ଏହି ଉତ୍ତମ ଗୁଣରେ ଶୋଭିତ ଭଗ୍ୟଶାଳୀ ରାମ, ସମସ୍ତ ଉତ୍ସବରେ ପିତାଙ୍କ ପରି ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତି, ସତ୍ୟବାଦୀ, ପ୍ରବଳ ଧନୁର୍ଧର, ବଡ଼ମାନେଙ୍କ ସେବକ ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିଗ୍ରହରେ ପାରଙ୍ଗତ। ସେ ସଦା ହସ୍ୟମୁଖେ ମଧୁର ଭାବରେ କଥା କହନ୍ତି, ଧର୍ମରେ ଅଟୁଟ ଭକ୍ତି ରଖନ୍ତି, ଯଥାଯଥ କଥା କହି ସମସ୍ତଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ଚାହାନ୍ତି, ଏବଂ ବିବାଦପୂର୍ଣ୍ଣ କଥାରେ ରୁଚି ନାହିଁ। ପ୍ରଶ୍ନ ଓ ଉତ୍ତର ଦେବାରେ ସେ ବୃହସ୍ପତିଙ୍କ ପରି ଚତୁର, ସୁନ୍ଦର ଭୂରୁ ଓ ବିଶାଳ ତାମ୍ରବର୍ଣ୍ଣ ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ଏହି ରାମ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପରି ଦେଖାଯାନ୍ତି। ଜଗତର ପ୍ରିୟ ଏହି ରାମ, ଶୌର୍ୟ, ପ୍ରାକ୍ରମ ଓ ପରାକ୍ରମରେ ଅତ୍ୟୁତ୍ତମ, ପ୍ରଜାର ରକ୍ଷାରେ ଅଟୁଟ, ତାଙ୍କର ଇନ୍ଦ୍ରିୟ କଦାପି କାମନା ଦ୍ୱାରା ବିସ୍ତୃତ ହୁଏ ନାହିଁ। ତିନି ଲୋକର ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କରିବାକୁ ସମର୍ଥ, ଏହି ପୃଥିବୀ ତ ତାଙ୍କ ପାଇଁ କିଛି ନୁହେଁ। ତାଙ୍କର କ୍ରୋଧ ଓ କୃପା କେବେ ଅନ୍ୟାୟ ନୁହେଁ। ଯେଉଁଠାରେ ଦଣ୍ଡ ଦେବା ଦରକାର, ସେଠାରେ ଦଣ୍ଡ ଦିଅନ୍ତି, ନିର୍ଦ୍ଦୋଷଙ୍କୁ କେବେ କ୍ରୁଧ୍ଧ ହେଉନାହାନ୍ତି। ଧର୍ମ ଥିବାଠାରେ ସେ ଆନନ୍ଦିତ, ଧନ ଦେବାରେ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି। ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ଶୋଭିତ ଏହି ରାମ, ନିଜେ ନିଗ୍ରହୀତ, ସମସ୍ତଙ୍କ ପ୍ରିୟ, ଏବଂ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିବା ସୂର୍ୟଙ୍କ ପରି ଉଜ୍ୱଳ। ଧରିତ୍ରୀ ମାଧ୍ୟ ଏହି ଗୁଣମାନ୍ୟ ରାମଙ୍କୁ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଭାବରେ ଚାହିଲେ, ସତ୍ୟ ଓ ପରାକ୍ରମରେ ଅଟୁଟ ଏବଂ ଲୋକପାଳଙ୍କ ପରି ପ୍ରଜାର ରକ୍ଷା କରୁଥିବା। ରାମଙ୍କ ମାତାଙ୍କୁ କହାଯାଏ, "ତୁମେ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ଏପରି ଗୁଣୀ ପୁତ୍ର ତୁମ ଅଛନ୍ତି। ତୁମର ଭାଗ୍ୟରେ ଏହି ରାଘବ, ଯେପରି ମରୀଚ କଶ୍ୟପଙ୍କ ପାଇଁ ଥିଲେ, ସେପରି ରାମ ତୁମ ପୁତ୍ର।" ଏହି ରାମଙ୍କ ଶକ୍ତି, ଆୟୁ ଓ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଦେବ, ଦାନବ, ମନୁଷ୍ୟ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଏବଂ ନାଗମାନେ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ରାମଙ୍କୁ ନଗର ଏବଂ ଗ୍ରାମ, ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ଓ ରାଜଧାନୀର ସମସ୍ତ ଲୋକ ଆଶା କରନ୍ତି। ନାରୀ, ବୃଦ୍ଧ ଓ ଯୁବତୀମାନେ ଏକାଗ୍ର ଭାବେ ପ୍ରତିଦିନ ସକାଳ ସଂଧ୍ୟା ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି, ଯେଉଁଠାରେ ତାଙ୍କର ପ୍ରାର୍ଥନା