ସୀତା ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ, ହାଥ ଜୋଡି, କଣ୍ଠ ଅଶ୍ରୁରେ ଆବୃତ ହୋଇ, ମନ ରାମଙ୍କୁ ନିବେଶ କରି, ମହାର୍ଷି ବାଲ୍ମୀକିଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରୁଥିଲେ। ବାଲ୍ମୀକିଙ୍କ ପଛରେ ସୀତାକୁ ଆସୁଥିବା ଦେଖି, ଯେପରି ବେଦ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରେ, ସେପରି ଏକ ବିଶାଳ ସ୍ୱୀକୃତିର ଲହରୀ ଉଠିଲା। ସମସ୍ତଙ୍କ ମନ ଏହି ଦୁଃଖଦ ଘଟଣାର ତୀବ୍ର ବେଦନାରେ ବିକଳ ହୋଇ, ଏକ ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲା। କିଏ ଚିତ୍କାର କଲେ, "ବାହ! ରାମ!" ଆଉ କିଏ କହିଲେ, "ବାହ! ସୀତା!" ଅନ୍ୟମାନେ ଦୁହେଁଙ୍କ ପାଇଁ ଶ୍ରେୟସ୍ କହି ସ୍ୱର ଉପରେ ଉପରେ ଚିତ୍କାର କଲେ। ଏହିପରେ, ବିଶିଷ୍ଟ ବାଲ୍ମୀକି ଜନସମୂହ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ସୀତାଙ୍କୁ ସହ ନେଇ, ରାଘବଙ୍କୁ କହିଲେ, "ହେ ଦଶରଥନନ୍ଦନ, ଏହି ସୀତା ନିଜ ନିୟମରେ ଅଟୁଟ ଓ ଧର୍ମନିଷ୍ଠା। ଲୋକନିନ୍ଦା କାରଣରେ ମୋ ଆଶ୍ରମ ନିକଟରେ ଏହାଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କରାଯାଇଥିଲା। ହେ ରାମ, ତୁମେ ମହାନ ବ୍ରତଧାରୀ, ସୀତା ଲୋକନିନ୍ଦାକୁ ଭୟ କରି, ତୁମ ପାଖରେ ନିଜ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷତାର ପ୍ରମାଣ ଦେବେ; ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ଏହି କାମ କରିବାକୁ ଅନୁମତି ଦିଅ। ଏହି ଦୁଇ ଜନକନନ୍ଦନ, ତୁମେ ଯାହାଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଇଛ, ସେମାନେ ତୁମର ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପୁତ୍ର; ମୁଁ ତୁମକୁ ସତ୍ୟ କହୁଛି। ହେ ରଘୁବଂଶୀ, ମୁଁ ପ୍ରଚେତସଙ୍କ ଦଶମ ପୁତ୍ର; ମୁଁ କେବେ ମିଥ୍ୟା କଥା କହିଥିବାକୁ ମନେ ପକାଇପାରୁନି—ଏହି ଦୁଇଜଣ ତୁମର ପୁତ୍ର। ହଜାର-ହଜାର ବର୍ଷ ଧରି ମୁଁ ତପସ୍ୟା କରିଛି; ଯଦି ମୈଥିଲୀ ଅଶୁଦ୍ଧ, ତେବେ ମୋର ତପସ୍ୟାର ଫଳ ମିଳୁନାହିଁ। ଯଦି ମୈଥିଲୀ ମନ, କର୍ମ ଓ ବାଣୀରେ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ, ପୂର୍ବବତ୍ ଏହିପରି ରହିଛନ୍ତି, ତେବେ ମୁଁ ମୋର ତପସ୍ୟାର ଫଳ ପାଉ। ହେ ରାଘବ, ପଞ୍ଚ ଭୂତ ଓ ମନକୁ ଛଠା ଭାବି, ମୁଁ ଅରଣ୍ୟ ଝରଣାପାଖରେ ସୀତାଙ୍କୁ ଶୁଦ୍ଧ ଦେଖିଛି। ସେ ଆଚରଣରେ ଶୁଦ୍ଧ, ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ଓ ପତିନିଷ୍ଠା; ତୁମେ ଲୋକନିନ୍ଦାକୁ ଭୟ କରୁଥିବାରୁ ସେ ପ୍ରମାଣ ଦେବେ। ଏହିପରି, ମନରେ ଶୁଦ୍ଧ ସୀତା ଦିବ୍ୟ ଦୃଷ୍ଟିରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ; ଯଦିଓ ତୁମେ ଲୋକନିନ୍ଦା ଭୟରେ ତୁମର ପ୍ରିୟା ସୀତାକୁ ତ୍ୟାଗ କଲ, ସେ ଶୁଦ୍ଧ ବୋଲି ପ୍ରସିଦ୍ଧ।" ଏହିପରି ଉତ୍ତରକାଣ୍ଡର ୯୬ତମ ସର୍ଗ ଶେଷ ହେଲା। ବାଲ୍ମୀକିଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ରାଘବ ହାଥ ଜୋଡି, ସମାବୃତ୍ତ ସଭା ମଧ୍ୟରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ସୀତାଙ୍କୁ ଦୃଷ୍ଟି କରି ଉତ୍ତର ଦେଲେ, "ହେ ମହାନ, ଆପଣ ଯେପରି କହିଛନ୍ତି, ତାହା ଠିକ୍। ଧର୍ମ ଜ୍ଞାନୀ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଆପଣଙ୍କ ଶୁଦ୍ଧ ବାଣୀ ମୋତେ ନିଶ୍ଚିନ୍ତ କରିଛି। ପୂର୍ବରୁ ଦେବତାମାନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ବୈଦେହୀ ପ୍ରମାଣ ଦେଇଥିଲେ, ତାପରେ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଘରେ ଆଣିଥିଲି। କିନ୍ତୁ ଲୋକନିନ୍ଦାର ଚାପରେ ମୈଥିଲୀକୁ ତ୍ୟାଗ କରିଥିଲି। ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ଜାଣିଲେ ମଧ୍ୟ, ଏହି ଭୟରୁ ତ୍ୟାଗ କରିଥିଲି; ଦୟାକରି ଏହି ଅପରାଧକୁ କ୍ଷମା କରନ୍ତୁ। ମୁଁ ଜାଣେ ଏହି ଦୁଇ ପୁତ୍ର—କୁଶ ଓ ଲବ—ଯମବଂଶର; ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ମୋର ସ୍ନେହ ଏହି ଶୁଦ୍ଧ ମୈଥିଲୀ ସହିତ ରହୁ।" ଏହିପରି ରାମଙ୍କ ଭାବ ଅନୁଭବ କରି, ଇନ୍ଦ୍ର ଆଦି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବତାମାନେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ମୁଖ୍ୟ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ନେଇ, ସୀତାଙ୍କ ପ୍ରମାଣ ପାଇଁ ସମାବେଶ ହେଲେ। ଆଦିତ୍ୟ, ବସୁ, ରୁଦ୍ର, ଅଶ୍ୱିନୀକୁମାର, ମାରୁତ ଗଣ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଅପ୍ସରାମାନେ—ସମସ୍ତେ ଏଠାରେ ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ। ସାଧ୍ୟ, ବିଶ୍ୱଦେବ, ଉତ୍ତମ ଋଷି, ନାଗ, ସୁପର୍ଣ୍ଣ, ସିଦ୍ଧମାନେ—ସମସ୍ତେ ମନରେ ଆନନ୍ଦ ଓ ଆଶଙ୍କା ନେଇ ସୀତାଙ୍କ ପ୍ରମାଣ ଦେଖିବାକୁ ଆସିଥିଲେ। ଦେବତାମାନେ ଓ ଋଷିମାନେକୁ ଦେଖି, ରାଘବ ପୁନି କହିଲେ, "ହେ ଉତ୍ତମ ପୁରୁଷ, ମୁଁ ଋଷିମାନଙ୍କ ଶୁଦ୍ଧ ବାଣୀରେ ନିଶ୍ଚିନ୍ତ ହୋଇଛି। ସମସ୍ତ ଜଗତ ମଧ୍ୟରେ ମୋର ସ୍ନେହ ଏହି ଶୁଦ୍ଧ ବୈଦେହୀ ସହିତ ରହୁ।" ଏହି ସମୟରେ ଏକ ଶୁଦ୍ଧ, ଶୁଭ, ମଧୁର ପବନ ଦିବ୍ୟ ଗନ୍ଧ ନେଇ, ସମସ୍ତ ଦେବମଣ୍ଡଳକୁ ଆନନ୍ଦିତ କଲା। ସମସ୍ତ ଜନସମାବେଶ ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଓ ଅଚିନ୍ତ୍ୟ ଘଟଣାକୁ ଦେଖି, ପ୍ରାଚୀନ କୃତ ଯୁଗର ମନୁଷ୍ୟମାନେ ପରି ଅଭିଭୂତ ହେଲେ। ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଉପସ୍ଥିତ, କଷାୟବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିବା, ହାଥ ଜୋଡି, ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ, ଦୃଷ୍ଟି ନିମ୍ନ କରିଥିବା ସୀତା କହିଲେ, "ମୋ ହୃଦୟରେ ରାଘବ ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ପୁରୁଷ ଚିନ୍ତା କରିନଥିଲି; ଏହିପରି ମାଧବୀ ଦେବୀ ମୋତେ ପଥ ଦିଅନ୍ତୁ। ମୁଁ ମନେ, କର୍ମରେ, ବାଣୀରେ ରାମଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରିଛି; ଏହିପରି ମାଧବୀ ମୋତେ ପଥ ଦିଅନ୍ତୁ। ମୁଁ ଯାହା କହିଛି, ତାହା ସତ୍ୟ ଏବଂ ରାମ ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟ କାହାକୁ ଜାଣିନି; ଏହିପରି ମାଧବୀ ମୋତେ ପଥ ଦିଅନ୍ତୁ।" ବୈଦେହୀ ଏହି ଶପଥ ଦେଇଥିବା ବେଳେ, ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଦିବ୍ୟ ସିଂହାସନ ଭୂମିରୁ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲା। ଅପାର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ନାଗମାନେ ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଏହି ସିଂହାସନ ଧାରଣ କରିଥିଲେ; ଏହା ଦିବ୍ୟ ରୂପ ଓ ମାଣିକ୍ୟମାଣିକ୍ୟାଦିରେ ଶୋଭିତ। ପୃଥିବୀ ଦେବୀ ମୈଥିଲୀଙ୍କୁ ବାହୁଧରି ଅଭିନନ୍ଦନ କରି, ସିଂହାସନରେ ବସାଇଲେ। ସୀତା ସିଂହାସନରେ ବସି, ପାତାଳକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଥିବା ବେଳେ, ଦିବ୍ୟ ପୁଷ୍ପର ଅବିରତ ବୃଷ୍ଟି ତାଙ୍କ ଉପରେ ପଡ଼ିଲା। ଦେବମାନେ ଉଚ୍ଚସ୍ୱରରେ କହିଲେ, "ବାହ! ବାହ! ଏମିତି ଚରିତ୍ରର ସୀତା!" ଆକାଶରେ ଦେବମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ଅନେକ ସ୍ୱରରେ କଥା କହିଲେ। ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ଋଷି ଏହି ଯଜ୍ଞକ୍ଷେତ୍ରକୁ ଆସିଥିଲେ, ରାଜାମାନେ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ, ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ଏତେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଚକିତ ହେଲେ ଯେ, ସେମାନେ ହଲେ ଅଚଳ। ଆକାଶ ଓ ପୃଥିବୀର ସମସ୍ତ ଚରାଚର, ଦୈତ୍ୟ ଓ ପାତାଳର ନାଗମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ଅଭିଭୂତ ହେଲେ।