ତିନି ଜଗତରେ ରାମଙ୍କ ଅଦ୍ଭୁତ ସହିଷ୍ଣୁତା ପ୍ରଶଂସିତ, ଯେଉଁ ସହିଷ୍ଣୁତା ପୃଥିବୀର ସମାନ। ଜ୍ଞାନରେ ସେ ବୃହସ୍ପତିଙ୍କ ପରି, ଶକ୍ତିରେ ଶଚୀପତିଙ୍କ ପରି ପ୍ରଭାବଶାଳୀ। ଏପରି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗୁଣ ନିମ୍ନ, ନିଜ ପିତାଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଏବଂ ସମସ୍ତଙ୍କର ଆଦର୍ଶ, ରାମ ତାଙ୍କ ରଶ୍ମି ଦ୍ୱାରା ଉଦୟ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଉଛନ୍ତି। ତାଙ୍କର ଚାଳ-ଚରିତ୍ର ଏବଂ ପ୍ରତାପ ଏପରି ଅଜୟ, ଯେଉଁ ଲୋକପତି ପରି; ପୃଥିବୀ ନିଜ ରକ୍ଷକ ଭାବରେ ରାମଙ୍କୁ ଚାହେ। ଏପରି ଅପୂର୍ବ ଗୁଣ ଦେଖି, ଶତ୍ରୁକୁ ଦଳନ କରିଥିବା ରାଜା ଦଶରଥ ଗଭୀର ଚିନ୍ତାରେ ପଡିଗଲେ। ବୟସ୍କ ଏବଂ ଦୀର୍ଘ ଜୀବନ ଅନୁଭବ କରି ବସି, ଦଶରଥ ବିଚାର କରିଲେ—"ମୁଁ ଥିବା ସମୟରେ କିପରି ରାମ ରାଜା ହେବେ?" ତାଙ୍କର ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରେମ ରାମଙ୍କୁ ଉପରେ ଅନୁବାଦିତ ହେଉଛି—"କେବେ ମୁଁ ମୋ ପ୍ରିୟ ପୁଅକୁ ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ ହେଉଥିବା ଦେଖିବି?" ରାମ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଦୟା କରନ୍ତି, ଜଗତର ଉନ୍ନତି ଚାହନ୍ତି; ସେ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ମୁଁ ତୁଳନାରେ ଅଧିକ ପ୍ରିୟ, ବର୍ଷା କରୁଥିବା ମେଘ ପରି। ଶକ୍ତିରେ ସେ ଯମ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପରି, ଜ୍ଞାନରେ ବୃହସ୍ପତିଙ୍କ ପରି; ଦୃଢତାରେ ପାହାଡ଼ର ରାଜା ପରି, ଗୁଣରେ ମୁଁ ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ହାରିଯାଉଛି। ଏ ଉମ୍ରେ ମୁଁ ମୋ ପୁଅକୁ ପୃଥିବୀର ଶାସନ କରୁଥିବା ଦେଖିପାରିଲେ, ଏହା ସ୍ୱର୍ଗ ଲାଗି ପ୍ରାପ୍ତି ହେବ। ଏପରି ଅନେକ ଦୁର୍ଲଭ ଏବଂ ଅପାର ଗୁଣ, ଅନ୍ୟ ରାଜପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦୁର୍ଲଭ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଏ ଗୁଣ ଦେଖି, ଦଶରଥ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହିତ ଆଲୋଚନା କରି, ରାମଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ କରିବା ଉପରେ ବିଚାର କଲେ। ଏହି ସମୟରେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଦଶରଥ ଦେଖିଲେ ଆକାଶ, ଆବହୃତି ଓ ପୃଥିବୀରେ ଭୟକର ଅଶୁଭ ଚିହ୍ନ ଦେଖାଯାଉଛି; ତାଙ୍କ ଦେହରେ ବୟସ୍କ ଚିହ୍ନ ମଧ୍ୟ ଦେଖିଲେ। ସେ ବୁଝିଲେ ଏ ମହାତ୍ମା ରାମ, ଯାହାର ମୁହଁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଚନ୍ଦ୍ର ପରି, ତାଙ୍କର ଦୁଃଖ ଦୂର କରେ, ସମସ୍ତ ଜନମାନେ ଏହି ରାମକୁ ପ୍ରେମ କରନ୍ତି। ନିଜ ଓ ପ୍ରଜାଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ନିମିତ୍ତେ, ଏବଂ ଉଚିତ ସମୟରେ, ଏ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାଜା ଭକ୍ତି ଓ ପ୍ରେମରେ ଶୀଘ୍ର କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ। ପୃଥିବୀର ମହାନଗର ଓ ବିଭିନ୍ନ ଦେଶର ଅଧିପତିମାନେକୁ ଡାକିଲେ। ରାଜା ଶୋଭାମୟ ଭାବେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆଦର ଓ ଉପହାର ଦେଇ ଗ୍ରହଣ କଲେ, ଯେପରି ଜଗତପତି ନିଜ ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ଆଦର କରନ୍ତି। ରାଜା ତାଙ୍କର ତ୍ୱରାରେ କେକୟ ଓ ଜନକଙ୍କୁ ଡାକିଲେ ନାହିଁ, କାରଣ ସେମାନେ ପରେ ଏହି ଶୁଭ ଖବର ଜାଣିବେ। ଶତ୍ରୁ ନଗର ଦଳନ କରିଥିବା ରାଜା ଆସନ ଗ୍ରହଣ କରିବା ପରେ, ଅନ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜାମାନେ ପ୍ରବେଶ କରିଲେ। ରାଜା ଆସନ ବଣ୍ଟନ କରିବା ପରେ, ସମସ୍ତ ରାଜା ନିୟମ ଅନୁସାରେ ରାଜାଙ୍କୁ ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଇ ଶୋଭା ଶାଳୀ ଭାବେ ବସିଲେ। ସମ୍ମାନିତ ଏବଂ ଶିଷ୍ଟ ରାଜାମାନେ, ନଗରବାସୀ ଓ ଗ୍ରାମବାସୀମାନେ ଆସନ ଗ୍ରହଣ କରିବା ପରେ, ଦଶରଥ ରାଜା ଅମରମାନେ ମଧ୍ୟରେ ହଜାର ଚକ୍ଷୁ ଇନ୍ଦ୍ର ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଦ୍ୱିତୀୟ ସର୍ଗ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ଶୁଣ। ପୃଥିବୀର ମହାପତି ଏହି ମହାସଭାକୁ ଡାକି, ସମସ୍ତଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ଓ ଉନ୍ନତି ନିମିତ୍ତେ ଜଣାଶୁଣା ଏବଂ ଉତ୍ତମ ଶବ୍ଦ କହିଲେ। ରାଜା ଅନୁଷ୍ଠିତ ରାଜସ୍ୱର, ଚାରିତ୍ରିକ ଗୁଣ, ଆକର୍ଷଣ ଓ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଗମ୍ଭୀରତା ଦ୍ୱାରା ଏହି ଅଧିପତିମାନେକୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ। "ମୋ ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜ୍ୟ, ମୋ ପୂର୍ବଜ ରାଜାମାନେ ପୁଅ ପରି ରକ୍ଷା କରିଥିଲେ, ଏହି ଦେଖିବାକୁ ସମସ୍ତ ଜାଣନ୍ତି। ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଏହି ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶର ରାଜାମାନେ ଯେପରି ଶାସନ କରିଥିଲେ, ସେହିପରି ଏହି ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀକୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମଙ୍ଗଳ ଓ ଆନନ୍ଦ ଦେବାକୁ ଚାହେ। ମୋ ପୂର୍ବଜମାନେ ଦେଖାଇଥିବା ପଥ ଅନୁସରି, ମୁଁ ସମସ୍ତ ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭାବରେ ରକ୍ଷା କରିଛି, ଦିନ ରାତି ଜାଗି ରହିଛି। ଏହି ଜଗତର ମଙ୍ଗଳ କାମନା କରି, ଶ୍ବେତ ଛତା ଛାୟାରେ ଆମେ ଦୀର୍ଘ ଜୀବନ ଅନୁଭବ କରିଛି। ହଜାର ହଜାର ବର୍ଷ ଜୀବନ ଅନୁଭବ କରି, ଏହି ଦେହ ବୟସ୍କ ହେଉଛି, ଏବେ ମୁଁ ବିଶ୍ରାମ ଚାହେ। ରାଜଧର୍ମର ଭାର ଭାଗିବାରେ ମୁଁ କ୍ଳାନ୍ତ, ଏହି ଭାର ରାଜାମାନେ ପାଇଁ ଯଥାଯଥ, କିନ୍ତୁ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିଗ୍ରହ ନଥିଲେ ଏହି ଭାର ଅତ୍ୟନ୍ତ କଷ୍ଟଦାୟକ। ତେଣୁ, ଏହି ମହାନ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସହିତ ଆଲୋଚନା କରି, ପ୍ରଜାର ମଙ୍ଗଳ ନିମିତ୍ତେ ମୁଁ ମୋ ପୁଅକୁ ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ କରିବାକୁ ଚାହେ। ମୋ ପୁଅ ମୋଠୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗୁଣରେ; ରାମ ଶତ୍ରୁ ନଗର ଜୟ କରିଥିବା, ଶକ୍ତିରେ ଇନ୍ଦ୍ର ସମାନ। ସେ, ପୁଷ୍ୟ ନକ୍ଷତ୍ର ସହିତ ଚନ୍ଦ୍ର ପରି ଯୁକ୍ତ, ଧର୍ମର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପ୍ରତିପାଦକ, ମନୁଷ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆଗାମି ସକାଳେ ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ କରିବି। ସେ, ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଅଗ୍ରଜ, ଶ୍ରୀରେ ଶୋଭିତ, ତୁମମାନେ ପାଇଁ ଏକ ଉତ୍ତମ ନାୟକ; ଯାହାର ଶାସନରେ ତିନି ଜଗତ ମଧ୍ୟ ଉତ୍ତମ ଭାବେ ରକ୍ଷା ପାଇବ। ଏହି ଉତ୍ତମ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା, ଏହି ପୃଥିବୀ ଏକାସାଥିରେ ଶ୍ରୀରେ ଏକତ୍ରିତ ହେବ, ଏବଂ ମୁଁ ମୋ ପୁଅକୁ ଦେଇ ନିଜ କ୍ଳାନ୍ତି ଦୂର କରିବି। ମୋ ଏହି ବିଚାର, ଭଲ ଭାବରେ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଏବଂ ଉଚିତ, ତୁମମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଉଛନ୍ତି କି? ମତେ ସୂଚନା ଦିଅ; କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କିଛି ଉପକାରୀ କାର୍ଯ୍ୟ ଉପରେ ଚିନ୍ତା କରନ୍ତୁ। ଏହି ମୋ ଇଚ୍ଛା ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ତୁମମାନେ ଅନ୍ୟ କିଛି ଉପକାରୀ ବିକଳ୍ପ ଉପରେ ଚିନ୍ତା କରନ୍ତୁ; କାରଣ ନିଷ୍ପକ୍ଷ ଆଲୋଚନା ମଧ୍ୟ ଉତ୍ତମ ନିଷ୍କର୍ଷ ଦେଇଥାଏ। ଏପରି କହିବା ପରେ, ଖୁସି ହୋଇଥିବା ରାଜାମାନେ ରାଜାଙ୍କୁ ଉତ୍ସାହ ଭରା ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ଦେଲେ, ବର୍ଷା ଭରା ମେଘ ପରି ମୟୂର ଡାକ ଦେଇଥିବା ପରି। ତାପରେ ମୃଦୁ ଏବଂ ଅନୁମୋଦନା ଭରା ଧ୍ୱନି ଉଠିଲା, ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଏହି ଭିଡ଼ ମଧ୍ୟରେ ତାର ଉତ୍ସାହ ଭୂମିକୁ ଉତ୍ପାତ କରିଲା। ଏହି ରାଜାଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟକୁ ଠିକ୍ ଭାବରେ ବୁଝି, ଧର୍ମ ଓ ଧନର ଜ୍ଞାତା ଦଶରଥଙ୍କୁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ସେନାପତିମାନେ, ନଗର ଓ ଗ୍ରାମବାସୀମାନେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ ଆଲୋଚନା କଲେ। ସମସ୍ତ ଏକମତ ହୋଇ ମନରେ ଚିନ୍ତା କରି, ବୟସ୍କ ଦଶରଥ ରାଜାଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।