ଦଶରଥ ରାଜା ରାଜ୍ୟସଭାରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରମୁଖ ମନ୍ତ୍ରୀ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ନଗରବାସୀ ଓ ଗ୍ରାମବାସୀଙ୍କୁ ଡାକି ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରସ୍ତାବ ରଖିଲେ । ସେ କହିଲେ, “ମୋର ଏହି ଚିନ୍ତାଭବନା ଏବଂ ଉଚିତ ପ୍ରସ୍ତାବ ଯଦି ତୁମମାନେ ପସନ୍ଦ କର, ତେବେ ଏହାକୁ ଅନୁମୋଦନ କର; ନହେଲେ, ଆଉ କିପରି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବି, ତାହା ମତେ କୁହ । ଯଦିଓ ଏହି ମୋର ଇଚ୍ଛା, ତଥାପି ଆଉ କିଛି ଉପକାରକ ଉପାୟ ଭାବିବା ଉଚିତ; କାରଣ ନିଷ୍ପକ୍ଷ ଚିନ୍ତନ ଏବଂ ଆଲୋଚନା ମଧ୍ୟରେ ସଠିକ୍ ନିଷ୍କର୍ଷ ଆସେ ।” ରାଜାଙ୍କ ଏହି ଉଚ୍ଚାରଣ ଶୁଣି ସମସ୍ତ ରାଜାମାନେ ଏବଂ ଉପସ୍ଥିତ ଲୋକମାନେ ଅତି ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ, ଯେପରି ମେଘ ଦେଖି ମୟୂରମାନେ ନୃତ୍ୟ କରନ୍ତି । ସେଠାରେ ଆନନ୍ଦ ଭରା ମୃଦୁ ଧ୍ୱନି ଉଠିଲା, ଯାହା ଏମିତି ଲାଗୁଥିଲା ଯେପରି ଭୂମିକୁ କମ୍ପିତ କରୁଛି । ତାପରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସେନାନାୟକ, ନଗର ଓ ଗ୍ରାମବାସୀମାନେ ରାଜାଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟକୁ ବୁଝି, ଏକତା ସହିତ ବିଚାର କରି, ବୟସ୍କ ଦଶରଥଙ୍କୁ କହିଲେ, “ହେ ରାଜନ୍, ଆପଣ ବହୁ ବର୍ଷ ବଞ୍ଚିଛନ୍ତି, ଏହି କ୍ଷିତିର ନାୟକ ହେବାରୁ ଆପଣ ରାମଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ କରନ୍ତୁ । ଆମେ ଚାହୁଁଛୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ବୀର ଓ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ରାମଙ୍କୁ ରାଜସ୍ଥାନରେ ଦେଖିବାକୁ, ଯେଉଁଠାରେ ସେ ରାଜଚାମର ଛାୟାରେ ବିଶାଳ ହାଥୀ ଉପରେ ବସିଛନ୍ତି ।” ଏହି ମଧୁର ଏବଂ ଆନନ୍ଦଦାୟକ କଥା ଶୁଣି, ଦଶରଥ ରାଜା ଅପରିଚିତ ଭାବରେ, ଆଉ ଅଧିକ ଜାଣିବାକୁ ଚାହିଁ, ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ତୁମେ ଯେଉଁପରି ରାଘବଙ୍କୁ ନାୟକ ଭାବେ ଚାହୁଁଛ, ଏହି ମୋତେ ସନ୍ଦେହ ଦେଉଛି; ଏଥିରେ ସତ୍ୟ କଥା କୁହ । ମୁଁ ଏଉଁଠି ଧର୍ମ ପାଳନ କରୁଥିବା ବେଳେ, କାହିଁକି ତୁମେ ଏହି ପ୍ରବଳ ରାଜକୁମାରଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛ?” ତାପରେ ସେଠାରେ ଥିବା ସମସ୍ତ ଉତ୍ତମ ମନ୍ୟ, ନଗର ଓ ଗ୍ରାମବାସୀ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, “ହେ ରାଜନ୍, ଆପଣଙ୍କ ପୁଅ ଅନେକ ଶୁଭ ଗୁଣରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ । ଆମେ ଏବେ ଆପଣଙ୍କ ପୁଅଙ୍କର ସମସ୍ତ ଦୟାଳୁ, ପ୍ରିୟ, ଦିବ୍ୟ ଓ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଗୁଣ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବାକୁ ଯାଉଛୁ, ଆପଣ ଶୁଣନ୍ତୁ । ରାମ ଦିବ୍ୟ ଗୁଣରେ ଇନ୍ଦ୍ର ସମାନ, ସତ୍ୟ ଓ ପ୍ରତାପରେ ଅଟୁଟ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଇକ୍ଷ୍ବାକୁମାନଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଛନ୍ତି । ସେ ଏହି ଜଗତରେ ଉତ୍ତମ ପୁରୁଷ, ସତ୍ୟ ଓ ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠାବାନ; ପ୍ରକୃତପକ୍ଷରେ ଧର୍ମ ଓ ଅର୍ଥ ରାମଙ୍କ ନିକଟରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି । ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ଖୁସି ଦେବାରେ ସେ ଚନ୍ଦ୍ରମା ସମାନ, ଧୈର୍ୟରେ ପୃଥିବୀ ସମାନ, ବୁଦ୍ଧିରେ ବୃହସ୍ପତି ସମାନ ଓ ପ୍ରତାପରେ ଶଚୀପତି ସମାନ । ଧର୍ମ ଜାଣନ୍ତି, ସତ୍ୟବାଦୀ, ଦୟାଳୁ, ଶାନ୍ତ, ମୃଦୁଭାଷୀ, କୃତଜ୍ଞ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିଗ୍ରହ କରିଥିବା । ସେ ମୃଦୁ, ଧୃଢ ଚିତ୍ତ, ନିତ୍ୟ ସଦ୍ଗୁଣୀ, ଅନସୂୟା, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ସହ ମୃଦୁ ଭାଷା କହନ୍ତି ଏବଂ ସତ୍ୟ କଥା କହନ୍ତି । ସେ ବିଦ୍ୱାନ ବୃଦ୍ଧ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ସେବା କରନ୍ତି, ତେଣୁ ତାଙ୍କର ଅଦ୍ୱିତୀୟ କୀର୍ତି, ମାନ ଓ ତେଜ ଦିନକୁ ଦିନ ବୃଦ୍ଧି ପାଉଛି । ଦେବତା, ଦାନବ ଓ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର ଶିକ୍ଷାରେ ପାରଙ୍ଗତ; ବେଦ ଓ ଶାଖାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଜ୍ଞାନ ଓ ଦୀକ୍ଷା ନେଇଛନ୍ତି । ଭରତଙ୍କ ବଡ଼ ଭାଇ ଏହି ପୃଥିବୀରେ ଗାନ୍ଧର୍ବ କଳାରେ ଅଗ୍ରଗଣ୍ୟ, ଉଚ୍ଚ ବଂଶଜ, ଧର୍ମଶୀଳ, ଅଚଳ ଚିତ୍ତ ଓ ବଡ଼ ବୁଦ୍ଧିଶାଳୀ । ବିଶିଷ୍ଟ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ତାଙ୍କୁ ଧର୍ମ ଓ ଅର୍ଥ ଶିଖାଇଛନ୍ତି; ଗ୍ରାମ କିମ୍ବା ନଗର ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରକୁ ଯିବାବେଳେ ସେ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହ ଯାଆନ୍ତି ଏବଂ କେବେ ବି ଅଜୟ ହୋଇ ଫେରନ୍ତି ନାହିଁ । ଯୁଦ୍ଧରୁ ଫେରିବା ପରେ, ହାଥୀ କିମ୍ବା ରଥରେ ବସି, ସେ ପ୍ରଜାଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ପିତା ସମାନ ଆନନ୍ଦିତ ହୁଅନ୍ତି । ସେ ପ୍ରଜାଙ୍କ ପୁଅ, ଅଗ୍ନି, ଜନନୀ, ଦାସ, ଶିଷ୍ୟ ଓ ସମସ୍ତଙ୍କ ଖବର ନିୟମିତ ଭାବେ ନେଇଥାନ୍ତି, ପିତାପୁତ୍ର ସମ୍ପର୍କରେ ଯେପରି ଚିନ୍ତା କରନ୍ତି । ଖୋଜନ୍ତି, “ତୁମ ଶିଷ୍ୟମାନେ ତୁମକୁ ସେବା କରନ୍ତି କି? ତୁମେ ବଳିଷ୍ଠ ରହିଛ କି?” ଏହିପରି ପ୍ରଶ୍ନ କରନ୍ତି । ରାମ, ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସବୁବେଳେ ଏପରି ଭାବରେ ଚର୍ଚ୍ଚା କରନ୍ତି; ଲୋକଙ୍କ ଦୁଃଖରେ ସେ ଗଭୀର ଦୁଃଖିତ ହୁଅନ୍ତି । ସମସ୍ତ ଉତ୍ସବରେ ପିତା ସମାନ ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତି, ସତ୍ୟ କହନ୍ତି, ପ୍ରବଳ ଧନୁର୍ଧର, ବୃଦ୍ଧଙ୍କ ସେବା କରନ୍ତି ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିଗ୍ରହ କରିଛନ୍ତି । ସେ ହସି କଥା କହନ୍ତି, ଧର୍ମରେ ପ୍ରଣୟୀ, ଉପକାରୀ କଥା କହନ୍ତି, ବିବାଦରେ ରୁଚି ନାହିଁ । ପ୍ରଶ୍ନ ଓ ଉତ୍ତର ଦେବାରେ ବୃହସ୍ପତି ସମାନ, ଶୁଭ ଭୂକୁଟି ଓ ବିସ୍ତୃତ ତାମ୍ର ଚକ୍ଷୁ ସହିତ ବିଷ୍ଣୁ ସମାନ । ରାମ ଜଗତର ପ୍ରିୟ, ସାହସ, ବଳ ଓ ପ୍ରତାପରେ ଅଗ୍ରଗଣ୍ୟ; ପ୍ରଜାର ରକ୍ଷାରେ ନିଷ୍ଠାବାନ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ରେ କେବେ ଅବଶ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ । ସେ ତିନି ଲୋକର ଭୋଗ କରିବାର ଶକ୍ତି ରଖନ୍ତି, ତେବେ ଏହି ପୃଥିବୀ କଣ? ତାଙ୍କ ରୋଷ ଓ କୃପା ସବୁବେଳେ ଉଚିତ କାରଣରେ ହୁଏ । ଯେଉଁମାନେ ଦଣ୍ଡଯୋଗ୍ୟ, ସେମାନଙ୍କୁ ଦଣ୍ଡ ଦିଅନ୍ତି, ନିର୍ଦ୍ଦୋଷଙ୍କୁ କେବେ କ୍ରୋଧ କରନ୍ତି ନାହିଁ; ଆନନ୍ଦରେ ଧନ ଦେଉଛନ୍ତି, ଧର୍ମ ଥିଲେ ଖୁସି ହୁଅନ୍ତି । ସ୍ଵଯଂ ନିଗ୍ରହୀତ, ସମସ୍ତଙ୍କର ପ୍ରିୟ, ଆନନ୍ଦଦାୟକ ଗୁଣରେ ରାମ ରବି ସମାନ ତେଜମାନ । ଏପରି ଗୁଣ ଦ୍ୱାରା ଯୁକ୍ତ, ସତ୍ୟ ଓ ପ୍ରତାପରେ ଅଟୁଟ, ଏବଂ ଲୋକପାଳମାନେ ଯେପରି ରକ୍ଷା କରନ୍ତି, ଏମିତି ପୃଥିବୀ ମଧ୍ୟ ରାମଙ୍କୁ ଆଶା କରିଛି । ହେ ରାଜନ୍, ଆପଣ ଏମିତି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁଅ ପାଇଁ ଧନ୍ୟ; ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ଏହି ଗୁଣଶାଳୀ ରାଘବ ଆପଣଙ୍କ ପୁଅ, ଯେପରି କଶ୍ୟପଙ୍କ ପାଖରେ ମାରୀଚି । ଏହି ଆତ୍ମଜ୍ଞ ରାମଙ୍କର ଶକ୍ତି, ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଓ ଆୟୁ ଦେବତା, ଦାନବ, ମନୁଷ୍ୟ, ଗାନ୍ଧର୍ବ ଓ ନାଗମାନେ ମଧ୍ୟ ଗୁଣଗାନ କରନ୍ତି । ନଗର ଓ ଗ୍ରାମ, ରାଜ୍ୟ ଓ ରାଜଧାନୀର ସମସ୍ତ ଲୋକ ତାଙ୍କୁ ଆଶା କରନ୍ତି । ମହିଳା, ବୃଦ୍ଧ ଓ ଯୁବତୀମାନେ ମନୋବୃତ୍ତି ସହିତ ପ୍ରତିଦିନ ସକାଳ ସଂଧ୍ୟା ଦେବତାଙ୍କୁ ଉପାସନା କରନ୍ତି, ଯେହିଁ ତାଙ୍କର ଏହି ଆଶା ଆପଣଙ୍କ କୃପାରେ ପୂରଣ ହେଉ । ଆମେ ଏହି ନୀଳ କମଳ ନିଭା ରାମଙ୍କୁ, ସମସ୍ତ ଶତ୍ରୁଙ୍କ ନାଶକ, ଆପଣଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁଅ ଭାବେ ରାଜ୍ୟାଭିଷିକ୍ତ ଦେଖିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ ।