ଏହି ଗାଥାରେ ଆମେ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ନଗର ଆୟୋଧ୍ୟାର କଥା ସୁଣିବାକୁ ଯାଉଛୁ, ଯେଉଁଥିରେ ରାଜା ଦଶରଥ ରାଜ କରୁଥିଲେ। ଏହି ନଗରଟି ଚତୁରଙ୍ଗ ମାନେ ଚତୁରଙ୍ଗ ଭାବରେ ଗଢ଼ିତ, ଗହନ ଓ ଅବିରତ, ସମତଳ ମାଟିରେ ଥିଲା। ଏଠାରେ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ଗୃହ ଓ ଆକାଶୀୟ ପ୍ରାସାଦ ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ଯାହା ନେମିତା ମହିଳାମାନେ ଭରିଥିଲେ। ଏହି ସୁମଧୁର ନଗରରେ ଧାନ ଓ ଜୋ ଭରିଥିଲା, ମିଷ୍ଟି ଗଣ୍ଡୁଳକୁ ଦେଖି ଜଳ ମିଶାଇଥିଲା। ଏହି ସ୍ଥଳରେ ଦୃଢ଼ ଧ୍ୱନିରେ ଡୁମ୍, ମୃଦଙ୍ଗ, ବୀଣା ଓ ପଣବ ଗୁଡ଼ିକର ଶବ୍ଦ ଗୁଞ୍ଜିଥିଲା। ଏହା ଦେବତାଙ୍କର ପ୍ରାସାଦ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ଯେଉଁଥିରେ ସିଦ୍ଧାମାନେ ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ। ଏଠାରେ ନିକଟ ଓ ଦୂରରେ ଲକ୍ଷ୍ୟ ଧାରଣ କରିବାକୁ ସକ୍ଷମ ଧନୁର୍ବିଦ୍ୟାରେ ପ୍ରବୀଣ ଯୋଧାମାନେ ଥିଲେ। କିଙ୍ଗ୍ ଦଶରଥ ଏହି ନଗରକୁ ଅସଂଖ୍ୟ ଯୋଧାମାନେ ଭରିଥିଲେ, ଯେଉଁମାନେ ବାଘ, ସିଂହ ଓ ବନ୍ୟ ଶୁକରଙ୍କର ଅତିକ୍ରମ କରିଥିଲେ। ଏହି ନଗର ଅଗ୍ନି ପରି ପରିବେଷ୍ଟିତ ଥିଲା, ଯେଉଁଥିରେ ଦ୍ୱିତୀୟ ଜନ୍ମ ପ୍ରାପ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ବସୁଥିଲେ, ଯେଉଁମାନେ ବେଦର ସାର୍ଗଭାଗରେ ପ୍ରବୀଣ ଥିଲେ। ଆୟୋଧ୍ୟାରେ ବେଶୀ ଧନୀ ଲୋକ ଥିଲେ, ଯେଉଁମାନେ ଗାୟ, ଘୋଡା, ଧନ ଓ ଧାନରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲେ। ଏଠାରେ କେହି ଦାନବାଦୀ, କେହି କ୍ଷୁଧାର୍ଥୀ, କେହି କ୍ରୁର ଲୋକ ନଥିଲେ। ସମସ୍ତ ଲୋକ ନ୍ୟାୟୀ, ଶିକ୍ଷିତ ଓ ସଂସ୍କାରିତ ଥିଲେ, ଯେଉଁମାନେ ବଡ଼ ଋଷିମାନେ ପରି ପବିତ୍ର ଥିଲେ। ଏହି ନଗର ଆୟୋଧ୍ୟା, ସତ୍ୟନାମା ନାମରେ ପରିଚିତ, ଦୃଢ଼ ଦ୍ୱାର ଓ ବାର୍ଗୁଡ଼ିକର ସହିତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଘର ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ଏହି ସ୍ଥଳରେ ରାଜା ଦଶରଥ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖିଥିଲେ, ଯେପରିକି ପୁରାତନ ସମୟରେ ମାନୁ ଲୋକଙ୍କର ସୁରକ୍ଷକ ଥିଲେ। ଦଶରଥଙ୍କର ସମ୍ମାନିତ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଗୁଣରେ ଦୀର୍ଘ, ସ୍ଥିର ଓ ନିଷ୍ଠାବାନ୍, ସେମାନେ ରାଜ କାର୍ଯ୍ୟରେ ସଦା ସାହାଯ୍ୟ କରୁଥିଲେ। ଏହି ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ହେଲେ ଧୃଷ୍ଟି, ଜୟନ୍ତ, ବିଜୟ, ସୁରାଷ୍ଟ୍ର, ରାଷ୍ଟ୍ରବୃଦ୍ଧ, ଅକୋପ, ଧର୍ମପାଳ ଓ ସୁମନ୍ତ୍ର, ଯେଉଁଥିରେ ସମସ୍ତଙ୍କର ମାନସିକତା ଓ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣ ଦୃଢ଼ ଥିଲା। ଏହିଭଳି, ଆୟୋଧ୍ୟାର ଏହି ସୁନ୍ଦର ଓ ଧନ୍ୟ ଗାଥା ଦଶରଥଙ୍କର ରାଜ୍ୟକୁ ଚିତ୍ରିତ କରେ, ଯେଉଁଥିରେ ସମସ୍ତ ଲୋକ ନ୍ୟାୟ, ସତ୍ୟ ଓ ଧର୍ମରେ ବିଶ୍ୱାସ କରୁଥିଲେ, ଏବଂ ସେମାନେ ଏକାଠି ତାଙ୍କର ପୁତ୍ର, ପୁତ୍ରଦେୟ ଓ ପତ୍ନୀଙ୍କ ସହିତ ଦୀର୍ଘ ଜୀବନ ଯାପନ କରୁଥିଲେ।