ରାଜା ଦଶରଥ ରାଜସଭାରେ ବସି, ନାଗରିକମାନେ ଏବଂ ଗ୍ରାମବାସୀମାନେ ତାଙ୍କୁ ରାମଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ କରିବା ପାଇଁ ଅନୁରୋଧ କରୁଥିବା ଦେଖି ଜିଜ୍ଞାସା କଲେ, “ମୁଁ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଧର୍ମରେ ରାଜ୍ୟ କରୁଛି, ଏହା ସତ୍ୟ ଥିବା ସତ୍ୱେ ତୁମେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାମଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟାଭିଷିକ୍ତ ଦେଖିବାକୁ କାହିଁକି ଚାହୁଁଛ?” ଏହି ପ୍ରଶ୍ନରେ ସମସ୍ତ ମହାନୁଭାବ, ନାଗରିକ ଓ ଗ୍ରାମବାସୀ ମିଶି ଭକ୍ତିଭାବରେ କହିଲେ, “ହେ ରାଜନ୍, ଆପଣଙ୍କ ପୁତ୍ର ଅନେକ ଶୁଭ ଗୁଣରେ ଶୋଭିତ। ଆମେ ଏବେ ଆପଣଙ୍କୁ ସେଇ ଗୁଣଗୁଡ଼ିକୁ କହିଦେବା—ଏହି ଗୁଣଗୁଡ଼ିକ ଆମ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରିୟ, ଭଲ ଓ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ; ଆପଣ ଶୁଣନ୍ତୁ। ରାମ, ଦେବତା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସମାନ ଦିବ୍ୟ ଗୁଣରେ ଓ ସତ୍ୟ ଓ ପରାକ୍ରମରେ ଅଟୁଟ, ସମସ୍ତ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶରେ ଅତିଶୟ। ସେ ଏହି ଜଗତରେ ଧର୍ମ ଓ ସତ୍ୟରେ ନିଷ୍ଠାବାନ, ଏବଂ ଧର୍ମ ଓ ଶ୍ରୀ ଆପଣା ଠାରୁ ଉଦ୍ଭବ ହୋଇଛି। ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ସୁଖ ଦେଇବାରେ ଚନ୍ଦ୍ରମା ଭଳି, ଧୈର୍ୟରେ ପୃଥିବୀ ସମାନ, ଜ୍ଞାନରେ ବୃହସ୍ପତି, ଶକ୍ତିରେ ଶଚୀପତି ସମାନ। ସେ ଧର୍ମ ଜ୍ଞାନୀ, ସତ୍ୟବାଦୀ, ଶୀଳବାନ, ଦ୍ୱେଷ ଶୂନ୍ୟ, ଧୈର୍ୟଶୀଳ, ସୁମଧୁର ଭାଷୀ, କୃତଜ୍ଞ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟଜୟୀ। ସେ ସହନଶୀଳ, ଧୃଢ଼ଚିତ୍ତ, ଯଥାର୍ଥ ଓ ଇର୍ଷ୍ୟାଶୂନ୍ୟ; ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ମୃଦୁ ଓ ସତ୍ୟ କଥା କହନ୍ତି। ବିଦ୍ୱାନ ବୃଦ୍ଧ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ସେ ସେବା କରନ୍ତି, ଏହିପରି ତାଙ୍କର କୀର୍ତି, ମାନ, ଓ ତେଜ ଦିନକୁ ଦିନ ବଢ଼ିଯାଉଛି। ଦେବ, ଦାନବ ଓ ମାନବ ସମସ୍ତଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ର-ଶସ୍ତ୍ର ଜ୍ଞାନରେ ସେ ପାରଙ୍ଗତ; ଅନୁଷ୍ଠାନ ଓ ଅନୁଶାସନରେ ଦକ୍ଷ, ଚତୁର୍ବେଦ ଓ ସଂହିତାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଭିଜ୍ଞ। ଭାରତଙ୍କ ଜ୍ଞାନୀ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଭାଇ ଭୂମିରେ ଗାନ୍ଧର୍ବ କଳାରେ ଅଗ୍ରଣୀ, ଉତ୍ତମ ବଂଶର, ଶୀଳବାନ, ଅଚଞ୍ଚଳ ଚିତ୍ତ ଓ ବୃହତ୍ ମତିର ଧାରକ। ଧର୍ମ ଓ ଅର୍ଥ ଜ୍ଞାନୀ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ନିକଟରେ ଶିକ୍ଷା ପାଇଛନ୍ତି; ଗ୍ରାମ କିମ୍ବା ନଗର