟ, ଦୁଇଁଥିରେ ଉଚିତ ଚରିତ୍ର ଅନୁସର। ମନ୍ତ୍ରୀମଣ୍ଡଳ ଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ସମସ୍ତ ଜନକୁ ବଶ କର; ଧନ-ଅସ୍ତ୍ର ଗଭରେ ମହାନ ସଞ୍ଚୟ କର। ଯିଏ ଭୂମିକୁ ଭକ୍ତ ଓ ପ୍ରେମିକ ପ୍ରଜା ସହିତ ଶାସନ କରେ, ସେଠାରେ ମିତ୍ରମାନେ ଅମୃତ ପାଇଥିବା ଦେବତାମାନେ ପରି ଆନନ୍ଦିତ ହୁଅନ୍ତି। ତେଣୁ, ପୁଅ, ନିଜକୁ ସଂଯମ କରି ଏହିପରି କାର୍ଯ୍ୟ କର।" ଏହି ଉପଦେଶ ଶୁଣି ରାମଙ୍କ ପ୍ରେମିକ ମିତ୍ରମାନେ ତୁରନ୍ତ ଦୌଡ଼ି କୌଶଳ୍ୟାଙ୍କୁ ସୂଚନା ଦେଲେ। କୌଶଳ୍ୟା, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମହିଳା, ସ୍ନେହବନ୍ଧୁମାନେଠାରେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ, ଗାଈ, ଓ ବିଭିନ୍ନ ମୂଲ୍ୟବାନ ରତ୍ନ ବଣ୍ଟନ କଲେ। ତାପରେ, ରାଜାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ରାମ ରଥରେ ଚଢ଼ି ନିଜ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଗୃହକୁ ଗଲେ, ଜନସମୂଦାୟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହେଲେ। ନାଗରିକମାନେ ରାଜାଙ୍କ ଉଦ୍ବୋଧନ ଶୁଣି, ବଡ଼ ଧନ ଲାଭ କରିଥିବା ପରି ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ। ସେମାନେ ରାଜାଙ୍କୁ ଶୁଭେଚ୍ଛା ଜଣାଇ ନିଜ ଘରକୁ ଫେରିଗଲେ ଏବଂ ଖୁସିରେ ଦେବତାଙ୍କ ପୂଜା କଲେ। ଏଠାରେ ଚତୁର୍ଥ ସର୍ଗର ଆରମ୍ଭ ହୁଏ। ଜନସମୂଦାୟ ବିଦାୟ ନେଲାପରେ, ରାଜା ଆଉଥରେ ମନ୍ତ୍ରୀମାନ୍ଦଳୀ ସହ ଆଲୋଚନା କଲେ। ଚିନ୍ତା-ବିମର୍ଶ ପରେ ଦୃଢ଼ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଲେ। ରାଜା ଦଶରଥ ଘୋଷଣା କଲେ, "ଆସନ୍ତାକାଲି ପୁଷ୍ୟ ନକ୍ଷତ୍ର ଦିନ; ଆସନ୍ତାକାଲି ମୋର ପୁଅ, କମଳନୟନ ରାମଙ୍କ ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ ହେବ।" ତାପରେ ରାଜା ଅନ୍ତଃପୁରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି ରଥଚାଳକଙ୍କୁ ଡାକିଲେ ଏବଂ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଲେ, "ଏଉଁଥରେ ରାମଙ୍କୁ ଆଣ।" ଦ୍ୱାରପାଳମାନେ ରାମଙ୍କୁ ଏହି ନିମନ୍ତ୍ରଣ ଦେଲେ; ଏହା ଶୁଣି ରାମଙ୍କ ମନେ ଅନିଶ୍ଚିତତା ଏବଂ ଚିନ୍ତା ଜନ୍ମ ନେଲା। ତେବେ ତାଙ୍କୁ ତୁରନ୍ତ ନେଇଯିବା ପରେ, ରାମ କହିଲେ, "ମୋ ଆଗମନର କାରଣ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ମତେ କୁହ।