ହେଉଛି, "ଦେବ, ଆପଣଙ୍କ କୃପାରେ ଆମ ଇଛା ପୂରଣ ହେଉ।" "ଅମ୍ବ, ଆମେ ଏହି ଶ୍ୟାମ କମଳ ନିବ ଦେହୀ, ଶତ୍ରୁ ନାଶକ ରାମଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟାଭିଷେକରେ ଦେଖିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ, ସେ ହେଉଛନ୍ତି ଆପଣଙ୍କ ଉତ୍ତମ ପୁତ୍ର, ରାଜନ। ବରଦାତା, ଆପଣ ଦୟାକରି ଆମ ସମସ୍ତଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ଦେବତାଙ୍କ ରାଜାଙ୍କ ପରି ଗୁଣମାନ୍ୟ ଏହି ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଶୀଘ୍ର ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ କରନ୍ତୁ।" ଏହିପରି ମଙ୍ଗଳମୟ ସମୟରେ, ଶ୍ରୀମଦ୍ ରାମାୟଣର ଅୟୋଧ୍ୟା କାଣ୍ଡର ତୃତୀୟ ସର୍ଗ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ରାଜା ଦଶରଥ ସମସ୍ତଙ୍କ ଅଞ୍ଜଳି ମିଶାଇ ଦିଆଯାଇଥିବା ପ୍ରଣାମ ଗ୍ରହଣ କରି, ସେମାନଙ୍କୁ ହୃଦୟସ୍ପର୍ଶୀ ଓ ମଙ୍ଗଳମୟ କଥା କହିଲେ: "ମୋତେ ଏତେ ଆନନ୍ଦ ଓ ଅପାର ଶକ୍ତି ଅନୁଭବ ହେଉଛି, କାରଣ ତୁମେ ସମସ୍ତେ ମୋ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ପ୍ରିୟ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ କରିବାକୁ ଚାହୁଛ।" "ଏହି ଶୁଭ ଚୈତ୍ର ମାସ ଆସିଛି, ନିବିଡ଼ ଉଦ୍ୟାନରେ ମାଲତୀ ଫୁଲିଛି, ଏଉଁ ସମୟରେ ରାମଙ୍କ ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ ପାଇଁ ସମସ୍ତ ପ୍ରସ୍ତୁତି ହେଉ।" ରାଜାଙ୍କ ଏହି ଉକ୍ତି ପରେ, ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବଡ଼ ଉତ୍ସାହ ଓ ଧ୍ୱନି ଉଠିଲା। ଏହି କ୍ରମେ, ରାଜା ଦଶରଥ ବସିଷ୍ଠଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଏହି ରାମର ଅଭିଷେକ ପାଇଁ ଯେଉଁ କିଛି ଆବଶ୍ୟକ, ସେ ସବୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କର।" "ଏହି ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ଆଜି ଆପଣ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କରନ୍ତୁ," ରାଜାଙ୍କ ଉକ୍ତି ଶୁଣି ବସିଷ୍ଠ ଋଷି ଆଦେଶ ଦେଲେ। ରାଜାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଯେଉଁମାନେ ଅଞ୍ଜଳି ମିଶାଇ ଦଢ଼ାଇଥିଲେ, ସେମାନେ ସୁନା, ମଣି, ଉପହାର, ଔଷଧି ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଆବଶ୍ୟକ ବସ୍ତୁ ଆଣିଲେ। ସ୍ୱେତ ମାଳା, ଭୁନା ଚାଉଳ, ମଧୁ ଓ ଘୃତ ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍, ନୂତନ ବସ୍ତ୍ର, ରଥ, ଅନେକ ପ୍ରକାର ଅସ୍ତ୍ର-ଶସ୍ତ୍ର ମଧ୍ୟ ଆଣିବାକୁ କହାଯାଇଲା। ଚାରି ପ୍ରକାର ସେନା, ଶୁଭ ଚିହ୍ନ ଥିବା ହାତୀ, ଚାମର, ଶ୍ୱେତ ଛତ୍ର, ଧ୍ୱଜା ଏବଂ ଶତ ସୁନାର କୁମ୍ଭ, ସୁନାର ଶିଙ୍ଗ ଥିବା ବୃଷ, ପୂର୍ଣ୍ଣ ବାଘଚର୍ମ ମଧ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବାକୁ ଆଦେଶ ଦିଆଯିଲା। ଯେଉଁଠି ଯାହା ଆବଶ୍ୟକ, ସେସବୁ ଦିନ ଉଷା ହେବା ସହିତ ରାଜାଙ୍କ ଅଗ୍ନିଶାଳାରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବାକୁ କହାଯିଲା। ରାଜପ୍ରସାଦ ଓ ସମଗ୍ର ନଗର ଦ୍ୱାରକୁ ଚନ୍ଦନ ମାଳା ଓ ସୁଗନ୍ଧ ଧୂପରେ ଶୋଭିତ କରିବାକୁ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ପୌଷ୍ଟିକ ଖାଦ୍ୟ, ଦହି ଓ ଦୁଧ ଦ୍ୱାରା ସେକଡ଼ ହଜାର ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଯେତେ ଇଚ୍ଛା ଦେଉଥିବେ, ଏହି ସମସ୍ତ ଆୟୋଜନ କରାଯିଲା। ପ୍ରମୁଖ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ଆଦର ଦେଇ, ଘୃତ, ଦହି, ଭୁନା ଚାଉଳ ଓ ବହୁ ପ୍ରକାର ଦାନ ଦେବାକୁ ଆଗାମୀ ସକାଳ ରେ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରାଯିଲା। ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ହେଉଥିବା ସହିତ ମଙ୍ଗଳ କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ନିମନ୍ତ୍ରଣ ଦେଇ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଆସନ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବାକୁ କହାଯିଲା। ଧ୍ୱଜା ଗାଁଠିବା, ରାଜପଥ ଛିଡ଼ିବା, ଦ୍ୱାରପାଳ ଓ ରାଜନୃତ୍ୟଙ୍ଗନାମାନେଙ୍କୁ ଭୂଷିତ କରିବାକୁ, ଖାଦ୍ୟ ଓ ଉପହାରଧାରୀମାନେ ଦ୍ୱିତୀୟ ଅଙ୍ଗଣ ଓ ଦେବାଳୟ-ପୂଜାସ୍ଥଳରେ ଦଢ଼ାଇ ରଖିବାକୁ, ମାଳଧାରୀ ଅଲଗା ଅଞ୍ଚଳରେ, ଦୀର୍ଘ ତଳୱାର ଓ ଚମଡ଼ା ମେଖ ଧାରୀ ସେନା ଡାକ୍ଷିଣ୍ୟ ଓ ଶୋଭା ନିମିତ୍ତେ ଉପସ୍ଥିତ ରହିବେ। ପ୍ରବଳ ବୀରମାନେ ମହାରାଜ ସଭାରେ ପ୍ରବେଶ କରିବେ। ଏପରି ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇ, ଦୁଇ ବ୍ରାହ୍ମଣ ସମସ୍ତ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଶେଷ କଲେ। ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ନିର୍ବିଘ୍ନରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା, ଏବଂ ସେମାନେ ରାଜାଙ୍କୁ ଯାଇ, "ସବୁ ହେଇଗଲା," ବୋଲି ଜଣାଇଲେ। ରାଜା ତାଙ୍କ ଶବ୍ଦ ପ୍ରତି ନିଷ୍ଠା ଓ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣତା ଦେଖି ଖୁସି ଓ ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ, ଏବଂ ସୁମନ୍ତ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ, "ସ୍ୱନିଗ୍ରହୀ ରାମଙ୍କୁ ଶୀଘ୍ର ଏଠାକୁ ନେଇଆସ।" ସୁମନ୍ତ୍ର ଆଦେଶ ଅନୁଯାୟୀ ଚାଲିଗଲେ, ଚକ୍ରବର୍ତ୍ତୀଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶରେ ରାମଙ୍କୁ ରଥରେ ନେଇଆସିଲେ। ଏହି ସମୟରେ ରାମ ଓ ଦଶରଥ ଏକାଠି ବସିଥିଲେ, ଚାରି ଦିଗର ରାଜାମାନେ—ପୂର୍ବ, ପଶ୍ଚିମ, ଉତ୍ତର, ଦକ୍ଷିଣ ଏବଂ ବିଦେଶୀ, ଆର୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅଟବୀ ଓ ପାହାଡ଼ ଅଞ୍ଚଳର ଲୋକମାନେ—ସମସ୍ତେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଦେବତାମାନେ ଯେପରି ସେପରି ଦଶରଥଙ୍କୁ ସେବା କରୁଥିଲେ।