ରାଜା ଦଶରଥ ଏକ ମହାସଭାରେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଇ ନିଜ ମନୋଭାବ ପ୍ରକାଶ କଲେ—“ମୋ ପୁଅ ରାମ, ଯେଉଁଥିରେ ସମସ୍ତ ଗୁଣ ମୋଠାରୁ ଅଧିକ, ଶତ୍ରୁ ନଗର ଜୟ କରିଥିବା, ଶକ୍ତିରେ ଇନ୍ଦ୍ର ସମ, ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି। ପୁଷ୍ୟ ନକ୍ଷତ୍ରରେ ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ଉଦ୍ଭାସିତ ହେଇ, ଧର୍ମରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ, ଏହି ରାମଙ୍କୁ କାଲି ସକାଳେ ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ କରିବି। ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କର ଜେଷ୍ଠ ଭାଇ ରାମ ଭାଗ୍ୟରେ ଶୋଭିତ, ତାଙ୍କ ଶାସନରେ ତିନି ଲୋକ ମଧ୍ୟ ଉତ୍ତମ ଭାବରେ ସୁରକ୍ଷିତ ହେବେ। ଏହି ଉତ୍ତମ କାର୍ଯ୍ୟରେ ମୁଁ ଏହି ଭୂମିକୁ ସମୃଦ୍ଧିରେ ଏକତ୍ର କରି, ପୁଅଙ୍କୁ ଦାୟିତ୍ୱ ଦେଇ, ନିଜେ ଶ୍ରମ ମୁକ୍ତ ହେବି।” “ମୋ ଏହି ଭଲ ଭାବନା, ଭଲ ଭାବରେ ଚିନ୍ତା କରିଛି, ତୁମ୍ମାନେ ଯଦି ଏହାକୁ ଅନୁମୋଦନ କର, ମୋତେ କହ; ନାହିଁ ଅନ୍ୟ କିଛି ଉପାୟ ଅଛି କି? ମୋ ଇଚ୍ଛା ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ତୁମ୍ମାନେ କିଛି ଅନ୍ୟ ଉପକାରୀ ପଥ ବିଚାର କର; କାରଣ ନିଷ୍ପକ୍ଷ ଆଲୋଚନା ଦ୍ୱାରା ସ୍ପଷ୍ଟତା ଆସେ।” ରାଜା ଏଭଳି କହିବା ପରେ, ରାଜାମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ଉତ୍ସୁକ୍ତ ହେଇ, ବଡ଼ ବର୍ଷାଘଣ୍ଟ ଉପରେ ନାଚୁଥିବା ମୟୂର ପରି, ଉତ୍ସାହରେ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ଦେଲେ। ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ଆନନ୍ଦରେ ଭରି, ମୂଦ୍ରା ଶ୍ରୀଷ୍ଟ ଧ୍ୱନି ଉପସ୍ଥିତ କଲେ, ଯେଉଁଥିରେ ପୃଥିବୀ ମାନେ ହିଲିଗଲା ପରି ଲାଗିଲା। ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସେନାପତି, ନାଗରିକ ଓ ଗ୍ରାମବାସୀମାନେ ରାଜାଙ୍କର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଅନୁଭବ କରି, ଏକତ୍ର ହୋଇ ଆଲୋଚନା କରି, ବୃଦ୍ଧ ଦଶରଥଙ୍କୁ କହିଲେ—“ରାଜା, ଆପଣ ବହୁ ବର୍ଷ ଅତିକ୍ରମ କରିଛନ୍ତି; ଏହି କାରଣରେ, ରାମଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ କରନ୍ତୁ, ଭୂମିର ଶାସକ।” “ଆମେ ଚାହୁଁଛୁ ରାମଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଶୂର, ବଳବାନ ରାମ, ବଡ଼ ହାତୀରେ ଚଢ଼ି, ରାଜାସ୍ତ୍ରୀ ଛାତା ତଳେ ତାଙ୍କ ମୁହଁ ଦେଖିବାକୁ।” ଏହି ମନରୋମ ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ରାଜା ଦଶରଥ ଜଣା ନଥିବା ପରି ଅଭିନୟ କରି, ଅଧିକ ଜାଣିବାକୁ ଚାହି, ଏହିପରି କହିଲେ—“ତୁମ୍ମାନେ ରାଘବଙ୍କୁ ନାୟକ ଭାବେ ଚାହୁଛ; ଏହି ଉପରେ ମୋତେ ସନ୍ଦେହ ଅଛି; ଏହାର ଏକାଉଣ୍ଟ ସତ୍ୟ କହ। ମୁଁ ଧର୍ମରେ ଶାସନ କରୁଥିବାବେଳେ, କାହିଁକି ତୁମ୍ମାନେ ରାମଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ ଦେଖିବାକୁ ଚାହୁଛ?” ତାପରେ, ସେଉଁ ମହାତ୍ମା, ନାଗରିକ ଓ ଗ୍ରାମବାସୀମାନେ ଏହିପରି ଉତ୍ତର ଦେଲେ—“ରାଜା, ଆପଣଙ୍କ ପୁଅ ଅନେକ ଶୁଭ ଗୁଣରେ ଶୋଭିତ। ଆମେ ଏବେ ଆପଣଙ୍କ ପୁଅ ରାମଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମଧୁର ଓ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଗୁଣଗୁଡ଼ିକୁ କହିବାକୁ ଯାଉଛୁ; ଶୁଣନ୍ତୁ। ରାମ, ଦିବ୍ୟ ଗୁଣରେ ଇନ୍ଦ୍ର ସମ, ସତ୍ୟ ଓ ଶୂରତାରେ ଅଟୁଟ, ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶରେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଛନ୍ତି। ରାମ ଏହି ଜଗତରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସତ୍ୟ ଓ ଧର୍ମରେ ନିବେଶିତ; ଧର୍ମ ଓ ସମୃଦ୍ଧି ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ସ୍ୱୟଂ ଉଦ୍ଭାସିତ ହୋଇଛି।" "ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ଖୁସି ଦେବାରେ ଚନ୍ଦ୍ରମା ସମ, ଧୈର୍ଯ୍ୟରେ ପୃଥିବୀ ସମ, ବୁଦ୍ଧିରେ ବୃହସ୍ପତି ସମ, ଶକ୍ତିରେ ଶଚୀପତି ସମ। ଧର୍ମ ଜାଣନ୍ତି, ସତ୍ୟବାଦୀ, ଶୀଳବାନ, ଦ୍ୱେଷ ନାହିଁ, ଧୈର୍ଯ୍ୟଶୀଳ, ମୃଦୁଭାଷୀ, କୃତଜ୍ଞ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିଗ୍ରହୀ। ମୃଦୁ, ଚିତ୍ତରେ ଅଟୁଟ, ସଦା ଯୋଗ୍ୟ, ଇର୍ଷ୍ୟା ନାହିଁ; ରାଘବ ସମସ୍ତ ଜୀବକୁ ମୃଦୁ ଭାଷା କହନ୍ତି, ସତ୍ୟ ବାଦନ୍ତି।" "ପଣ୍ଡିତ ବୃଦ୍ଧ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ସେବା କରନ୍ତି; ତାଙ୍କର ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଯଶ, ସମ୍ମାନ ଓ ତେଜ ଦିନକୁ ଦିନ ବୃଦ୍ଧି ପାଉଛି। ଦେବ, ଦାନବ, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ରରେ ପ୍ରବୀଣ; ଜ୍ଞାନ ଓ ଦୀକ୍ଷାରେ ନିବେଶିତ, ଵେଦ ଓ ଶାଖାରେ ନିପୁଣ।" "ଭରତଙ୍କ ଜେଷ୍ଠ ଭାଇ ଗନ୍ଧର୍ବ କଳାରେ ଅତିକ୍ରମ କରିଛନ୍ତି; ଉତ୍ତମ ବଂଶର, ଶୀଳବାନ, ଚିତ୍ତରେ କ୍ଷୁଦ୍ର ନାହିଁ, ବଡ଼ ବୁଦ୍ଧି। ବିଶିଷ୍ଟ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଧର୍ମ ଓ ଅର୍ଥରେ ନିପୁଣ, ତାଙ୍କୁ ଶିକ୍ଷା ଦେଇଛନ୍ତି; ଗ୍ରାମ ଓ ନଗର ପାଇଁ ଯେତେବେଳେ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଯାନ୍ତି।" "ସୌମିତ୍ରି ସହିତ ଯାଇ, ସଦା ଜୟ ନେଇ ଫେରନ୍ତି; ଯୁଦ୍ଧରୁ ଫେରିବା ପରେ, ହାତୀ କିମ୍ବା ରଥରେ। ସେ ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ନିଜ ଜନ ପରି ନିର୍ବାନ କରନ୍ତି; ତାଙ୍କର ପୁଅ, ଅଗ୍ନି, ଜନାନୀ, ଦାସ, ଶିଷ୍ୟମାନେ ଅଛି କି ନାହିଁ, ସବୁ ଜାଣିବାକୁ ପ୍ରଶ୍ନ କରନ୍ତି।" "ସେ ପିତା ପରି ପୁଅଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କରନ୍ତି—‘ତୁମ ଶିଷ୍ୟମାନେ ସେବା କରୁଛନ୍ତି କି? ତୁମେ କି ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ସୁରକ୍ଷିତ?’ ଏଭଳି ରାମ, ପୁରୁଷ ସିଂହ, ସଦା ଆପଣଙ୍କୁ ଏଭଳି ଅନୁସନ୍ଧାନ କରନ୍ତି; ଲୋକମାନେ ଦୁଃଖ ଭୋଗୁଥିବାବେଳେ, ସେ ଗଭୀର ଦୁଃଖିତ ହୋଇଯାନ୍ତି।" "ସମସ୍ତ ଉତ୍ସବରେ, ପିତା ପରି ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତି; ସତ୍ୟ କହନ୍ତି, ଶୂର ଧନୁର୍ଧର, ବୃଦ୍ଧଙ୍କୁ ସେବା କରନ୍ତି, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିଗ୍ରହୀ।" "ସେ ହସି ଭାଷା କହନ୍ତି, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଧର୍ମରେ ନିବେଶିତ, ଭଲ କଥା କହନ୍ତି, ଅନ୍ୟାୟ କଥାରେ ରୁଚି ନାହିଁ।" "ଉତ୍ତର ଓ ପ୍ରଶ୍ନରେ, ବୃହସ୍ପତି ପରି ଭାଷା କହନ୍ତି; ଶୋଭନ ଭୂରୁ, ଚଉଡ଼ା ତାମ୍ର ଚକ୍ଷୁ, ବିଷ୍ଣୁ ସମ।" "ରାମ, ଜଗତର ପ୍ରିୟ, ଶୂରତା, ଶକ୍ତି, ଶୂରତାରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ପ୍ରଜାର ରକ୍ଷାରେ ନିବେଶିତ, ଭୋଗ ଅନ୍ତର୍ଗତ କରି ନାହିଁ।" "ସେ ତିନି ଲୋକ ଭୋଗ କରିପାରିବେ—ଏହି ପୃଥିବୀ କଣ? କ୍ରୋଧ ଓ ଦୟା କେବେ ଅନ୍ୟାୟ ନାହିଁ।" "ଯେଉଁଥିରେ ଦଣ୍ଡ ଦେବା ଉଚିତ, ସେଉଁଠି ଦଣ୍ଡ ଦେନ୍ତି, ନିର୍ଦ୍ଦୋଷଙ୍କୁ କ୍ରୋଧ କରନ୍ତି ନାହିଁ; ଧନ ଦେଇ ଖୁସି ହୋନ୍ତି, ଯେଉଁଠି ଧର୍ମ ଅଛି, ସେଉଁଠି ପ୍ରସନ୍ନ।" "ରାମ ଗୁଣରେ ଦୀପ୍ତିମାନ—ସ୍ୱୟଂ ନିଗ୍ରହୀ, ସମସ୍ତଙ୍କ ପ୍ରିୟ, ଆନନ୍ଦ ଦାୟୀ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି।" "ପୃଥିବୀ ନିଜେ ଏହି ଗୁଣରେ ଶୋଭିତ, ସତ୍ୟ ଓ ଶୂରତାରେ ଅଟୁଟ, ଲୋକପାଳ ପରି ପ୍ରଜାର ରକ୍ଷା କରୁଥିବା ରାମକୁ ଚାହିଁଛି।" "ବାଳକ, ତୁମେ ଏଭଳି ଗୁଣବତୀ ପୁଅ ମିଳିଛ; ଭାଗ୍ୟରେ ଏହି ରାଘବ ତୁମର, ମାରୀଚା ପରି କଶ୍ୟପଙ୍କୁ।" "ରାମଙ୍କର ଶକ୍ତି, ଆରୋଗ୍ୟ, ଜୀବନ ଦେବ, ଦାନବ, ମନୁଷ୍ୟ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ସର୍ପମାନେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି।” ଏଭଳି ଗୁଣଗୁଡ଼ିକୁ ଉପସ୍ଥାପନ କରି, ସମସ୍ତ ନାଗରିକ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଏବଂ ଗ୍ରାମବାସୀ ଦଶରଥଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କଲେ—“ରାଜା, ଆମେ ରାମଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ ଦେଖିବାକୁ ଚାହୁଛୁ; ତିନି ଲୋକ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ଶାସନରେ ଉତ୍ତମ ଭାବରେ ସୁରକ୍ଷିତ ହେବ।