ପାଇଁ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ ସେ ସଦା ସଉମିତ୍ରି ସହ ଯାନ୍ତି ଓ ଜୟ ନେଇ ଫେରନ୍ତି। ରଣରୁ ଫେରି ଆସି, କ୍ଷେମ ସମ୍ପର୍କରେ ନାଗରିକମାନେଙ୍କୁ ନିଜ ପରିଚୟ ଦେଇ ପ୍ରଶ୍ନ କରନ୍ତି—ତାଙ୍କର ପୁଅ, ଅଗ୍ନି, ଭାର୍ଯ୍ୟା, ଦାସ, ଅଧ୍ୟୟନ କରୁଥିବା ଛାତ୍ରମାନେ କେମିତି ଅଛନ୍ତି, ତାଙ୍କୁ ନିର୍ବିକଳ୍ପ ସୁରକ୍ଷା ମିଳୁଛି କି ନାହିଁ। ସେ ପ୍ରତିଟି ଅଂଶରେ ପିତା ପରି ଚିନ୍ତା କରନ୍ତି, ଏବଂ ପ୍ରଜାଙ୍କ ଦୁଃଖରେ ଗଭୀର ଭାବରେ ବିଷଣ୍ଣ ହୁଅନ୍ତି। ଉତ୍ସବରେ ପିତାପରି ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତି, ସତ୍ୟବାଦୀ, ଶୂର ଧନୁର୍ଧରୀ, ବୃଦ୍ଧମାନେଙ୍କୁ ସେବା କରନ୍ତି, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିଗ୍ରହୀ। ସେ ହସିକି କଥା କହନ୍ତି, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, ମିଷ୍ଟ ଓ ମଙ୍ଗଳମୟ ଭାଷା କରନ୍ତି, ବିବାଦରେ ରୁଚି ନାହିଁ। ପ୍ରଶ୍ନ ଓ ଉତ୍ତରରେ ବୃହସ୍ପତି ସମାନ, ସୁନ୍ଦର ଭୂକୁଟି, ବିସ୍ତୃତ ତାମ୍ର ଚକ୍ଷୁ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପରି ଦେଖାଯାନ୍ତି। ସେ ସାହସ, ଶକ୍ତି ଓ ପରାକ୍ରମରେ ଅତ୍ୟୁତ୍ତମ, ପ୍ରଜାର ରକ୍ଷାରେ ନିଷ୍ଠାବାନ, କଦାଚିତ୍ ପାପବୃତ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଅନ୍ତଃକରଣ ବିକୃତ ହୁଏ ନାହିଁ। ତିନି ଲୋକକୁ ଉପଭୋଗ କରିପାରିବେ ଏପରି ସାମର୍ଥ୍ୟ ଥିବା ରାମଙ୍କ ରୋଷ କିମ୍ବା କୃପା କେବେ ଅନ୍ୟାୟ ନୁହେଁ। ଯେଉଁଠାରେ ଦଣ୍ଡ ଦେବା ଆବଶ୍ୟକ ସେଠାରେ ଦଣ୍ଡ ଦେନ୍ତି, ନିର୍ଦ୍ଦୋଷଙ୍କୁ କଦାପି କ୍ରୁଧ ହୁଏ ନାହିଁ; ଧର୍ମ ଥିଲେ ତାହାରେ ଆନନ୍ଦ ଓ ଦାନ ଦେଇ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ। ରାମ ଏପରି ଗୁଣରେ ଦ୍ୱୀପ୍ତିମାନ, ଅନ୍ତଃକରଣ ନିଗ୍ରହୀ, ସମସ୍ତଙ୍କ ପ୍ରିୟ, ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ରଶିମାଳା ପରି ଆନନ୍ଦଦାୟକ। ପୃଥିବୀ ନିଜେ ଏପରି ଗୁଣାନ୍ୱିତ, ସତ୍ୟ, ପରାକ୍ରମ ଓ ରକ୍ଷାକ୍ଷମ ରାମଙ୍କୁ ଅଭିଲାଷ କରେ। ହେ ରାଜନ୍, ତୁମ ପୁତ୍ର ଏତେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗୁଣରେ ଶୋଭିତ—ମାରୀଚ ପ୍ରତି କଶ୍ୟପ ଭଳି ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ଏହି ରାଘବ ତୁମର। ଦେବ, ଦାନବ, ମାନବ, ଗାନ୍ଧର୍ବ, ନାଗମାନେ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରାମଙ୍କ ଶକ୍ତି, ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଓ ଆୟୁର ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରନ୍ତି। ନଗର ଓ ଗ୍ରାମ, ରାଜ୍ୟ ଓ ରାଜଧାନୀର ସମସ୍ତ ଲୋକ ରାମ ପାଇଁ ଆଶା କରିଛନ୍ତି। ମହିଳା, ବୃଦ୍ଧା, ଯୁବତୀମାନେ ପ୍ରତିଦିନ ସକାଳ ସଂଧ୍ୟା ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି ଯେ ରାମଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ହେଉ। ଆପଣଙ୍କ କୃପାରେ ସେଇ ପ୍ରାର୍ଥନା ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଉ। ଆମେ ଏହି ଶ୍ୟାମ ନୀଳ କମଳ ସଦୃଶ, ସମସ୍ତ ଶତୃନାଶକ, ଆପଣଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁତ୍ର ରାମଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟାଭିଷିକ୍ତ ଅବସ୍ଥାରେ ଦେଖିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ। ହେ ଭଗ୍ୟଦାତା, ଆପଣ ଦୟାକରି ଦେବତାଧିପତି ସମାନ, ସମସ୍ତଙ୍କ ମଙ୍ଗଳକାମୀ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗୁଣରେ ଶୋଭିତ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଆମ ସମସ୍ତଙ୍କ ହିତାର୍ଥେ ଶୀଘ୍ର ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ କରନ୍ତୁ। ଏପରି ନିବେଦନ ଶୁଣି ରାଜା ଦଶରଥ ସମସ୍ତଙ୍କ ଅଞ୍ଜଳି ମିଳୁଥିବା ମାଳା ଗ୍ରହଣ କରି, ମୃଦୁ ଓ ହିତକର କଥା କହିଲେ, “ମୋ ପ୍ରିୟ ପୁତ୍ର ରାମଙ୍କୁ ତୁମେ ରାଜ୍ୟାଭିଷିକ୍ତ ଦେଖିବାକୁ ଚାହୁଁଛ, ଏହି ଦେଖି ମୋର ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦ ଓ ଶକ୍ତି ଅଦ୍ୱିତୀୟ। ଏବେ ଏହି ଶୁଭ ଚୈତ୍ର ମାସ ଆସିଛି, ଉଦ୍ୟାନରେ ଫୁଲ ଫୁଟିଛି; ରାମଙ୍କ ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ ପାଇଁ ସମସ୍ତ ପ୍ରସ୍ତୁତି କରାଯାଉ।” ରାଜାଙ୍କ ଏହି କଥା ଶେଷ ହେଉଥିବା ସହିତ ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟେ ମହାଧ୍ୱନି ଉଠିଲା। ଏହି ସବୁ ଶାନ୍ତ ହେଲାପରେ, ରାଜା ମହାର୍ଷି ବଶିଷ୍ଠଙ୍କୁ କହିଲେ, “ରାମଙ୍କ ଅଭିଷେକ ପାଇଁ ଯେଉଁଠି ଯେଉଁ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଆବଶ୍ୟକ, ସେଉଠି ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ଆଜି ଆପଣ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦିଅନ୍ତୁ।” ରାଜାଙ୍କ ଆଦେଶ ଶୁଣି ବଶିଷ୍ଠ ମୁନି ସମ୍ମାନ ସହିତ ଦଣ୍ଡବତ୍ ପ୍ରଣାମ କରୁଥିବା ସେଇ ଉପସ୍ଥିତମାନେଙ୍କୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଲେ—ସୁନା, ମଣିମାଳା, ଉପହାର, ଔଷଧି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ ଆଣିବାକୁ; ଧଳା ମାଳା, ଭୁନା ଧାନ, ମଧୁ, ଘୃତ, ନୂତନ ବସ୍ତ୍ର, ରଥ, ଅସ୍ତ୍ର-ଶସ୍ତ୍ର ଆଣିବାକୁ; ଚତୁର୍ବିଧ ସେନା, ମଙ୍ଗଳ ଚିହ୍ନିତ ହାତୀ, ଚାମର, ଧଳା ଛତ୍ର, ଧ୍ୱଜ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବାକୁ। ଏହିପରି ଭାବେ ରାମଙ୍କ ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ ପାଇଁ ଅଞ୍ଚଳ ମଧୁର ଉତ୍ସାହ ଓ ଶୁଭ ପ୍ରସ୍ତୁତି ଆରମ୍ଭ ହେଲା।