ଏହି ଅୟୋଧ୍ୟାରେ ରାମଙ୍କ ପାଇଁ ନିତ୍ୟ ସକାଳ ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ଜନନୀମାନେ, ବୃଦ୍ଧମାନେ ଓ ଯୁବତୀମାନେ ଏକାଗ୍ର ଚିତ୍ତରେ ଦେବତାଙ୍କ ପୂଜା କରୁଥିଲେ। ସେମାନେ ଦେବତାଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରିଥିଲେ—'ହେ ଦେବ, ଆମ ପ୍ରାର୍ଥନା ତୁମେ କୃପା କରି ପୂରଣ କର।' ସମସ୍ତଙ୍କ ଏହି ଆଶା ଥିଲା ଯେ, ନୀଳ କମଳ ଭଳି ଶ୍ୟାମ ରାମ, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ନାଶକ, ରାଜାଙ୍କ ସର୍ବୋତ୍ତମ ପୁତ୍ର ଭାବରେ, ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ ପାଇଁ ଅଧିଷ୍ଠିତ ହେବେ। ସମସ୍ତ ଜନ ଚାହୁଁଥିଲେ—'ହେ ଦାତା, ଦେବତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯେମିତି, ଏହି ଦୟାଳୁ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗୁଣରେ ଶୋଭିତ ରାମଙ୍କୁ ଆପଣ ଦ୍ରୁତ ଭାବେ ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ କରନ୍ତୁ, ଯେଉଁଥିରେ ଆମ ସମସ୍ତଙ୍କ ଶୁଭ ହେବ।' ଏହି ସମୟରେ, ଶ୍ରୀ ମହାକାବ୍ୟ ରାମାୟଣର ଅୟୋଧ୍ୟା କାଣ୍ଡର ତୃତୀୟ ସର୍ଗ ଆରମ୍ଭ ହେଲା। ରାଜା ଦଶରଥ, ସମସ୍ତଙ୍କ ଲୋଟସ୍ ପ୍ରଭା ଭଳି ଜୋଡି ହାତ ଗ୍ରହଣ କରି, ସେମାନେ ଉପକୃତ ଓ ମଧୁର ଶବ୍ଦରେ କହିଲେ—'ଆମ ପ୍ରିୟ ପୁତ୍ର, ଜେଷ୍ଠ ରାମଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ କରିବାକୁ ତୁମେ ଇଚ୍ଛା କରୁଛ। ଏହି ଦେଖି ମୁଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦିତ ଓ ମୋର ଶକ୍ତି ଅଦ୍ୱିତୀୟ।' 'ଏହି ଶୁଭ ଚୈତ୍ର ମାସ ଆସିଛି, ପବିତ୍ର ଓ ଫୁଲ ଫଳ ଦେଉଥିବା ଉଦ୍ୟାନରେ ଶୋଭିତ। ଏଉଁଥିରେ ରାମଙ୍କ ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ ପାଇଁ ସମସ୍ତ ଆବଶ୍ୟକ ଚିଜ ତୟାରି କର।' ରାଜାଙ୍କ ଏହି ଶବ୍ଦ ଶେଷ ହେବା ସହିତ, ଜନମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଉତ୍ସାହ ଓ ଉଚ୍ଚ୍ୱାସ ଚରମ ସୀମାକୁ ପହଁଚିଲା। ଏହି କ୍ଷୁଦ୍ର ଶବ୍ଦ ଶାନ୍ତ ହେବା ପରେ, ରାଜା ଦଶରଥ ବସିଷ୍ଠ ଋଷିଙ୍କୁ କହିଲେ—'ରାମଙ୍କ ଅଭିଷେକ ପାଇଁ ଯେଉଁ ଆବଶ୍ୟକ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଅଛି, ସେସବୁ ତୁମେ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କର।' 'ଆଜି ଆପଣ ଏହି ସମସ୍ତ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବାକୁ ଆଜ୍ଞା ଦିଅନ୍ତୁ,' ରାଜାଙ୍କ ଶବ୍ଦ ଶୁଣି ବସିଷ୍ଠ ଋଷି, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଲେ—'ସୁନା, ମଣି, ମୂଲ୍ୟବାନ ମାଳା, ଦାନ ଓ ସମସ୍ତ ଔଷଧି ଆଣ। ଧଳା ମାଳା, ଭୁଜା ମୁଡ଼ି, ମଧ ଓ ଘି ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଭାବରେ, ନୂତନ ପୋଷାକ, ରଥ ଓ ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର-ଶସ୍ତ୍ର ଆଣ।' 