ରାମଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କର ଗୁଣ ଓ ଚରିତ୍ର ସମସ୍ତଙ୍କ ମନକୁ ଆକର୍ଷିତ କରୁଥିଲା, ସେ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରିୟ ଥିଲେ ଏବଂ ସୂର୍ଯ୍ୟ ତାହାର କିରଣରେ ଯେପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୁଏ, ସେପରି ରାମ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ଗୁଣରେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ହୁଏ। ତାଙ୍କର ଆଚରଣ ଏବଂ ପ୍ରଭାବ ଏପରି ଥିଲା, ଯେଉଁଥିରେ ସେଉଁଠି ଅଜୟ ଏବଂ ଜଗତର ନାୟକ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ; ମାଟି ମଧ୍ୟ ଏହି ଦୟାଳୁ ରାମଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ରକ୍ଷକ ଭାବେ ଆଶା କରୁଥିଲା। ଏପରି ଅପୂର୍ବ ଗୁଣରେ ସମ୍ପନ୍ନ ପୁଅକୁ ଦେଖି, ଦଶରଥ ରାଜା ଗଭୀର ଚିନ୍ତାରେ ପଡ଼ିଲେ। ବୟସ ଓ ଦୀର୍ଘାୟୁ ହେବା ସତ୍ତ୍ୱେ, ରାଜା ଚିନ୍ତା କରିଲେ—'ମୁଁ ବଞ୍ଚିଥିବାବେଳେ କିପରି ରାମଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ କରାଯାଉ?' ତାଙ୍କର ହୃଦୟରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସ୍ନେହ ବିରାଜିଥିଲା: 'ମୋର ପ୍ରିୟ ପୁଅ ରାମକୁ କେବେ ରାଜା ଭାବେ ଦେଖିପାରିବି?' ଏହି ଭାବନା ତାଙ୍କୁ ଅନୁବାରେ ଘୁରିଘୁରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା, କାରଣ ରାମ ସମସ୍ତଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ଚାହାଁଥିଲେ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ପ୍ରତି ଦୟାଶୀଳ ଥିଲେ ଏବଂ ଲୋକମାନେ ତାଙ୍କୁ ଦଶରଥଠାରୁ ବି ଅଧିକ ପ୍ରିୟ ମନ୍ତିଲେ, ଯେପରି ବର୍ଷାଧାରା ମେଘ ଲୋକମାନେ ପ୍ରିୟ। ଶକ୍ତିରେ ତିନି ଯମ ଓ ଇନ୍ଦ୍ର ସମାନ, ଜ୍ଞାନରେ ବୃହସ୍ପତି ସମାନ, ଧୃତିରେ ପାର୍ବତ୍ୟ ରାଜା ସମାନ ଏବଂ ଧର୍ମରେ ତିନି ନିଜ ପିତାଠାରୁ ବି ଅଧିକ। ଏପରି ଅବସ୍ଥାରେ, ଏହି ବୟସରେ ଯଦି ମୁଁ ମୋ ପୁଅଙ୍କୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପୃଥିବୀର ରାଜ୍ୟ କରୁଥିବା ଦେଖିପାରିଲି, ତେବେ ମୁଁ ସ୍ୱର୍ଗ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥିବା ଭାବ ପାଇଥାନ୍ତି। ଏପରି ଅନେକ ଦୁର୍ଲଭ ଓ ଅପାର ଗୁଣରେ ଯେଉଁଠି ଅନ୍ୟ ରାଜପୁତ୍ରମାନେ ମଧ୍ୟ ମିଳିପାରିବେ ନାହିଁ, ଏବଂ ସେ ବିଶ୍ୱର ଶ୍ରେଷ୍ଠତାକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଛନ୍ତି, ରାଜା ଦଶରଥ ଏହି ଗୁଣମାନେ ଦେଖି ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହିତ ଆଲୋଚନା କରି, ରାମଙ୍କୁ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ କରିବାକୁ ଚିନ୍ତା କଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ଜ୍ଞାନୀ ରାଜା ଦେଖିଲେ ଯେ ଆକାଶ, ବାୟୁ ଏବଂ ପୃଥିବୀରେ ଭୟଙ୍କର ଅଶୁଭ ସଙ୍କେତ ଦେଖାଯାଉଛି ଏବଂ ତାଙ୍କର