'ଚତୁର୍ଦଳ ସେନା, ଶୁଭ ଚିହ୍ନ ଥିବା ହାତୀ, ଚମର, ଧଳା ଛତା ଓ ପତାକା ପ୍ରସ୍ତୁତ କର। ଶତ ଶତ ସୁନା ଘଟ, ସୁନା ଶଙ୍ଗ ଥିବା ବୃଷ୍, ପୂର୍ଣ୍ଣ ବାଘ ଚର୍ମ ଆଣ। ଆଉ ଯେଉଁ ଆବଶ୍ୟକ, ସେସବୁ ଉପସ୍ଥାପନ କର; ସକାଳେ ରାଜାଙ୍କ ଅଗ୍ନିଶାଳାରେ ସମସ୍ତ ଆଣିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କର।' 'ରାଜମହଳ ଓ ସହର ଦ୍ୱାରକୁ ଚନ୍ଦନ ମାଳା ଓ ସୁଗନ୍ଧି ଧୂପ ଦେଇ ଶୋଭା କର। ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ପୁଷ୍ଟିକର ଖାଦ୍ୟ, ଦହି ଓ ଦୁଧ ମିଶା ରସ ଏହି ଶତ-ହଜାର ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଇବାକୁ ତୟାରି କର।' 'ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରି, ଘି, ଦହି, ଭୁଜା ମୁଡ଼ି ଓ ବହୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇବାକୁ ଆଗାମି ସକାଳେ ପ୍ରସ୍ତୁତ କର। ଦିନ ଉଦୟ ହେଲେ ଶୁଭ କ୍ରିୟା କରିବାକୁ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କର, ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଆସନ ବ୍ୟବସ୍ଥା କର।' 'ପତାକା ସଜାଅ, ରାଜପଥକୁ ଜଳ ଦେଇ ପବିତ୍ର କର; ଦ୍ୱାରପାଳ ଓ ରାଜନୃତ୍ୟାଙ୍ଗନାମାନେ ସଜିବେ। ଖାଦ୍ୟ ଓ ଦାନ ନେଇଥିବା ଲୋକମାନେ ଦ୍ୱିତୀୟ ଦ୍ୱାର ଓ ଦେବଳୟରେ ଉପସ୍ଥିତ ହେବେ।' 'ମାଳା ଧାରଣ କରିବା ଯୋଗ୍ୟ ଲୋକମାନେ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଭାବରେ ରହିବେ; ଦୀର୍ଘ ତଳୱାର ଓ ଚମଡ଼ା ବେଳ୍ଟ ପିନ୍ଧିଥିବା ଶୁଭ୍ର ପୋଷାକ ଧାରଣ କରି ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରିବେ।' 'ଶୂରବୀରମାନେ ରାଜସଭାରେ ପ୍ରବେଶ କରିବେ।' ଏଭଳି ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇ, ବସିଷ୍ଠ ଓ ଏକ ଅନ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣ ସମସ୍ତ ବ୍ୟବସ୍ଥା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିଲେ। ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ଶେଷ କରି, ରାଜାଙ୍କୁ ସୂଚନା ଦେଇ, 'ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଛି,' କହିଲେ। ରାଜା ଦଶରଥ ଏହି ନିଷ୍ଠାପୂର୍ଣ୍ଣ କାର୍ଯ୍ୟ ଦେଖି ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ, ତାପରେ ଶୁଭ୍ର ଚେହେରାରେ ସୁମନ୍ତ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ—'ଏବେ ରାମ, ନିଜ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିଥିବା, ତୁମେ ତୁରନ୍ତ ଆଣ।' ସୁମନ୍ତ୍ର ଆଜ୍ଞା ଗ୍ରହଣ କରି ରଥରେ ରାମଙ୍କୁ ଆଣିଲେ। ସୁମନ୍ତ୍ର ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରଥୀ ଭାବେ ରାମଙ୍କୁ ରଥରେ ଆଣି, ଦଶରଥଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ବସିଲେ। ଦିଗ୍ବନ୍ଧୁ ରାଜାମାନେ, ଛୋଟ ଦେଶର ଲୋକମାନେ, ଆର୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଜନ, ଅରଣ୍ୟ ଓ ପାହାଡ଼ରେ ବସିଥିବା ଲୋକମାନେ, ସମସ୍ତ ରାଜାଙ୍କୁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଦେବମାନେ ଯେପରି ସେଇପରି ସେବା କରୁଥିଲେ। ଦଶରଥ ରାଜା ମାରୁତମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପରି ଚମକୁଥିଲେ। ରାଜମହଳର ଚତୁର୍ଦ୍ଧ ତଳରେ ଦଶରଥ ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ରାମଙ୍କୁ ଆସୁଥିବା ଦେଖିଲେ, ଯେଉଁଥି ଶୂରତାରେ ବିଶ୍ୱବିଖ୍ୟାତ ଓ ଗନ୍ଧର୍ବ ରାଜା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ଦୀର୍ଘବାହୁ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାମ, ଗଜରାଜ ପରି ଚାଲିଥିଲେ, ଚନ୍ଦ୍ରକାନ୍ତ ଭଳି ଚେହେରା, ଦେଖିବାରେ ଅତି ଆନନ୍ଦ ଦେଉଥିଲେ। ତାଙ୍କର ଶୋଭା, ଉତ୍କୃଷ୍ଟତା ଓ ଗୁଣ ଲୋକମାନଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ଓ ହୃଦୟକୁ ଆକର୍ଷିତ କରିଥିଲା, ତାଙ୍କ ଦେଖିବାରେ ଲୋକମାନେ ତାପିତ ଭୂମିରେ ବର୍ଷା ପଡ଼ିଲା ପରି ଆନନ୍ଦ ପାଉଥିଲେ। ରାମ ଆସୁଥିବା ବେଳେ ଦଶରଥ ରାଜା ତାଙ୍କୁ ଦେଖିବାରେ ଅପରିମିତ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରୁଥିଲେ। ସୁମନ୍ତ୍ର ରାମଙ୍କୁ ଉତ୍ତମ ରଥରୁ ଉତ୍ତରଣ କରି ସାହାଯ୍ୟ କଲେ। ଯୋଡି ହାତ ଧରି, ସୁମନ୍ତ୍ର ରାମଙ୍କ ପଛରେ ଚାଲିଲେ; ରଘୁବଂଶର ଆନନ୍ଦ ଏହି ରାଜମହଳକୁ ଆସିଲେ, କୈଳାସ ପର୍ବତର ଶିଖର ପରି ଚମକୁଥିଲେ। ରାମ ତୁରନ୍ତ ରାଜାଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଉପରେ ଗଲେ; ଯୋଡି ହାତ ଧରି, ପିତାଙ୍କ ପାଦେ ନମସ୍କାର କଲେ। ନିଜ ନାମ ସ୍ପଷ୍ଟ କରି, ରାମ ପିତାଙ୍କ ଚରଣେ ନମସ୍କାର କଲେ; ଯୋଡି ହାତ ଧରି ନମିଥିବା ରାମକୁ ଦେଖି, ଦଶରଥ ରାଜା ତାଙ୍କୁ ଅନ୍ତରଙ୍ଗ ଭାବରେ ଆଲିଂଗନ କରିଲେ, ତାଙ୍କ ଯୋଡି ହାତ ଧରି ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମଣି ଓ ସୁନାରେ ଶୋଭିତ ଆସନ ଦେଲେ। ରାଜା ରାମଙ୍କୁ ଏହି ଉତ୍ତମ ଆସନରେ ବସିବାକୁ ଦିଆ; ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆସନ ପାଇଁ ରଘୁବଂଶୀ ରାମ ଚମକୁଥିଲେ। ତାଙ୍କର ନିଜ ପ୍ରଭା, ମେରୁ ପର୍ବତରେ ଉଦୟ ହେଉଥିବା ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି, ସମସ୍ତ ସଭାକୁ ଆଲୋକିତ କରିଦେଲା। ଶରଦ ଆକାଶ ଭଳି ଚନ୍ଦ୍ର ତାରାମାନେ ଦେଖି ଯେପରି ଚମକୁଥିଲେ, ସେଇପରି ସଭା ଶୋଭା ପାଇଲା; ଦଶରଥ ରାଜା ନିଜ ପ୍ରିୟ ପୁତ୍ର ରାମକୁ ଦେଖି ଉପରିମିତ ସନ୍ତୁଷ୍ଟି ଅନୁଭବ କଲେ।