ଦେହରେ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥାର ଚିହ୍ନ ଦେଖିବାକୁ ମିଳୁଛି। ସେ ଏହି ମଧ୍ୟ ବୁଝିପାରିଲେ ଯେ, ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ମୁଖମଣ୍ଡଳ ଥିବା ଏବଂ ତାଙ୍କ ଦୁଃଖ ହରଣ କରୁଥିବା ମହାତ୍ମା ରାମ ସମସ୍ତଙ୍କ ପ୍ରିୟ। ସେଉଁଠି ନିଜ ଏବଂ ପ୍ରଜାଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ, ଏବଂ ଉଚିତ ସମୟରେ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଏହି ରାଜା ଭକ୍ତି ଓ ସ୍ନେହ ସହିତ ତୁରନ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ପୃଥିବୀର ନାୟକ ଏବେ ବିଭିନ୍ନ ସହର ଓ ଦେଶର ମୁଖ୍ୟମାନେଙ୍କୁ ଡାକିଲେ। ରାଜା ଶ୍ରୀଅଳଙ୍କୃତ ଓ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଅବସ୍ଥାରେ ସେମାନେଙ୍କୁ ଉଚିତ ସମ୍ମାନ ଓ ଉପହାର ଦେଇ ଅତିଥି ସ୍ୱୀକାର କଲେ, ଯେପରି ପ୍ରଜାପତି ତାଙ୍କ ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ଗୃହଣ କରନ୍ତି। ତେବେ ରାଜା ତାଙ୍କ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ କାର୍ଯ୍ୟରେ କେକୟା ଓ ଜନକଙ୍କୁ ଡାକିଲେ ନାହିଁ, କାରଣ ସେମାନେ ପରେ ଏହି ଶୁଭ ସମ୍ବାଦ ଶୁଣିବେ। ସେତେବେଳେ ଶତ୍ରୁନଗର ବିଜେତା ରାଜା ଦଶରଥ ତାଙ୍କ ଆସନରେ ବସିଲେ, ତାପରେ ଅନ୍ୟ ଖ୍ୟାତିସମ୍ପନ୍ନ ରାଜାମାନେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ରାଜା ନିଜେ ବିଭିନ୍ନ ଆସନ ବଣ୍ଟନ କରି ଦେଲେ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ରାଜା ଉଚିତ ଶିଷ୍ଟାଚାର ଅନୁସାରେ ତାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ବସିଲେ। ସମ୍ମାନିତ ଓ ଶିସ୍ଥ ରାଜାମାନେ, ସହର ବାସୀ ଓ ଗ୍ରାମବାସୀମାନେ ତାଙ୍କ ଆସନ ଗ୍ରହଣ କରିଛନ୍ତି, ଏହିପରି ରାଜା ଦଶରଥ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ଯେପରି ଶତାକ୍ଷ ଇନ୍ଦ୍ର ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଚମକୁଛନ୍ତି। ଏହି ସମୟରେ, ରାଜା ଦଶରଥ ସମସ୍ତ ସଭ୍ୟଙ୍କୁ ଡାକି, ଉତ୍ତମ ଏବଂ ଉନ୍ନତିକର ଯେଉଁ କଥା ସମସ୍ତ ଜାଣନ୍ତି, ସେହି କଥା କହିଲେ। ରାଜା ମନମୋହକ ଓ ରାଜସମ୍ମତ ଧ୍ୱନିରେ, ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଗମ୍ଭୀରତା ସହିତ ସଭାସଦଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ— "ମୋର ଏହି ଉତ୍ତମ ରାଜ୍ୟକୁ ମୋର ପୂର୍ବଜମାନେ ପୁଅ ପରି ସୁରକ୍ଷିତ ରଖିଥିଲେ, ଏହା ସମସ୍ତେ ଜାଣନ୍ତି। ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶର ସମସ୍ତ ରାଜାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସୁଶାସିତ ଏହି ପୃଥିବୀକୁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ମଙ୍ଗଳ ଓ ସୁଖ ପାଇଁ ଉତ୍ସର୍ଗ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛି। ମୋର ପୂର୍ବଜମାନେ ଯେପରି ରାସ୍ତା ଦେଖାଇଛନ୍ତି, ସେହିପରି ମୁଁ ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସର୍ବଦା ଏକାଗ୍ରତା ଓ ନିଦ୍ରାହୀନତା ସହିତ ସୁରକ୍ଷା କରିଛି। ସମସ୍ତ ଜଗତର ମଙ୍ଗଳ ଚିନ୍ତା କରି କରି, ମୁଁ ରାଜଚଁଦ୍ରିକା ଛାୟାରେ ବୃଦ୍ଧ ହୋଇଯାଇଛି। ଅନେକ ହଜାର ବର୍ଷ ଜୀବନ କଟାଇ, ଏବେ ଏହି ଦେହ କ୍ଷୀଣ ହୋଇଯାଇଛି, ମୁଁ ବିଶ୍ରାମ ଚାହୁଁଛି। ରାଜଧର୍ମର ଭାର ବହିବାରେ ମୁଁ କ୍ଲାନ୍ତ, ଯାହା ରାଜାମାନେ ପାଇଁ ଉଚିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଯେଉଁମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିଗ୍ରହ କରିନାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ପାଇଁ ଏହି ଭାର ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ। ତେଣୁ, ଏଠି ଉପସ୍ଥିତ ସମସ୍ତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କ ସହିତ ଆଲୋଚନା କରି, ପ୍ରଜାଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ମୋର ପୁଅଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛି। ମୋ ପୁଅ ରାମ ମୋଠାରୁ ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ଉତ୍ତମ, ଶତ୍ରୁନଗର ବିଜେତା ଏହି ରାମ ଶକ୍ତିରେ ଇନ୍ଦ୍ର ସମାନ। ସେ, ପୁଷ୍ୟ ନକ୍ଷତ୍ର ସହିତ ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ଯୁକ୍ତ, ଧର୍ମର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ, ଆସନ୍ତାକାଲି ସକାଳେ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ କରିବି। ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଭାଇ ଏହି ଶ୍ରୀସମ୍ପନ୍ନ ରାମ ତୁମମାନେ ପାଇଁ ଉଚିତ ନାୟକ; ତାଙ୍କର ଶାସନରେ ତିନି ଲୋକ ମଧ୍ୟ ଉତ୍ତମ ଭାବେ ସୁରକ୍ଷିତ ହେବ। ଏହି ଉତ୍ତମ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଏହି ପୃଥିବୀକୁ ତୁରନ୍ତ ସମୃଦ୍ଧି ସହିତ ଏକତ୍ରିତ କରିପାରିବି, ଏବଂ ପୁଅଙ୍କୁ ଏହି ଭାର ଦେଇ ମୁଁ ଶାନ୍ତି ଲାଗିପାରିବି। ଏହି ମୋର ଭଲ ଭାବିତ ଏବଂ ଉଚିତ ଯୋଜନା ତୁମମାନେକୁ ଯଦି ପସନ୍ଦ, ତେବେ ଏହାକୁ ଅନୁମୋଦନ କର; କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କିଛି ଉପଯୁକ୍ତ ପଥ ଦେଖାଅ। ଏହା ମୋ ଇଚ୍ଛା ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ତୁମେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ମଙ୍ଗଳକର ପରାମର୍ଶ ଦିଅ, କାରଣ ନିଷ୍ପକ୍ଷ ଆଲୋଚନା ଦ୍ୱାରା ଅଧିକ ନିଶ୍ଚିତି ଆସିଥାଏ।" ରାଜା ଏହିପରି କଥା କହିବା ସହ, ଖୁସିରେ ରାଜାମାନେ ମେଘରେ କୁହୁଡି ପାଉଥିବା ମୟୂରମାନେ ପରି ଉତ୍ସାହରେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ। ଏହାପରେ ମୃଦୁ ଏବଂ ଆନନ୍ଦ ଭରା ଧ୍ୱନି ଉଠିଲା, ଯାହା ଭୂମିକୁ କମ୍ପିତ କଲା, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଲୋକମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ପ୍ରତିଧ୍ୱନି କଲେ।